کانی‌شناسی و ژئو‌شیمی نهشته لاتریتی کمبلو، باختر دامغان، استان سمنان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

نهشته لاتریتی کمبلو، در فاصله 80 کیلومتری باختر شهرستان دامغان، استان سمنان رخنمون دارد. این نهشته به شکل عدسی‌های چینه‌سان، در مرز بین سازند کربناتی الیکا (تریاس) و شیلی و ماسه‌سنگی سازند شمشک (ژوراسیک) توسعه و تکامل یافته است. مطالعات سنگ‌نگاری دلالت بر حضور بافت‌های کلومورفی، کلوفرمی، پورفیری دروغین و گرهکی درکانسنگ‌های این نهشته دارند. یافته‌های کانی‌شناسی نشان می‌دهند که کانسنگ‌ها دارای کانی‌های گوتیت، مگنتیت، هماتیت، دیاسپور، آناتاز، کائولینیت، بوهمیت و زیرکن هستند. با توجه به ترکیب کانی‎شناسی و وی‍ژگی‌های بافتی، این نهشته در یک محیط تقریباً احیایی نزدیک سطح ایجاد شده است. شاخص‌های ژئوشیمیایی مانند Eu/Eu* همراه با نسبت‌های Ti/Zr، Nb/Y، و Al/Ti پیشنهاد می‌کنند که نهشته کمبلو محصول دگرسانی و هوازدگی سنگ‌هایی با ترکیب تراکی‌آندزیت تا بازالت است. مقایسه روند تغییرات عناصر Si، Al و Fe در یک نیمرخ انتخابی آشکار می‌کنند که تغییر در شیمی (pH) محلول‌های مسئول لاتریتی‌شدن و شدت زهکشی دو فاکتور اصلی درتشکیل این کانسنگ‌ها هستند. بررسی‌های ژئوشیمیایی نشان می‌دهند که توزیع عناصر جزیی در این نهشته تابع از عواملی مانند جذب سطحی، روبش توسط اکسیدها و هیدروکسیدهای فلزی، تثبیت در فازهای نوشکل و حضور در فازهای کانیایی مقاوم است. توزیع ناموزون REEها در نیمرخ مورد مطالعه دلالت بر منشأ نابرجا برای این نهشته دارند. یافته‌های به‎دست آمده نشان از آن دارند که رس‌ها، آناتاز، زیرکن، گورسکسیت، زینوتایم و چورچیت میزبان احتمالی REEها در این نهشته هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogy and Geochemistry of Kambelu Lateritic Deposit, West of Damghan, Semnan Province

نویسندگان [English]

  • F Kangarani Farahani 1
  • A.A Calagari 2
  • A Abedini 3
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Professor, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده [English]

Kambelu lateritic deposit is located in ~80 km west of Damghan, Semnan province. This deposit was developed as stratiform lenses along the contact of carbonates of Elika Formation (Triassic) and shale-sandstone of Shemshak Formation (Jurassic). Petrographical studies testify to the presence of collomorphic, colloformic, pseudo-porphyritic, and nodular textures within the ores of this deposit. Mineralogical data show that the ores contain diaspore, goethite, anatase, kaolinite, hematite, boehmite, and zircon. Considering the mineralogical composition and textural characteristics, this deposit was formed in an almost reduced near-surface environment. Geochemical indices like Eu/Eu* along with ratios such as Ti/Zr, Nb/Y, and Al/Ti suggest that Kambelu deposit is a product of alteration and weathering of rocks of trachy-andesitic to basaltic composition. Comparison of the variation trend of elements like Si, Al, and Fe within a selective profile reveals that the variation in chemistry (i.e., pH) of solutions responsible for lateritization and drainage intensity are the two principal factors for formation of the ores. Geochemical considerations show that distribution of trace elements in this deposit is a function of factors such as adsorption, scavenging by metallic oxides and hydroxides, fixation in neomorphic phases, and presence in resistant mineral phases. Inharmonic distribution of REEs in the studied profile indicates an allogenic origin for this deposit. The obtained data indicate that clays, anatase, zircon, xenotime, gorceixite, and churchite are the potential hosts for REEs in this deposit. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Laterite
  • Kambelu
  • Damghan
  • Mineralogy
  • Geochemistry
  • Parent Rocks