بررسی شاخص‌های کمی زمین‌ساخت فعال و تعیین سطح فعالیت نسبی زمین‌ساختی حوضه مردق‌چای‌ ملکان در جنوب آتشفشان سهند، شمال باختر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، البرز، ایران

4 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

در این پژوهش به ‌بررسی زمین‌ساخت فعال نسبی حوضه مردق‌چای بر پایه شاخص‌های زمین‌ریختی به ‌وسیله نرم‌افزار  Global Mapper پرداخته شده است.  شاخص‌‌های محاسبه شده عبارتند از شاخص طول- شیب رودخانه(SL)، انتگرال فرازسنجی (Hi)، نسبت عرض کف دره به ارتفاع آن (Vf)، شکل حوضه زهکشی (Bs)   و پیچ‌و‌خم پیشانی کوه (Smf)، نبود تقارن حوضه زهکشی  (Af)و شاخص تقارن توپوگرافی عرضی حوضه (T) و در پایان بررسی این ویژگی‌‌ها با هم به‌ عنوان شاخص زمین‌ساخت فعال نسبی (Iat)  محاسبه شد که ترکیبی از شاخص‌های بالا است، حوضه مردق‌چای از دید سطح فعالیت نسبی زمین‌ساختی به دو رده تقسیم می‌شود. منطقه دهانه آتشفشانی سهند (بخش بالایی زیرحوضه 1)، دره گشایش (بخش بالایی زیرحوضه 3) سطح فعالیت نسبی بالا،  منطقه بالادست گسل مراغه تا روستای کرده ده (زیرحوضه 1 و 2) و منطقه ورودی رودخانه مردق‌چای به دشت ملکان (از روستای اکیس تا روستای شیخ‌اسلام) (بخش مرکزی و زیرین زیرحوضه 3) و بخش جنوبی قله‌های آتشفشانی سهند (بخش پایین‌دستی زیرحوضه 1) سطح فعالیت نسبی متوسط را دارا هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment of Quantitative Indices of Active Tectonics and Quantification of Relative Tectonic Activity at Mordaq-Chai Basin in South of Sahand Volcano; Northwest of Iran

نویسندگان [English]

  • M Sarhangi 1
  • A Solgi 2
  • A Sorbi 3
  • B Fayyazi 1
  • Sh Soltani 4
1 M. Sc. Student, Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, Karaj Branch, Alburz, Iran
4 Assistant Professor, Department of Geography, Tehran University, Tehran, Iran
چکیده [English]

In this paper, the relative active tectonics of the Mordaq-Chai basin has been discussed according to the geomorphic indices using Global Mapper software. The calculated indices are as follows: stream length–gradient index (SL), hypsometric integral (Hi), ratio of valley floor width to valley height (Vf), index of drainage basin shape (Bs),index of mountain front sinuosity (Smf), asymmetry factor (AF), and transverse index of basin topographic symmetry (T). Using above indices results, led to calculation of relative tectonic activity index (Iat).The results show that the Mordaq-Chai basin’s relative tectonic activity index falls into two groups: the first one includes the areas around the Sahand volcano crater (upper part of sub-basin one) and the Goshayesh Valley (upper part of sub-basin three), both of which have high levels of relative tectonic activity. The second one includes high lands located at northern part of the Maragheh fault towards the Kordeh-Deh village (sub-basins one and two), the opening of the Mordaq-Chai river into the Malekan plain (from the Ekiz village to the Sheikh-o-eslam village in central of sub-basin 3) and the southern portion of the Sahand Volcano’s crest (central part of sub-basin one), which all have moderate levels of relative tectonic activity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Relative Active Tectonics
  • Active Tectonics
  • Mordaq Chai Malekan
  • Sahand- Azerbijan