بررسی شواهد ریخت‌زمین‌ساختی و گسلش جوان در گستره شهر جدید هشتگرد، شمال باختر تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی کشور، تهران، ایران

2 دکترا، سازمان زمین‌شناسی کشور، تهران ایران

3 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

4 دانشیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی کشور، تهران، ایران

5 کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

به دلیل رشد جمعیت شهر‌نشین کشور در چند دهه اخیر و لزوم تمرکززدایی از شهرهای دارای امکانات محدود و نیز افزایش حاشیه‌نشینی در اطراف کلان‌شهرها تدوین یک طرح نوین برای ایجاد شهرهای جدید در اطراف این‌گونه شهرها مورد توجه قرار گرفته است. یکی از مهم‌ترین معیارها برای ایجاد این گونه مراکز جمعیتی جدید را می‌توان بررسی توان لرزه‌خیزی آن‌ها برشمرد. شهر جدید هشتگرد در دامنه‌های‌ جنوبی البرز مرکزی (واقع در 65 کیلومتری شمال باختر تهران) و بر روی نهشته‌های فرایش‌یافته پلایو-کواترنری در حال بنا شدن است. مؤلفه شاقولی جنبش‌های زمین‌ساختی در این گستره سبب شکل‌گیری اختلاف ارتفاعی به میزان حدود 300 متر در میان بلندی‌های هشتگرد و دشت جنوبی آن شده است. با توجه به قرارگیری این شهر برروی نهشته‌های آبرفتی یادشده و نبود شناخت از گسله‌های جنبا در این گستره، برآن شدیم تا با بررسی تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌های هوایی، مدل رقومی زمین و برداشت‌های میدانی ریخت‌زمین‌ساختی به مطالعه زمین‌ساخت جنبا و گسلش جوان این منطقه‌ رو به رشد بپردازیم. در پژوهش حاضر، پهنه‌های گسلی جنبا با روند شمال باختر- جنوب خاور شناسایی شده است که در وضعیت جنبش‌شناختی حاکم بر این گستره، دارای جنبش‌های کج‌لغز (راندگی به همراه مولفه راستالغز چپ‌بر) هستند. راستای تنش شمال-شمال خاور نسبت به روند ساختاری یاد‌شده مایل بوده و از این رو یک رژیم ترافشارشی را آشکار می‌سازد. شناسایی گسله‌های جوان یادشده می‌تواند از اهمیت ویژه‌ای در مطالعات برآورد خطر زمین‌لرزه برای این شهر جدید برخوردار باشد.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Morphotectonic Markers and Active Faulting Research In Hashtgerd New Town, West Of Karaj

نویسندگان [English]

  • S Alimardan 1
  • Sh Solaymani Azad 2
  • M Ghorashi 3
  • M.R Ghorashi 4
  • B Oveisi 2
  • A Hatami 5
1 M. Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Ph. D., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Associate Professor , North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Associate Professor , Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
5 M.Sc., Department of Geology, Zanjan University, Zanjan, Iran
چکیده [English]

Due to urban population growth in recent decades and the need for decentralization of cities with limited facilities and increasing marginalization in the larger cities, construction of new cities around large towns has been considered by decision makers to develop a plan to create new cities around these towns. One of the most important parameters for the construction of new population centers is seismotectonic studies. Hashtgerd New Town in southern slopes of the Alborz (located 65 km northwest of Tehran) is located on the uplifted deposits of the Plio-Quaternary. Vertical tectonic movements in the range caused the height difference of about 300 m between Hashtgerd and its southern plain elevations. Due to the emplacement of the city on the uplifted Plio-Quaternary deposits, and the lack of information about the causative active fault in this region, an attempt has been made to investigate the morphotectonic characteristics of the area on the basis of survey satellite image, aerial photo, digital elevation model, and field observations. In the present study, an active fault zones with NW-SE trends has been identified with oblique-slip movements (compression with left-lateral strike-slip component). The N-NE stress direction, in regards to the abovementioned trend is oblique, and hence, the result could be a transpressional regime for the area. Recognition of mentioned active faults is very important for earthquake hazard assessment studies for the new town.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Active Tectonics
  • Morphotectonics
  • Transpression
  • Central Alborz
  • Hashtgerd New Town