بررسی دگرریختی جوان در گستره زاگرس باختری، نگاهی بر نقش واحدهای کم‌قوام سطوح بالایی در کنترل سازوکار خروج هسته ناودیس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 دکترا، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

در کمربندهای چین و راندگی که به صورت نازک‌پوست دگرریخت می‌شوند، چگونگی دگرشکلی نه تنها ارتباط تنگاتنگی با مقاومت در برابر لغزش در امتداد یک سطح فراکنشی زیرین دارد، بلکه به وجود سطوح فراکنشی یا واحدهای کم‌قوام درگوه هم بستگی دارد. در کمربند چین و راندگی زاگرس، طبقات فراکنشی و شکل‌پذیر شناخته شده مانند سازند گچساران (در سطح های بالایی) و سازند هرمز (سطح‌های  پایینی) نقش بسزایی در نحوه دگرریختی بازی می‌کنند. هرچند در بسیاری موارد در گستره زاگرس فرایند دگرریختی کم‌ژرفا توسط سازند گچساران کنترل می‌شود ولی در منطقه مورد بررسی، به دلیل تفاوت رخساره سازند گچساران انتظار می‌رود که واحدهای کم‌قوام سطح‌های  بالاتر (مانند سازند میشان به سن میوسن میانی و بخش بالایی سازند آغاجاری) نقش مؤثرتری در ناجفت‌شدگی دگرریختی کم‌ژرفا از رسوبات زیرین و کمک در گسترش فرایند خروج هسته ناودیس در ساختارهای از پیش‌موجود بازی کنند. ساختار ناودیسی انوه در شمال شهر بستک،  با روند خاوری– باختری از جمله ساختارهای فعال در منطقه می‌باشد که آثار فرایش جوان در امتداد آن و به‌ویژه در یال شمالی ساختار به شکل سطوح فرسایشی جوان تظاهر یافته است. به منظور بررسی الگوی پراکندگی و چگونگی دگرشکلی در امتداد این ساختار، برش ساختاری به درازای 32 کیلومتر تهیه شد. همچنین تغییر شکل عمودی نشانگرهای ریخت‌زمین‌ساختی در یال شمالی ناودیس انوه اندازه‌گیری شد. با انطباق و مقایسه نیمرخ‌های برداشت‌شده در عرض این ساختار تلاش گردید تا الگو و میزان فرایش در امتداد خاوری و باختری ساختار مورد بررسی قرار گیرد. انتظار می‌رود که  این‌چنین تغییرشکل‌های کم‌ژرفا در منطقه به شکل غیرلرزه‌زا گسترش یابد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Recent Crustal Deformation in SW-Zagros, Iran, Controlled by Syncline Core Extrusion

نویسندگان [English]

  • A Salehpour 1
  • B Oveisi 2
  • M.R Ghassemi 3
1 M. Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Ph.D., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

In thin-skinned fold-thrust belts, the style of deformation is critically depends not only on the resistance to sliding along basal detachment, but also on the presence of intermediate decollement levels or/and ductile units within the wedge. In ZFTB the incompetent units known as detachment levels like the Gachsaran formation (Shallow level) and the Hormuz salt series (deep) affect strongly the deformation style. However, in many cases shallow level detachment of the Gachsaran unit controls this shallow deformations, but owing to the different facies of this unit in the studied area it is reasonable to other incompetent shallow units (e.g. the middle Miocene Mishan Fm. and the Upper part of Aghajari Fm.) to partially decoupling deformation form the underlying sedimentary units, and have permitted the re-activation of pre-existing syncline structures, through upward extrusion of the syncline core. Owing to the concentration of significant amounts of young deformation across the structure (specially northern hinge) in the style of erosional surfaces, the East-West trending Anve syncline in north of the Bastak town, considered to be one of the most active structures in the region. In this study, we try to define the vertical deformation of a geomorphic marker as well as  using  tectonic morphology techniques to shed light on the deformation extend and pattern in the eastern and western parts of the structure . However, the microseismic data do not suggest any significant event related to this kind of deformation, but studying deformation style and relative uplift rate estimation could be beneficial dealing with earthquake hazards in the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Young deformations
  • Syncline core extrusion
  • Mishan formation
  • Upper part of Aghajari Formation
  • The Anve Syncline
  • Zagros fold-and-thrust belt