تأثیر چینه‌نگاری مکانیکی بر سبک ساختاری در بخش میانی کمربند چین‌خورده-رانده زاگرس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار، دانشکده مهندسی معدن، پردیس دانشکده‏های فنی، دانشگاه تهران، ایران

چکیده

ویژگی‎‌های مکانیکی پوشش رسوبی به‎ویژه عملکرد جدایشی واحدهای سنگی شکل‌پذیر از عوامل اصلی کنترل‌کننده سبک دگرریختی در کمربندهای چین‌خورده و رانده است. این مقاله با تفسیر خطوط لرزه‌ای بازتابی به همراه الگوسازی آنالوگ، به بررسی عملکرد این واحدهای شکل‌پذیر در بخش میانی کمربند زاگرس می‌پردازد. تفسیر برش‌های لرزه‌ای نشان می‌دهد که سازند گچساران به سن میوسن به عنوان یک افق شکل‌پذیر با ستبرای زیاد در میانه پوشش رسوبی حضور دارد و با عملکرد جدایشی خود موجب تغییر سبک ساختاری از سطح به ژرفا شده است، به‌گونه‌ای که هندسه چین‌های سطحی انطباقی با هندسه ساختارهای موجود در واحدهای پیش از میوسن ندارد. افزون بر این، یک افق جدایش مؤثر دیگر در قاعده پوشش رسوبی و بر روی پی‌سنگ واقع شده است که می‌تواند سری هرمز یا معادل‎‌های جانبی آن باشد. برای شبیه‌سازی آزمایشگاهی از عملکرد همزمان دو افق شکل‌پذیر جدایشی، مدل آنالوگی طراحی شد که در آن پوشش رسوبی شامل دو لایه شکل‌پذیر از جنس خمیر سیلیکون هرکدام به ستبرای 15 درصد از کل ستون چینه‌نگاری، یکی در قاعده و دیگری در میانه پوشش رسوبی متشکل از ماسه خشک بود. نتایج به‎دست ‌آمده از  مدل، ساختارهای مشابهی را با بخش میانی کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس نشان می‌دهد. در حالی که در ژرفا و در بین دو افق جدایشی، راندگی‌ها و چین‎های فرادیواره‌ای مرتبط با آنها در یک سامانه دوپلکسی ایجاد شده‌اند، در سطح و در بالای افق جدایش میانی، ناودیس‌های باز با طول موج بلند و تاقدیس‌های با طول موج کوتاه همراه با راندگی‌های بسیار کم‌شیب گسترش یافته‌اند. بنابراین آگاهی از رفتار جدایشی افق‌های شکل‌پذیر برای پی ‌بردن به سبک ساختارهای زیرین آنها، به منظور اکتشافات هیدروکربوری در مخازن ژرف زاگرس، امری ضروری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Influence of Mechanical Stratigraphy on Structural Style in the Central Zagros Fold-Thrust Belt

نویسندگان [English]

  • M Najafi 1
  • A Yassaghi 2
  • A Bahroudi 3
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, School of Mining Engineering, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Mechanical characterizations of sedimentary cover, especially presence of ductile rock units is a major controlling parameter on deformation style within fold and thrust belts. Interpretation of seismic profiles as well as scaled analogue modeling allows us to determine the influence of ductile levels on structural style in the Central Zagros folded belt. Seismic interpretation indicates that the Miocene Gachsaran Formation forms a major median detachment level decoupling fold geometry in surface structures from Pre-Miocene units below it. In addition, the Infra-Cambrian Hormoz salt or equivalents decouple the folded sedimentary cover from basement. To evaluate the significance of multiple detachment levels, a scaled analogue model was set. Two layers of silicon putty, with thicknesses equal to 15% of total cover thickness, were placed at the base and in the middle of sedimentary cover. The rest of the sedimentary cover was simulated using dry loose sand. The result of modeling supports seismic interpretation of the Central Zagros proposing that thick middle detachment layer totally decouples structural style at surface from depth. However, the open synclines with long wavelength and low angle thrusting are developed at surficial levels, and duplex thrust systems are formed between two detachment levels. Therefore, the role of ductile detachment levels should be obtained before exploring deep hydrocarbon targets in the Zagros fold belt. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Detachment level
  • Zagros fold-thrust belt
  • Analogue modelling