آمونیت‌های سازند آیتامیر در برش زاوین (خاور کپه‌داغ) و گزارش اولین فسیل دایناسور دریایی از کرتاسه ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد‌یار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، واحد مشهد، مشهد، ایران

2 استاد، گروه مهندسی معدن، دانشکده فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران

چکیده

سازند آیتامیر به‌صورت هم‌شیب و تدریجی روی شیل‌های تیره رنگ سازند سنگانه (آپسین-آلبین پیشین) و با ناپیوستگی در زیر مارن های سفیدرنگ سازند آبدراز (تورونین، کنیاسین) قرار گرفته است. در این گزارش 7 جنس، 13 گونه و 2 زیر جنس از آمونوییدا معرفی می‌شود. از آن میان   Anahoplites mantelli Spath, 1925 Anahoplites cf. praecox Spath ,1925 Epihoplites aff. trifidus (Spath, 1923),  و Hysteroceras orbignyi (Spath, 1922) برای اولین بار از کپه‌داغ ایران گزارش می‌شوند. از بخش زبرین سازند آیتامیر در برش مورد مطالعه تکه‌هایی از  یک خزنده دریایی به‌دست آمده است که دربردارنده یک مهره و بخشی از استخوان فمور (Femur) است (شکل 3). خرده‌های به‌دست آمده مربوط به نوعی دایناسور دریایی است که با توجه به آمونیت‌های همراه (زیر خانواده Mortoniceratinae) متعلق به آلبین پسین و زون M. inflatum است. این اولین دایناسور گزارش شده از دریای کرتاسه ایران است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ammonites of the Aitamir Formation in the Zawin Section (E Kopeh Dagh) and the First Record of Marine Dinosaurs from the Cretaceous of Iran

نویسندگان [English]

  • A Mosavinia 1
  • K Seyed-Emami 2
  • A.A Aryai 3
1 Assistant Professor, Department of Geology, Payam Noor University, Mashhad Branch, Mashhad, Iran
2 Professor, Department of Mining Engineering, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, Mashhad Branch, Mashhad, Iran.
چکیده [English]

The Aitamir Formation follows conformably but with a sharp boundary the dark shales of Sanganeh Formation (Aptian-early Albian) and is followed discontinuously by the whitish marls and chalky limestones of the Abderaz Formation (Turonian-Coniacian). 7 species, 13 genera and 2 subgenera of ammonites are reported in this paper. The following genera and species, found in the Iranian Kopeh Dagh region, are reported for the first time: Anahoplites cf. praecox Spath, 1925, Anahoplites mantelli Spath, 1925, Epihoplites aff. trifidus (Spath, 1923) and Hysteroceras orbignyi (Spath, 1922). The described specimen of Dinosauria comes from the upper part of the Aitamir Formation in Zawin Section. The fragment of the Dino was found on the topmost sandstone layer of the section, together with a number of mortonoceratid ammonites, indicating a late Albian (Mortoniceras inflatum Zone) age. So far, it is the first record of marine Dinosauria from the Certaceous of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Northeast Iran
  • Kopeh Dagh
  • Aitamir Formation
  • Ammonoidea
  • Albian
  • Plesiosaurus