رخساره‌های کانه‌دار کانسار روی - سرب (نقره) تنگِ‌دِزان در توالی کربناتی ژوراسیک– کرتاسه، بویین میان‌دشت (اصفهان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

4 استاد، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه مارتین لوتر، هاله، آلمان

5 استاد‌یار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

6 استادیار، گروه مهندسی معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران

چکیده

کانسار روی - سرب تنگِ‌دِزان در انتهایی‌ترین گوشه باختری استان اصفهان و در 22 کیلومتری باختر شهرستان بویین میاندشت، در محور کانه‌زایی سرب و روی ملایر- اصفهان قرار دارد. این کانسار یکی از کانسارهای چینه‌کران (استراتاباند) در توالی کربناتی ژوراسیک --کرتاسه است. ماده معدنی در این کانسار با دو ژئومتری رخنمون دارد؛ 1) لایه‌ای و عدسی‌شکل و همخوان با لایه‌بندی؛ 2)  قطع‌کننده و در امتداد شکستگی‌ها به صورت ثانویه. در کانسار تنگِ‌دِزان دو رخساره  کانه‌دار تشخیص داده شده است؛ 1- رخساره سنگ‌آهک دولومیتی (میکرواسپاریت) که دارای 3 افق اصلی کانه‌دار است و کانه‌های اصلی آن ساده و دربردارنده گالن، اسفالریت، پیریت هستند که به صورت جانشینی و پرکننده فضای خالی و همچنین در شکستگی‌ها حضور دارند؛ 2- رخساره سنگ‌آهک بلورین مارنی که آثار کانه‌زایی روی و سرب به‌صورت خیلی ضعیف، دانه پراکنده و بسیار ریز در آن دیده می‌شود. کانسار دربردارنده دو بخش برون‌زاد در سطح و  سولفید در ژرفاست و همبود کانه‌ای  آن گالن، اسفالریت، پیریت، همی‌مورفیت، اسمیت‌زونیت، سروزیت و کمتر هیدروزنسیت و باریت است. عناصر نقره و کادمیم در این کانسار عیار قابل توجهی دارند و به عنوان محصول فرعی مطرح هستند. بررسی‌های انجام‌شده و وجود شواهدی چون ویژگی‌های زمین‌شناسی و رخساره‌های کانه‌دار، گسترش پهنه‌های برون‌زاد  و سولفیدی، ژئومتری ماده معدنی، همبود کانیایی، ساخت و بافت ماده معدنی در مقیاس‌های مختلف، دگرسانی‌های موجود به‌ویژه دولومیتی شدن و مطالعات لیتوژئوشیمیایی همگی نشان از آن دارد که کانسار روی- سرب تنگِ‌دِزان در ردیف کانسارهای نوع دره می‌سی‌سی‌پی قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geological Evidences and Ore Body Facies of Tangedezan Zn – Pb (Ag) Deposit in a Jurassic-Cretaceous Carbonate Sequence, Booeen Miandasht (Isfahan, Iran)

نویسندگان [English]

  • S.T Delavar 1
  • I Rasa 2
  • M Lotfi 3
  • G Borg 4
  • N Rashidnejad Omran 5
  • P Afzal 6
1 Ph.D., Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Earth Sciences Faculty, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
4 Professors, Department of Geology, Martin – Luther University, Halle, Germany
5 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
6 Assistant Professor, Department of Mining Engineering, Faculty of Engineering, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Tangedezan Zn-Pb deposit is located in 22 km west of Booeen Miandasht city, in western part of Isfahan province and in Malayer–Isfahan Pb-Zn mineralization belt. This deposit is one of the stratabound deposits in a Jurassic-Cretaceous carbonate sequence. Two main ore body geometries have been recognized in the deposit: 1-layers and lenses, concordant with layering; and 2-discordant secondary forms along the fractures. In Tangedezan deposit two mineralized carbonate facies have been distinguished: 1- dolomitic limestone facies (Microsparite) containing three major mineralization horizons with simple ore mineral paragenesis such as galena, sphalerite and pyrite  replacing the host rock and filling the porosities and fractures; and 2- crystallized argillaceous limestone facies with very weak Zn-Pb mineralization in disseminated form. The deposit includes two parts of supergene in surface and sulfides in depth. The simple ore paragenesis comprises of hemimorphite, smithsonite, cerussite, galena, sphalerite and pyrite. Ag and Cd elements have noticeable grade and could be contemplated as by product. All accomplished investigations and evidences such as geological characteristics, mineralized facies, supergene and sulfide development, ore body geometry, ore minerals paragenesis, texture and structures in different scale, existing alterations specially dolomitization and lithogeochemical studies all reveal that Tangedezan deposit is a Zn-Pb Mississippi Valley Type (MVT) deposit.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Zn - Pb Deposit
  • Mississippi Valley Type (MVT)
  • Tangedezan
  • Isfahan
  • Iran