تحلیل سامانه‎ای شکستگی‎های سازند گرو در تاقدیس کبیرکوه، تأثیر چرخش صفحه تازی بر آرایش شکستگی‎ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران.

4 کارشناسی ارشد، مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران.

چکیده

در کمربند چین‌خورده زاگرس، بخش مهمی از سنگ‌های منشأ در نئوکومین نهشته شده‌اند؛ در زیرپهنه لرستان، پایین‌ترین بخش سازند گرو سامانه نفتی کرتاسه پیشین را تغذیه می‌کند. این سنگ‎های منشأ به‎طور گسترده در زیرپهنه لرستان و شمال باختری فروافتادگی دزفول گسترش یافته‎اند. تاقدیس کبیرکوه یکی از ساختارهای مهم زیرپهنه لرستان است که با طول بیش از 200 کیلومتر، رخنمون سازند گرو را در خود جای داده است. سامانه‎‌های شکستگی طبیعی مهم‎ترین فراهم‎کننده تراوایی و گاه روزنگی در بسیاری از مخزن‎های کربناتی هستند و در مهاجرت اولیه هیدروکربن‎ها از سنگ منشأ به سنگ مخزن اهمیت دارند. این پژوهش داده‎های صحرایی در زمینه میزان تراکم دسته‎های شکستگی و انواع آنها در برونزد سـازند گرو و بخشی از سازند سروک در تاقدیس کبیرکوه گردآوری و تحلیل شد. تحلیل این داده‎ها 8 دسته شکستگی را آشکار ساختند: 1) 2 دسته شکستگی عرضی با راستای  NNE-SSW (دسته‎های A و B)، 2) 2 دسته شکستگی طولی با راستای ESE-WNW (دسته‎‌های C و D)، 3) دو دسته شکستگی مایل با راستاهای NNW-SSE و  NE-SW(دسته‎‌های E و F) و              4) 2 دسته شکستگی مایل دیگر با راستاهای ENE-WSW و SE-NW (دسته‎‌های G و H). شکستگی‎‌های عرضی به همراه استیلولیت‎‌های عمود بر آنها، شکستگی‎‌های با سن کرتاسه پیشین تا پیش از میوسن پسین هستند در حالی که دسته شکستگی‎‌های طولی و مایل از پس از میوسن پسین تشکیل شده‌اند. شماری از شکستگی‎‌های عرضی، پرشدگی با کلسیت را نشان می‏دهند. پیشنهاد می‎شود دو گامه چرخش پادساعت‎گرد در سامانه تنش مؤثر در تشکیل شکستگی‎‌ها وجود داشته است؛ 1) سامانه تنش مؤثر در تشکیل شکستگی‎‌های بدون پرشدگی نسبت به شکستگی‎‌های دارای پرشدگی در سوی پادساعت‎گرد چرخش داشته است. 2) سامانه تنشی مؤثر در شکل‎گیری دسته‎‌های شکستگی مایل (دسته‎‌های E و F)، نسبت به سامانه تنشی مؤثر در شکل‎گیری شکستگی‎‌های باز (دسته‎‌های A و B) و استیلولیت‎‌ها در سوی پادساعت‎گرد چرخش داشته است. این چرخش‎های میدان تنش احتمالاً بر اثر چرخش صفحه تازی در هنگام همگرایی به اوراسیا روی داده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Systematic Analysis of Fractures in Garau Formation Within the Kabir-Kuh Anticline, Effects of the Arabian Plate Rotation on Fracture Arrays

نویسندگان [English]

  • A Pireh 1
  • S.A Alavi 2
  • M.R Ghassemi 3
  • A Shaban 4
1 M.Sc., Department of Geology, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Research Institute for Earth Science, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran.
4 M.Sc., NIOC Exploration Directorate, Tehran, Iran.
چکیده [English]

A major part of source rocks in the Zagros Fold Belt were deposited during Neocomian time; the lowermost part of the Garau Formation has charged the Early Cretaceous Petroleum System of the Lurestan province. These source rocks are widely distributed in the Lurestan Depression and in the NW part of the Dezful Embayment. The Kabir-Kuh anticline, which is a prominent structure of the Lurestan province, is more than 200 km long, and contains outcrop of the Garau Formation. Natural fracture systems have an important role in increasing of permeability and sometimes porosity of many reservoirs, and are necessary for the primary migration of hydrocarbons from the source rock to the reservoir. We have collected and analyzed field data on fracture set densities andtypes in Garau Formation and in parts of Sarvak Formation which outcrop in the Kabir kuh anticline of Zagros Belt. According to our analyses we have identified 8 fracture sets in 4 fracture systems: 1) a NNE-SSW transverse fracture system (sets A and B), 2) an ESE-WNW longitudinal fracture system (sets C and D), 3) a NE-SW and NNW-SSE oblique fracture system (sets E and F), 4) a SE-NW and ENE-WSW oblique fracture system (sets G and H). The transverse fractures and their orthogonal stylolites are Early Cretaceous to pre-late Miocene in age, while longitudinal and oblique fracture systems have formed since Late Miocene. Some transverse fractures show calcite infillings. We suggest that there have been two phases of counterclockwise rotation in orientation of the stress fields that produced these fractures, 1) a counterclockwise rotation of the stress field between development of non-mineralized fractures and open fractures and 2) a counterclockwise rotation of the stress field between development of the oblique fracture system (sets E and F) and the extension fractures (sets A and B). These rotations in the stress field have probably occurred due to rotation of the Arabian plate during its convergence to the Eurasian plate.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fracture systems
  • Zagros
  • Garau Formation
  • Kabir-Kuh anticline
  • Lurestan Province
  • Oil reservoir rock