سن‌سنجی U-Pb و ایزوتوپ‌های Lu-Hf و O روی کانی زیرکن توده‌های نفوذی دگرگون شده جنوب‌ باختر سلماس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

چکیده

توده‌های نفوذی جنوب ‌باختر سلماس شامل سنگ‌های حدواسط- مافیک و اسیدی، در مرز پهنه‌های سنندج- سیرجان و کمربند ماگمایی ارومیه- دختر در شمال ‌باختر ایران رخنمون دارند. سنگ‌های مافیک- حدواسط دارای ترکیب متادیوریت و متاگابرو و کهن‌ترین توده‌های نفوذی منطقه هستند. سنگ‌های اسیدی ترکیب متاگرانیت تا متاگرانودیوریت دارند. این توده‌های نفوذی درون مجموعه‌ای از سنگ‌های آتشفشانی- رسوبی دگرگون شده با سن پرکامبرین نفوذ کرده‎اند. سن‎سنجی به روش U-Pb روی کانی زیرکن نمونه‌های متاگرانیت و متاگرانودیوریتی این مجموعه دگرگون شده، دامنه سنی از 4/2±567 میلیون سال تا7/2±565 میلیون سال (اواخر نئوپروتروزوئیک-کامبرین) را نشان می‌دهد. زیرکن‌ها دارای هسته‌های کهن موروثی هستند. نتایج ایزوتوپ Hf (به همراه سن مدل) زیرکن‌های این سنگ‌ها نشان می‌دهد که ماگمای تشکیل‌دهنده آنها اولیه (Juvenile) نیست بلکه حاصل واکنش با پوسته قاره‌ای قدیمی به سن مزوپروتروزوییک است. مقدارδ18O  زیرکن‌ها احتمالاً نشاندهنده تبلور زیرکن‌ها از ماگمایی است که با مواد پوسته‌ای ترکیب شده است. توده‌های نفوذی جنوب ‌باختر سلماس، با سنگ‌های متاگرانیتی و گنیسی درون پی‌سنگ‌ ایران که در ایران مرکزی، پهنه سنندج- سیرجان و پهنه البرز رخنمون یافته‌اند، از دید زمانی همسن هستند. همه این سنگ‌های گسترش یافته موجود در پی‎سنگ، نشان‌دهنده بقایای فعالیت ماگمایی به سن نئوپروتروزوییک-  کامبرین در  امتداد حاشیه شمالی گندوانا هستند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Zircon U-Pb geochronology and Lu- Hf and O isotopes of the metamorphosed intrusive rocks from SW Salmas

نویسندگان [English]

  • F Kozekoulani 1
  • M Rahgoshay 2
  • H Shafaii Moghadam 3
1 Ph.D., Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Assistent Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Damghan Uuiversity, Damghan, Iran
چکیده [English]

Intrusive rocks from SW Salmas include mafic-intermediate and acidic rocks, which occur in the border of Sanandaj-Sirjan and Urmia-Dokhtar zones in Northwest of Iran. The mafic-intermediate rocks comprise metadiorite and metagabbros that are the oldest rocks in the region. The acidic rocks include metagranite and metagranodiorite. These rocks have intruded into the Precambrian metamorphosed volcanic-sedimentary rocks. U-Pb zircon dating of the Salmas metagranite and metagranodiric rocks yielded age ranges of  565±2/7 Ma to 567±2/4 Ma (Ediacaran-Early Cambrian). Zircons have inherited cores. Zircon Hf  isotope data (and Hf model ages) indicate that these rocks are not juvenile mantle melt derived but instead are products of juvenile melts interaction with old Mesoproterozoic continental crust. Furthermore, zircon δ18O values suggest contribution of continental crustal rocks during generation of the Salmas rocks. The Salmas Cadomian rocks are coeval with other similar-aged metagranites and gneisses from Central Iran, Sanandaj-Sirjan zone and Alborz Mountains. All these dispersed basement rocks are suggested to be fragments of the Neoproterozoic-early Cambrian magmatism of northern margin of Gondwana.

کلیدواژه‌ها [English]

  • U-Pb Geochronology
  • Lu-Hf andO isotopes
  • Metagabbro-metadiorite
  • Gondwana
  • Neoproterozoic
  • Salmas