تغییرات ایزوتوپی گوگرد کانی‌های سولفیدی در سامانه‌های پورفیری خوشه میدوک، کمان ماگمایی سنوزوئیک کرمان، جنوب‌خاور ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار، دانشگاه تربیت مدرس

3 پژوهشگر، مؤسسه فناوری کالیفرنیا

چکیده

داده‌های ایزوتوپ گوگرد بر روی کانی‌های پیریت، کالکوپیریت و مولیبدنیت موجود در رگچه‌های تیپ A، B و D سامانه‌های پورفیری خوشه میدوک واقع در بخش شمال‌باختری کمربند مس کرمان نشانگر ترکیب ایزوتوپی δ34S نزدیک به صفر برای این سامانه‌ها است. ترکیب ایزوتوپی گوگرد برای کانسارهای پورفیری چاه فیروزه و ایجو و اندیس‌های سرنو، گود کلواری و کدر به ترتیب بین 1.4- تا 2.5+ (میانگین 0.31+)، 1.3- تا 1.1+ ( میانگین 0.07+)، 0.1+ تا 2.4+ (میانگین 0.87+)، 0.2+ تا 1.5- (میانگین 0.1-) و 4.1- تا 1+ (میانگین 1.04-) در هزار است که می‌تواند معرف منبع ماگمایی باشد. همچنین دامنه محدود تغییرات ایزوتوپی و ترکیب ایزوتوپی مشابه برای سه گروه رگه نشان می‌دهد که با تحول سیستم گرمابی، تغییر و تحول چندانی در منبع اولیه و به نسبت همگن گوگرد رخ نداده است. مقایسه داده‌های حاصل از خوشه میدوک با داده‌های موجود در مورد برخی کانسارهای بخش میانی و جنوبی کمربند کرمان پیشنهاد می‌کند که منشأ گوگرد در سامانه‌های پورفیری بخش شمال‌باختری و تا حدی بخش‌های میانی کمان ماگمایی سنوزوئیک کرمان از یک ماگمای مافیک که از گوشته لیتوسفری زیرقاره‌ای (SCLM) متاسوماتیز شده منشأ گرفته تأمین شده و آلایش با سنگ‌های پوسته قاره‌ای نیز بر ترکیب δ34S اثرگذار بوده است، درحالی‌که در بخش جنوبی، فرایندهای مرتبط با فرورانش و سیالات ناشی از آب دریا و رسوبات همراه، در ترکیب ایزوتوپی گوگرد نقش اساسی داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Sulfur isotope variations of sulfide minerals in porphyry systems of the Meiduk cluster, Kerman Cenozoic magmatic arc, southeastern Iran

نویسندگان [English]

  • Hadi Mohammaddoost 1
  • Majid Ghaderi 2
  • Jamshid Hassanzadeh 3
1 Ph.D. Student, Tarbiat Modares University
2 Associate Professor, Tarbiat Modares University
3 Research Associate, California Institute of Technology (Caltech)
چکیده [English]

Sulfur isotope data on pyrite, chalcopyrite and molybdenite in the A, B and D type veinlets in porphyry systems of the Meiduk cluster, located in northwestern part of the Kerman copper belt, show that these systems have near zero δ34S values. Sulfur isotope composition for the Chah-Firouzeh and Iju deposits and Serenu, God-e-Kolvari and Kader prospects is from -1.4 to +2.5 (average +0.31), -1.3 to +1.1 (average +0.07), +0.1 to +2.4 (average +0.87), -1.5 to +0.2 (average -0.1) and -4.1 to +1 (average -1.04), respectively. These results suggest a magmatic source for sulfur. Also, limited range of isotopic variations and analogous isotopic composition for the three types of veinlets reveals that with evolution of the hydrothermal system, no significant changes occurred in the primary and relatively homogenous source of sulfur. Comparison between the data for the Meiduk cluster with available data from other deposits in middle and southern parts of the Kerman belt suggested that in porphyry systems of the northwestern, and to some extent southern parts, of the Kerman Cenozoic magmatic arc, sulfur was provided by a mafic magma originated from metasomatized subcontinental lithospheric mantle (SCLM) which was affected by assimilation with continental crust; while in the southern parts, processes related to subduction and fluids from seawater and associated sediments had a major role in their sulfur isotope composition.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Porphyry copper
  • sulfide mineral
  • sulfide isotope
  • KCMA
  • Iran

تقی­ پور، ن. و درانی، م.، 1392- زمین ­شیمی ایزوتوپ­های پایدار گوگرد و اکسیژن کانی­های سولفیدی و سولفاتی کانسار مس پورفیری پرکام شهربابک، استان کرمان، مجله زمین­شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 8، صص. 61 تا 70.

تقی­ پور، ن.، 1386- کاربرد ژئوشیمی سیالات درگیر و ایزوتوپی بعنوان راهبردهای اکتشافی، دگرسانی و کانی­زایی در کانسار مس پورفیری میدوک، شهربابک، کرمان، رساله دکترا، دانشگاه شهید باهنر کرمان.

شفیعی بافتی، ب.، 1386- الگوی فلززایی کمربند مس پورفیری کرمان و رهیافت­های اکتشافی آن، رساله دکترا، دانشگاه شهید باهنر کرمان.

صالحیان، م.، 1389- مطالعات کانی ­شناسی، ژئوشیمی و سیالات درگیر کانسار مس پورفیری درآلو، جنوب کرمان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.

طالبی، م.، 1384- مطالعه لیتوژئوشیمی، دگرسانی و سیالات درگیر کانسار مس پورفیری ایجو، شمال‌غرب شهربابک، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.

عباس‌زاده، غ.، 1390- بررسی سنگ­ شناسی، دگرسانی، مینرالوگرافی و منشأ کانی­زایی چندفلزی در کالدرای آبدر شهربابک، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

کاشانی، ح.، 1391- مطالعات کانی‌شناسی، ژئوشیمی و سیالات درگیر اندیس‌های مس گروه و سیناباد، جنوب کرمان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.

کلهر پریدری، ش.، میرنژاد، ح. و غیوری، ک.، 1392- تعیین منشأ سولفور در کانسار مس پورفیری باغ خشک با استفاده از نسبت­های ایزوتوپی گوگرد، نخستین همایش ملی کاربرد ایزوتوپ پایدار، دانشگاه فردوسی مشهد.

محبی، آ.، هزارخانی، ا.، بهزادی، م.، میرنژاد، ح.، تقی­زاده، ح.، 1393- بررسی ویژگی سیال­های کانه­زا با استفاده از میانبارهای سیال و ایزوتوپ های اکسیژن- هیدروژن در کانسار مس پورفیری بندر هنزا، فصلنامه علوم زمین، شماره 96، صص. 53 تا 64.

محمدزاده، ز.، 1386- زمین­ شناسی، دگرسانی و کانی­سازی مس در منطقه چاه فیروزه، شهر بابک، استان کرمان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.

معانی­جو، م.، مستقیمی، م.، عبدالهی ریسه، م. و سپاهی گرو، ع. ا.، 1391- مطالعات سیستماتیک ایزوتوپ­های پایدار گوگرد و سیالات درگیر گروه­های رگچه­ای مختلف کانسار مس پورفیری سرچشمه، بر اساس داده­های جدید، مجله زمین­شناسی اقتصادی، شماره 2، جلد 4، صص. 217 تا 239.