بررسی مراحل دگرریختی در بخش شمال  باختری پهنه ساختاری سنندج- سیرجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

چکیده

منطقه سقز- بانه به عنوان بخشی از بخش شمال  باختری پهنه سنندج- سیرجان انتخاب و مراحل مختلف دگرریختی در آن بررسی شد. در طی این بررسی، ابتدا با کمک روش های سنجش از دور رخنمون واحدهای سنگی و خطواره های قابل تعیین استخراج شدند. سپس، با پیمایش های صحرایی، گسل های بزرگ‌مقیاس، اصلی و فرعی و همچنین پهنه های برشی (در محیط شکل‌پذیر) مشخص و متغیرهای ساختاری آنها اندازه گیری شد. در ادامه این اطلاعات به عنوان لایه های برداری به محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی وارد و نقشه ساختاری تهیه شد. نتایج حاصل از اطلاعات صحرایی، تحلیل های هندسی و حرکتی نشان می دهد که گسل های بزرگ مقیاس منطقه به همراه رده های مرتبطه شکلی خمیده از ساختارها، الگوی رخنمون واحدهای سنگی و محل توده های نفوذی به نمایش گذاشته است. تحلیل های هندسی و حرکتی سه نسل حرکت با روندهای شمالی (در محیط شکل پذیر)، شمال  خاوری (در محیط شکل پذیر تا شکنا) و خاوری (در محیط کاملاً شکنا) را نشان می دهند. این سه نسل حرکت به ترتیب سبب ایجاد سه نسل گسلش با روندهای 150-140 N، 80-70 N و20-10 N شده اند که قابل انتساب به اثر سه فاز کوهزاد در پرکامبرین و یا تریاس بالایی (احتمالاً کاتانگایی و یا سیمیرین)، کرتاسه (لارامید)  و نئوژن (فازهای پایانی آلپی نظیر ساوین تا پاسادنین) هستند.


 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation on deformation stages in NW part of Sanandaj-Sirjan structural zone

نویسندگان [English]

  • E. Haji 1
  • H. Safari 2
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran
2 Associated Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran
چکیده [English]

The Saqqez-Baneh area, as a part of the NW Sanandaj-Sirjan zone, is selected for investigation of different deformation stages. In this research, firstly, the lithology of outcropped rock units and visible lineaments were mapped using remote sensing approach. Then, field surveys were carried out for structural measurements, during which major and minor faults and shear zones (as ductile zones) were measured and mapped. These data were then entered to GIS environment as vector layers (and attributed descriptions), resulting in preparation of a structural map. The results of field surveys along with geometric and kinematic analyses show that the major faults together with their related fault orders formed a curved shape of structures, outcropped rock unit patterns and intrusive localities. Geometric and kinematic analyses demonstrated three stages of movement: with north-south (in ductile environment), northeast-southwest (in ductile to brittle environment) and east-west (in brittle environment). These three stages caused three stages of faulting with trends along N140-150, N70-80 and N10-20 directions, which can be attributed to three orogenic phases in Precambrian and/or late Triassic (Katangai and/or Cimmerian), Cretaceous (Laramide) and Neogene (late Alpine events such as Savian to Pasadenian).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sanandaj-Sirjan
  • Deformation Stages
  • Kinematic stages
  • Saqqez-Takab
  • Remote Sensing

آقانباتی، س. ع.، 1383- کتاب زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، 586 ص.

باباخانی، ع.، حریری، ع. و فرجندی، ف.، 1382- نقشه و شرح نقشه زمین­شناسی ورقه سقز با مقیاس 100000/1، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

تاج­الدین، ح.، راستاد، ا.، یعقوب­پور، ع. و محجل، م.، 1389- مراحل تشکیل و تکوین کانسار سولفید توده­ای غنی از طلای باریکا، خاور سردشت، سنندج- سیرجان شمالی: بر پایه مطالعات ساخت، بافت و میکروترمومتری سیالات درگیر، مجله زمین­شناسی اقتصادی، شماره 1، جلد 2، صص. 97 تا 121.

تاج­الدین، ح.، راستاد، ا.، یعقوب­پور، ع. و محجل، م.، 1392- اثرات دگرگونی و دگرشکلی بر کانسار سولفید توده­ای غنی از طلای باریکا، خاور سردشت، شمال باختر پهنه دگرگونی سنندج- سیرجان، فصلنامه علوم زمین، سال 22، شماره 87، صص. 33 تا 40.

حاجی‎اوغلو، ر.، 1390- شواهد تازه­ای از بسته شدن نئوتتیس در الگوسن- میوسن در شمال­باختر زون سنندج- سیرجان، ایران، فصلنامه زمین­شناسی ایران، سال پنجم، شماره 18، صص. 41 تا 51.

حریری، ع.، 1382- نقشه زمین­شناسی چهارگوش سقز، مقیاس 100000/1، انتشارات سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

حیدری، س. م.، راستاد، ا.، محجل، م. و نبیان، ا.، 1384- رخداد کانه­زایی طلا در پهنه برشی دگرسانی کرویان (جنوب­غرب سقز- کردستان)، بیست و یکمین گردهمایی علوم زمین.

خلقی خسرقی، م. ر. ، 1378- نقشه زمین­شناسی چهارگوش چاپان، مقیاس 100000/1، انتشارات سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

رشیدنژاد عمران، ن.، هنرمند، م. و محجل، م.، 1392- پتروگرافی، ژئوشیمی و خاستگاه مجموعه نفوذی آلوت، شمال­غرب سقز، نشریه علوم دانشگاه خوارزمی، جلد 12، شماره 2، صص. 435 تا 460.

علی­یاری، ف.، 1385- کانی­شناسی، ژئوشیمی و فابریک کانه­زایی طلادر پهنه­های برشی شکل­پذیر و شکنای قلقله (جنوب­غرب سقز)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، 270 ص.

علی­یاری، ف.، راستا، ا.، محجل، م.، شمسا، ج.، 1384- دگرشکلی و دگرسانی و نقش آنها در کانه­زایی طلا در پهنه­های برشی شکل­پذیر و شکنای قلقله (جنوب­غرب سقز)، بیست و چهارمین گردهمایی علوم زمین.

محجل، م.، 1383- ساختار در پهنه­های برشی طلادار منطقه آلوت (کردستان)، کتابچه بیست و سومین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران.

یارمحمدی، ع. و راستاد، ا.، 1385- دگرشکلی و نقش آن در افزایش بازیافت طلا در ذخیره ماسیو سولفید غنی از طلای باریکا، خاور سردشت، کتابچه بیست و پنجمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران.

 

References

Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L., Whitechurch, H., Vrielynck, B., Spakman, W., Monié, P., Meyer, B. and Wortel, R., 2011- Zagros orogeny: a subduction-dominated process, Geol. Mag., 148(5–6), pp. 692–725.

Aliyari, F., Rastad, E. and Mohajjel, M., 2012- Gold Deposits in the Sanandaj–Sirjan Zone: Orogenic Gold Deposits or Intrusion-Related Gold Systems?, Resource Geology, Vol. 62, No. 3, 296–315

Allen, M. B., Kheirkhah, M., Emami, M. H. and Jones, S. J., 2011- Right-lateral shear across Iran and kinematic change in the Arabiae Eurasia collision zone, Geophysical Journal International, 184, 555 -574

Aronoff, S., 1989- Geographic Information System: A Management Perspective; WDL publication: Ottawa, Canada, p. 200.

Azizi, H. and Asahara, Y., 2013- Juvenile granite in the Sanandaj–Sirjan Zone, NW Iran: Late Jurassic–Early Cretaceous arc–continent collision, International Geology Review, Volume 5512, 1523-1540

Berberian, M., 1976- Contribution to the seismo-tectonic of Iran, Geo. Sur. Iran, Rep No: 39, 518 P.

Ghasemi, A. and Talbot, C. J., 2006- A new tectonic scenario for the Sanandaj–Sirjan Zone (Iran), Journal of Asian Earth Sciences 26, 683–693

Haji, E., Safari, H., Shafiei, B. and Agh Atabay, M., 2016- Studying Structural Characteristics of Saqez – Takab Region (NW of Sanandaj – Sirjan Zone) Using GiT, Zakhoy Sulaimani Journal, Special Issue, GeoKurdistan 11, 341-362.

Jackson, J., 1980- Reactivation of Basement faults and Crustal shortening in orogenic belts, Nature, 283, 343-346.

Lillesand, T. M. and Kiefer, R. W., 2000- Remote Sensing and Image Interpretation, 4th ed.; John Wiley and Sons: New York, NY, USA; pp. 20-180.

Marrett, R. and Allmendinger, R. W., 1990- Kinematic analysis of fault-slip data, J. of structural Geology, Vol. 12, No. 8, pp. 973-986

Mohajjel, M., Fergusson, C. L. and Sahandi, M. R., 2003- Cretaceous-Tertiary convergence and continental collision, Sanandaj-Sirjan zone, western Iran. Journal of Asian Earth Sciences, 21, 397-412.

Nadimi, A. and Konon, A., 2012- Gaw-Khuni Basin: an active stepover structure in theSanandaj-Sirjan Zone, Iran. Geological Society of America Bulletin 124, 484e 498.

Nadimi, A., 2010- Active strike slip faults in the central part of the Sanandaj- Sirjan Zone of Zagros Orogen (Iran), PhD thesis, Faculty of Geology, University of Warsaw, Poland, 121 p.

NASA, 2014- Satellite image of Enhanced Thematic Mapper 8, scene: 168/35

Ramsay, J. G. and Hubber, M., 1987- the techniques of modern structural geology: Folds and fractures (vol. II). Academic Press: London, UK; p. 700.

Safari, H., Pirasteh, S. and Shattri, B.M., 2011- Role of Kazerun Fault for Localizing Oil Seepage in the Zagros Mountains, Iran: an Application of GiT, International Journal of Remote sensing, Vol: 32, No: 1, 1-16

Sheikholeslami, M. R., Pique, A., Mobayen, P., Sabzehei, M., Bellon, H. and Hashem Emami, M., 2008- Tectono-metamorphic evolution of the Neyriz metamorphic complex, Quri-Kor-e-Sefid area (Sanandaj-Sirjan Zone, SW Iran), Journal of Asian Earth Sciences, 31, 504–521

Sheikholeslami, R., Bellon, H., Emami, H., Sabzehei, M. and Pique, A., 2003- Nouvelles donnees structurales et datations 40K-40Ar surles roches métamorphiques de la region de Neyriz (zone de Sanandaj-Sirjan, Iran meridional. Leurinteret dansle carde du domaine neo-Tethysien du Moyen Orient, Compates Rendus Geoscience, 335, 981-991.

Stocklin, J., 1968- Structural history and tectonics of Iran, a review. American Association of Petroleum geologists Bulletin, 52(7), PP. 1229- 1258.