کانی‎شناسی و سنگ‌شناسی باتولیت گرانیتوییدی چهارگنبد، جنوب باختر کرمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

4 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

باتولیت چهارگنبد در سیرجان و در بخش جنوب ­خاوری پهنه ماگمایی ارومیه- دختر جای گرفته است. این توده نفوذی با ترکیب اسیدی تا کمی حد واسط به درون واحدهای آتشفشانی ائوسن تزریق شده است. گر چه بیشتر حجم ترکیبات سنگی، گرانودیوریت و مونزوگرانیت است؛ اما ترکیبات سنگی دیگر شامل کوارتزدیوریت، تونالیت و سینوگرانیت نیز دیده می‌شود. مرز تبدیل سنگ­ها به یکدیگر تدریجی است. بافت موجود در سنگ­های توده نفوذی چهارگنبد بیشتر به‎صورت گرانولار است و در برخی موارد به پورفیرویید تبدیل می­شود. انکلاوهای موجود در توده چهارگنبد شامل انکلاوهای بیگانه، انکلاوهای مافیک (با ترکیب دیوریت و کوارتزدیوریت) و انکلاوهای پیشرس (با ترکیب تونالیت، گرانوریوریت و مونزوگرانیت) است. دایک­ها با ترکیب‌های مختلف، توده نفوذی را قطع کرده­اند. ترکیب این دایک­ها شامل رگه­های اسیدی مربوط به مرحله پگماتیتی، دایک­های با بافت دانه‌ریز (آندزیت، آندزیت بازالتی) و دایک­های مافیک میکروگرانولار (شبیه به انکلاوهای مافیک) است. شواهد ژئوشیمیایی نشان می­دهد که نمونه­های منطقه، ویژگی­های گرانیتوییدهای نوع I را نشان می­دهند. همچنین گرانیت­های توده گرانیتوییدی منطقه ماهیت منیزیمی دارند و ویژگی گرانیت­های کردیلرایی را نشان می­دهد. بر پایه نمودارهای تعیین محیط تکتونوماگمایی، همه نمونه­های مورد مطالعه از منطقه چهارگنبد، در محدوده جزایر کمانی ناشی از فرورانش قرار می­گیرند و ویژگی محیط­های حاشیه فعال قاره­ای را نشان می‌دهند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogy and petrology of Chahargonbad granitoid batholith, southwest of Kerman

نویسندگان [English]

  • A. Ansari 1
  • S. J. Sheikh Zakariaee 2
  • S. Dargahi 3
  • M. Arvin 4
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
4 Professor, Department of Geology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده [English]

The Chargonbad batholith is located close to Sirjan and southeast of Urumieh-Dokhtar magmatic zone . This batholith is acidic to intermediate in composition and intruded into the Eocene volcanic rocks. The main volume of these rocks consisted of granodiorite and monzogranite, but it also consists of quartzdiorite, tonalite and syenogranite. Their contacts are gradational. They have allotrimorphic granular texture with subordinate porphyritic texture. Their enclaves consist of xenoliths enclaves, microgranular mafic enclaves (diorite to quartzdiorite in composition) and autolith enclaves(tonalite, granodiorite and monzogranite in composition).The Chargonbad batholith rocks are also cut by different types of dykes which are mainly consisted of dykes and veins of pegmatitic stage, microgranular dykes (andesite and andesite basaltic in composition) and microgranular dykes that are similar to mafic enclaves. Evidenc show that the samples represent properties of I-type granitoids.  Chargonbad granitoid has magnesium nature and shows cordellarian granites features. Based on the tectonomagmatic environment diagrams, all samples from the Chahargonbad plot in the island arc setting of a  subduction zone and show active continental margin setting characteristics .

کلیدواژه‌ها [English]

  • petrology
  • Chahargonbad
  • Tectonomagmatic
  • Enclaves
  • Dyke
  • Granodiorite
  • Monzogranite

خان‌ناظر، ن. ع. و امامی، ه.، 1375- نقشه چهارگنبد، سازمان زمین‌شناسی کشور، مقیاس 1:100000.

 

References

Alavi, M., 1994- Tectonic of the Zagros orogenic belt of Iran: new data and interpretation. Tectonophysics,229:p.211-238.

Arculus, R. J., 1987- The significance of source versus process in the tectonic controls of magma genesis. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 32 (1), p. 1-12.

Bea,  F.,  Fershtater,  G. and Corretge,  L. G.,  1992- The  geochemistry  of  phosphorus  in  granite rocks and the effect of aluminium.  Lithos  29,p.  43–56.

Berberian, F. and Berberian, M, 1981- Tectono plutonic episodes in Iran. Geological Survey of Iran Report,52:p.566-593.

Broska, I., William, C. T., Uher, P., Konecny, P. and Leichmann, J., 2004- The geochemistry of phosphorous in different suites of the Western Carpathians, Slovakia: the role of apatite and P-bearing feldspar. Chemical Geology 205,p. 1–15.

Chappell, B. W. and White, A. J. R., 1974- Two contrasting granite types. Pacific Geology 8,p. 173–174.

Chappell, B. W. and White, A. J. R., 1992- I- and S-type granites in the Lachlan Fold Belt. Trans. R. Soc. Edinburgh: Earth Sci. 83,p. 1–26.

Chappell, B. W. and White, A. J. R., 2001- Two contrasting granite types. 25 years later. Australian Journal of Earth science 48-499.

Chappell, B. W., 1999- Aluminium saturation in I- and S-type granites and characterization of fractionated haplogranites. Lithos 46 (3),p. 535–551.

Cox, k. G., Bell, J. D. and Pankhurst, R., 1979- The interpretation of igneous rocks, London, George Allen and Unwin,p. 450.

Dargahi, S., 2007- post-collisional Miocene magmatism in the Sarcheshmeh-Shahrebabak region NW of Kerman: Istopic study, petrogenetic analysis and geodynamic pattern of granitoid intrusive and the role of adakitic magmatism in development of copper mineralization Unpublished Ph.D. thesis, Shahid Bahonar of University Kerman, 310p.

Davidson, J., Turner, S., Handley, H., Mcpherson, C. and Dosseto, A., 2007- Amphilobe “Sponage” in arc crust? Geology V. 35, p. 787–790.

Defant, M. J., Jackson, T. E., Drummond, M. S., De Boer, J. Z., Bellon, H., Feigenson, M. D., Maury, R. C. and Stewart, R. H., 1992- The geochemistry of young volcanism throughout western Panama and southeastern Costa Rica: An overview: Geological Society of London Journal, V. 149, p. 569–579.

Floyd, P. A. and Winchester, J. A. 1975- Magma type and tectonic setting discrimination using immobile elements. Earth and Planetary science letters,27(2), p.211-218, Magma type and tectonic setting discrimination using immobile elements. Earth and Planetary science letters.

Foley, S. F. and Wheller, G. E., 1990- Parallels in the origin of the geochemical signatures of  island arc volcanics and continental potassic igneous rocks: the role of residual titanites. Chemical Geology V. 85, p. 1–18.

Frost, B., Ronald,Calvin, G., Barnes, C. J., William, J. C., Arculus, R. J, Ellis, D. J. and Frost, C. D., 2001- A Geochemical Classification for Granitic Rocks, J. of  Petrology 42: 2033-2048.

Harris, N. B., Pearce, J. A. and Tindle, A. G., 1986- Geochemical characteristics of collision-zone magmatism. Geological Society, London, Special Publications V. 19, p. 67-81.

Irvine, T. N. and Baragar, W. R. A., 1971- A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks: Canadian Journal of Earth Science, 8, 523–548.

Kessel, R., Schmidt, M. W., Ulmer, P. and Pettke, T., 2005- Trace element signature of subduction-zone fluids, melts and supercritical liquids at 120–180 km depth. Nature, 437(7059),p. 724-727, (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16193050).

Kharbish, S., 2010- Geochemistry and magmatic setting of Wadi El-Markh island-arc gabbro–diorite suite, central Eastern Desert, Egypt. Chemie der Erde-Geochemistry, 70(3), p.257-266.

Le Maitre, R. W., Bateman, P., Dudek, A. J., and Keller, J. Lameyre, J., Le Bas, M. J., Sabine, P. A., Schmid, R., Sorensen, H., Streckeisen, A., Woolley, A. R. and Zanetti. A., 1989- Classification of Igneous Rocks and Glossary of Terms, Blackwell, Oxford, 193.

Maniar, P. D. and Piccoli, P. M., 1989- Tectonic discrimination of granitoids, Geo. Soc. Am. Bull., V. 101. pp. 635-643.

Maniar, P. D. and Piccoli, P. M., 1989- Tectonic discrimination of granitoids, Geo. Soc. Am. Bull., V. 101. pp. 635-643.

McClay, K. R., Whitehouse., P. S., Dooley, T. and Richards, M., 2004- 3D evolution of fold and thrust belts formed by oblique convergence. Marine and petroleum Geology journal, 21:p.857—877.

Molinaro, M., Zeyen, H. and Laurencin, X., 2004- Lithospheric structure beneath the south-eastern ZagrosMountains, Iran recent slab break, Terra Nova,17:p.1-6.

Nakamura, N., 1974- Determination of REE, Ba, Fe, Mg, Na, and K carbonaceous in ordinary chondrites. Geochimica et CosmochimicaActa 38, p.757–775.

Pearce, J. A. and Gale, G. H., 1977- Identification of ore-deposition environment from trace-element geochemistry of associated igneous host rocks. Geological Society, London, Special Publications, 7(1), p.14-24,.

Pearce, J. A., Harris, N. B. W. and Tindle, A. G., 1984- Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks. J. Petrol. 25, 956–983,(http://petrology.oxfordjournals.org/content/25/4/956.abstract) .

Rogers, G., and Hawkesworth, C. J., 1989- A geochemical traverse across the North Chilean Andes: evidence for crust generation from the mantle wedge.Earth and Planetary Science Letters, 91(3), p.271-285.

Rollinson, H. R., 1993- Using geochemical data, evolution, Presentation interpretation , Longman Scientific and Technical.

Sajona, F. G., Mayry, R. C., Bellon, H., Cotten, J. and Defant, M., 1996- High Field Strength Element Enrichment of Pliocene-Pleistocene Island Arc Basalts, Zamboanga Peninsula, Western Mindanao (Philippines).Journal of Petrology, 37(3),p. 693-726.

Shahabpour, J., 2007- Island-arc affinity of the central Iranian volcanic belt: Journal of Asian Earth Sciences, vol. 30: 652-665 p.

Stöcklin, J., 1968- Structural history and tectonics of Iran: a review. The American Association of petroleum Geologists Bulletin,52:p.1229-1258.

Sun, S. S. and McDonough, W. F., 1989- Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implications for mantle composition and processes. In: Saunders A.D. and Norry M.J. (eds.), Magmatism in ocean basins. Geol. Soc. Londoa. Spec. Pub. 42, p. 313-345.

Van Wagoner, N. A., Leybourne, M. I., Dadd, K. A., Baldwin, D. K., and McNeil, W., 2002- Late Silurian bimodal volcanism of southwestern New Brunswick, Canada: Products of continental extension. Geological Society of America Bulletin, 114(4),p. 400-418.

White, A. J. R. and Chappell, B. W., 1983- Granitoid types and their distribution in the Lachlan Fold Belt, southeastern Australia. Geological Society American Memoir  V. 159: 21-34.

Wilson, M., 1989- Igneous Petrogenesis. A global Tectonic Approach, Unwin Hyman, 466pp.

Zanetti, A., Tiepolo, M., Oberti, R. and Vannucci, R., 2004- Trace-element partitioning in olivine: modeling of a complete data set from a synthetic hydrous basanite melt, Lithos.