آنالیز رخساره‌ای و بازسازی محیط نهشتی دیرینه‌ی رسوبات پیش‌بومی نئوژن در شمال فروبار دزفول، زاگرس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیئت علمی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد تکتونیک - دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

چکیده

این مطالعه آنالیز رخساره‌ای و تعیین محیط نهشتی را از رسوبات نئوژن در شمال فروبار دزفول، در فرودیواره‌ی گسل پیشانی کوهستان زاگرس ارائه می‌دهد. رسوبات نئوژن در این ناحیه، شامل سازندهای میشان، آغاجاری و بختیاری می‌باشند، که با بیش از 5 کیلومتر، ضخیم‌ترین توالی حوضه پیش‌بومی زاگرس را به خود اختصاص داده‌اند. از آن جایی که این رسوبات هم‌زمان با کوهزایی اصلی زاگرس نهشته شده‌اند، تاریخچه‌ی رویدادهای دگرریختی منطقه را در خود ثبت کرده‌اند. در این مطالعه، نه رخساره‌ی سنگی بر اساس لیتولوژی، اندازه‌ی دانه، ساختمان‌های رسوبی و هندسه‌ی لایه‌ها شناسایی شدند که در سه مجموعه‌ی رخساره‌ای دسته بندی می‌شوند: الف) با غلبه‌ی گراول (Gm، Gp)، ب) با غلبه‌ی ماسه (Sh، St، Sp، Sr، Sm) و ج) با غلبه‌ی گل (Fm، Fl). علاوه بر این، دو ایکنوفاسیس دریایی اسکولایتوس و کروزیانا نیز در قاعده‌ی سازند آغاجاری مشاهده گردیدند. بنابر نتایج این مطالعه، قرارگیری رخساره‌ها بر روی یکدیگر نشان دهنده‌ی یک توالی کلی کم عمق شونده به سمت بالا در نهشته‌های پیش‌بومی نئوژن در فروبار دزفول است. این نهشته‌ها به ترتیب در محیط‌های دریای حاشیه ای (سازند میشان)، ساحل سیلیسی آواری (بخش پایینی سازند آغاجاری)، رودخانه‌ی مئاندری (بخش بالایی سازند آغاجاری) و در نهایت رودخانه‌ی گیسویی (سازند بختیاری) نهشته شده است. با توجه به ثابت بودن سطح جهانی آب دریاها در این دوره (حدود 13 تا 3 میلیون سال قبل)، تکامل محیط نهشتی در شمال فروبار دزفول توسط دگرریختی‌های تکتونیکی، شامل گسلش و چین‌خوردگی، کنترل شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Facies analysis and paleo-environmental reconstruction of the Neogene sediments in the Northern Dezful Embayment, Zagros

نویسندگان [English]

  • Najmeh Etemad-Saeed 1
  • Mahdi Najafi 1
  • Navid Zeinolabedin Qavim 2
  • Ghods Abdolreza 1
چکیده [English]

The present study provides a detailed facies and depositional environment analyses of the Neogene sediments in the northern Dezful embayment, footwall of the Zagros Mountain Front fault. The Neogene sediments in this area, including the Mishan, Aghajari, and Bakhtyari formations, constitute the thickest Zagros foreland succession, with more than 5 km of thickness. As these sediments were deposited synchronous with the main phase of the Zagros orogeny, they have recorded the history of deformation events. During the current study, 9 lithofacies have been identified on the basis of lithology, grain size, sedimentary structures, and bed geometry, which can be classified into three facies assemblages including: gravel dominated (Gm, Gp), sand dominated (Sh, St, Sp, Sr), and mud dominated (Fm, Fl). Furthermore, two major marine ichnofacies, the skolithos and the Cruziana ichonafacies, have been identified at the base of the Aghajari Formation. As the results indicated, the vertical stacking of facies represents an overall shallowing-upward succession that was deposited in marginal marine (Mishan), siliciclastic shoreline (base of Aghajari), meandering river (top of Aghajari) and braided river (Bakhtyari) depositional environments, from base to top respectively. Considering eustatic sea-level fluctuations in the deposition period (13 to 3 Ma), these results propose that evolution of the Neogene sedimentary basin in the North Dezful likely controlled by tectonic folding and faulting.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Depositional environment
  • Dezful embayment
  • Mishan formation
  • Aghajari formation
  • Bakhtyari Formation
نجفی، م.، ورگس، ج.، گودرزی، م.، اعتمادسعید، ن.، معتمدی، ح.، کریم‎نژاد، ح. و قدس، ع.، 1395- تکامل تکتونیک- رسوبی و سیستم نفتی در فروبار دزفول شمالی، حوضه پیش بومی زاگرس. دومین همایش انجمن رسوب‌شناسی ایران، گروه زمین‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، 8 تا 9 اردیبهشت.

 

Bahroudi, A. and Koyi, H. A., 2004- Tectono-sedimentary framework of the Gachsaran formation in the Zagros foreland basin. Marine and Petroleum Geology 21, 1295–310.

Boggs, Jr. S., 2009- Petrology of Sedimentary Rocks. Cambridge University Press, 600 p.

De Boer, B., Van de Wal, R. S.W., Bintanja, R., Lourens, L. J. and Tuenter, E., 2010- Cenozoic global ice-volume and temperature simulations with 1-D ice-sheet models forced by benthic d18O records. Annals of Glaciology 51, 23e33.

Dunham, R. J., 1962- Classification of carbonate rocks according to their depositional texture. In: Ham, W.E. (Eds.), Classification of Carbonate Rocks. American Association of Petroleum Geologist Memoirs 1, 108-121.

Einsele, G., 2000- Sedimentary basins, evolution, facies, and sediment budget. Springer-Verlag, 682 p. 

Flugel, E., 2010- Microfacies of carbonate rocks: analysis, interpretation and applications. Springer, 976 p.

Folk, R. L., 1980- Petrology of Sedimentary Rocks. Hemphill Publishing Company, Austin, Texas, 184 p.

MacEachern, J. A., Bann, K. L., Gingras, M. K., Zonneveld, J. P., Dashtgard, S. E. and Pemberton, S. G., 2012- The ichnofacies paradigm. In: Knaust, D., Bromley, R.G. (Eds.), Trace Fossils as Indicators of Sedimentary Environments. Developments in Sedimentology, vol. 64. Elsevier, Amsterdam, pp. 103–138.

Miall, A. D., 1995- Collision-related foreland basins. In: Busby, C.J., Ingersoll, R.V. (Eds.), Tectonics of sedimentary basins. Blackwell Science, pp. 393-424.

Miall, A. D., 1996- The geology of fluvial deposits: sedimentary facies, Basin Analysis and Petroleum Geology. Springer-Verlag, New York, 582 p.

Miall, A. D., 2014- Fluvial depositional systems. Springer-Verlag, Berlin, 316 p.

Najafi, M., Yassaghi, A., Bahroudi, A., Vergés, J. and Sherkati, S., 2014- Impact of the Late Triassic Dashtak intermediate detachment horizon on anticline geometry in the Central Frontal Fars, SE Zagros fold belt, Iran. Marine and Petroleum Geology 54, 23-36.

Nichols, G., 2009- Sedimentology and stratigraphy. Wiley-Blackwell, 433p.

Noffke, N., 2010- Geobiology: microbial mats in sandy deposits from the Archean Era to today, Springer-Verlag, 193p.

Pirouz, M., Simpson, G. and Chiaradia, M., 2015- Constraint on foreland basin migration in the Zagros mountain belt using Sr isotope stratigraphy. Basin Research, 27, 714-728.

Pirouz, M., Simpson, G., Bahroudi, A. and Azhdari, A., 2011- Neogene sediments and modern depositional environments of the Zagros foreland basin system. Geological Magazine 148 (5-6), 838-853.

Reading, H. G. and Collinson, J. D., 1996- Clastic Coasts. In: Reading, H.G. (Eds.), Sedimentary Environments: Processes, Facies and Stratigraphy. Blackwell Science, Oxford, pp. 154-231.

Selley, R. C., 1996- Ancient sedimentary environments and their sub-surface diagnosis. Psychology Press, 300 p.

Tucker, M. E., 2001- Sedimentary petrology: an introduction to the origin of sedimentary Rocks. Wiley, 262 p.