تکوین ساختاری پهنه گسلی آشخانه در شمال ‌باختر کپه‌داغ (شمال‌ خاور ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

پهنه گسلی آشخانه با امتداد خاوری- باختری تا شمال‌ باختری- جنوب‌ خاوری در بخش شمال‌ خاور ایران میان پهنه‌های زمین‌ساختی البرز و کپه­داغ جای گرفته است. در هشت پیمایش عمود بر پهنه گسلی ویژگی‌های هندسی و نشانگرهای جنبشی مانند ساختار S-C، چین­های نامتقارن، خطوط لغزشی و پله‎های گسلی اندازه‌گیری شد. با رسم نمودارهای استریوگرافی عناصر ساختاری و رسم مقاطع عرضی، پهنه گسلی آشخانه سازوکار چیره وارون با مؤلفه امتدادلغز چپ‌گرد نشان می‎دهد. تاقدیس دنقوزداغ در فرادیواره این گسل جزو چین­های وابسته به گسل و از نوع انتشار گسلی است. در بخش خاوری و در فرادیواره پهنه گسلی آشخانه، راندگی‌هایی مانند گسل کوه دوچنگ، بروج شمالی و بروج جنوبی همشیب با گسل آشخانه ایجاد شده‌اند که نشان‎دهنده همگرایی بیشتر در بخش جنوب ‌خاوری نسبت به بخش شمال ‌باختری این پهنه گسلی است. مقاطع ساختاری هشت‌گانه نشان‎دهنده گسترش گسل‌های راندگی و چین‌های وابسته به گسل و همچنین رانش مواد به سوی جنوب تا جنوب ‌باختر هستند. چگونگی قرارگیری پهنه‌های گسلی راندگی نشان از آن دارد که در این بخش از کپه‌داغ رشد ساختارهای راندگی از شمال به‌ سوی جنوب تا جنوب ‌باختر انجام می‌شود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural evolution of Ashkhaneh fault zone in northwestern Kopeh-Dagh (NE Iran)

نویسندگان [English]

  • E. Gholami 1
  • S. Shoraka 2
  • A. Yassaghi 3
1 Assistant Professor, Department of Geology,University of Birjand, Birjand, Iran
2 M.Sc., Department of Geology,University of Birjand, Birjand, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The East-West to Northwest-Southeast trending Ashkhaneh fault zone is located in northeast of Iran between the Alborz and Kopeh-dagh tectonic zones. Geometric and kinematic characteristics of Ashkhaneh fault zone was revealed by measuring of fault kinematic indicators such as: S-C structures, asymmetric folds, slip lines and fault steps along eight cross-sections across this fault zone and perpendicular to main structures. Stereographic analysis of the measured structural elements and constructing cross-sections show a dominant reverse mechanism with left-lateral strike-slip component for the Ashkhaneh fault zone. Donghozdagh Anticline in the hanging wall of Ashkhaneh fault zone is a fault-propagation fold. To the east and in the hanging wall of the fault zone, several thrust faults such as Kuh-e-Docheng fault, North Beruj fault and South Beruj fault have the same geometrical characteristics of the Ashkhaneh fault zone. These thrusts in hanging wall of the Ashkhaneh fault zone with dip to north (same as Ashkhaneh fault) are evidences for of the occurrence of greater convergence in southeast than the northwest part of the Ashkhaneh fault zone. Eight structural cross-sections perpendicular to the Ashkhaneh fault zone show evolution of thrusts and fault-related folds, as well as migration of rock units toward south-southwest in this area. The arrangement of these thrust fault systems emphasis that structural growth took place from north to south-southwest in this part of the Kopeh-dagh.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kopeh-dagh
  • Ashkhaneh fault zone
  • Thrust Fault
  • Structural growth
  • Streography diagram
  • Northeast Iran

آقانباتی، س. ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586 ص.

افشارحرب، ع.، 1373- چینه‌شناسی کپه‌داغ، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 275 ص.

خسروتهرانی، خ.، 1386- چینه­شناسی ایران، انتشارات دانشگاه تهران، 582 ص.

شرکاء،س.، غلامی،ا. و یساقی،ع.، 1393- تحلیل هندسی و جنبشی گسل آشخانه- شمال شرق ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بیرجند.

 

References

Allen, M. B., Jones, S., Ismail-Zadeh, A., Simmons, M. and Anderson, L., 2002- Onset of subduction as the cause of rapid Pliocene-Quaternary subsidence in the South Caspian basin, Geology 30(9): 775-778.

Allen, M., Ghassemi, M., Shahrabi, M. and Qorashi, M., 2003- Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran,Journal of structural geology 25(5): 659-672.

Brunet, M. F.,Granath, J. W. and Wilmsen, M., 2009- South Caspian to Central Iran basins: introduction,Geological Society, London, Special Publications 312(1): 1-6.

Guliyev, I., Mamedov, P., Feyzullayev, A., Huseynov, D., Kadirov, F., Aliyeva, E. and Tagiyev, M., 2003- Hydrocarbon systems of the South Caspian basin,Nafta-Press, Baku.

Gutiérrez-Alonso, G. and Gross, M. R., 1999- Structures and mechanisms associated with development of a fold in the Cantabrian Zone thrust belt, NW Spain, Journal of Structural Geology 21(6): 653-670.

Hollingsworth, J., Fattahi, M., Walker, R., Talebian, M., Bahroudi, A., Bolourchi, M. J., Jackson, J. and Copley, A., 2010- Oroclinal bending, distributed thrust and strike-slip faulting, and the accommodation of Arabia–Eurasia convergence in NE Iran since the Oligocene,Geophysical Journal International 181(3): 1214-1246.

Hollingsworth, J., Jackson, J., Walker, R. and Nazari, H., 2008- Extrusion tectonics and subduction in the eastern South Caspian region since 10 Ma, Geology 36(10): 763-766.

Hollingsworth, J., Jackson, J., Walker, R. and Nazari, H., 2009- Extrusion tectonics and subduction in the eastern South Caspian region since 10 Ma: REPLY, Geology 37(12): e199-e200.

Hollingsworth, J., Jackson, J., Walker, R., Gheitanchi, M. R. and Bolourchi, M. J., 2006- Strike-slip faulting, rotation, and along-strike elongation in the Kopeh Dagh mountains, NE Iran, Geophysical Journal International 166(3): 1161-1177.

Jackson, J., Priestley, K., Allen, M. and Berberian, M., 2002- Active tectonics of the south Caspian basin,Geophysical Journal International 148(2): 214-245.

Javidfakhr, B., 2010- Active tectonic analysis in the transition domain between Albortz and Kopeh Dagh (NE Iran), Aix-Marseille 3.

Javidfakhr, B., Bellier, O., Shabanian, E., Ahmadian, S. and Saidi, A., 2011a- Plio–Quaternary tectonic regime changes in the transition zone between Alborz and Kopeh Dagh mountain ranges (NE Iran),Tectonophysics 506(1–4): 86-108.

Javidfakhr, B., Bellier, O., Shabanian, E., Siame, L., Léanni, L., Bourlès, D. and Ahmadian, S., 2011b- Fault kinematics and active tectonics at the southeastern boundary of the eastern Alborz (Abr and Khij fault zones): Geodynamic implications for NNE Iran, Journal of Geodynamics 52(3): 290-303.

Judge, P. A. and Allmendinger, R. W.,2011- Assessing uncertainties in balanced cross sections. Journal of Structural Geology, 33(4), 458-467.

Kargaranbafghi, F., Neubauer, F. and Genser, J., 2011- Cenozoic kinematic evolution of southwestern Central Iran: Strain partitioning and accommodation of Arabia–Eurasia convergence, Tectonophysics 502(1): 221-243.

McClay, K., 2000- Structural Geology for Petroleum Exploration.Lecture Notes,Royal Holloway University of London.

Mitra, S., 2002- Structural models of faulted detachment folds,AAPG bulletin 86(9): 1673-1694.

Richardson, S. E., Davies, R. J., Allen, M. B. and Grant, S. F., 2011- Structure and evolution of mass transport deposits in the South Caspian Basin, Azerbaijan,Basin Research 23(6): 702-719.

Robert, A. M., Letouzey, J., Kavoosi, M. A., Sherkati, S., Müller, C., Vergés, J. and Aghababaei, A., 2014- Structural evolution of the Kopeh Dagh fold-and-thrust belt (NE Iran) and interactions with the South Caspian Sea Basin and Amu Darya Basin,Marine and Petroleum Geology 57: 68-87.

Sahandi, M. R., Vaziri, H. and Salamati, R., 2001- Geological Survey & Mineral Exploration Of Iran,Geological map of Robat-e -Qarehbil,NO. 7264, Scale 1;100,000.

Shabanian, E., Bellier, O., Abbassi, M. R., Siame, L. and Farbod, Y., 2010- Plio-Quaternary stress states in NE Iran: Kopeh Dagh and Allah Dagh-Binalud mountain ranges,Tectonophysics 480(1): 280-304.

Shabanian, E., Bellier, O., Siame, L., Arnaud, N., Abbassi, M. R. and Cochemé, J. J., 2009a- New tectonic configuration in NE Iran: Active strike‐slip faulting between the Kopeh Dagh and Binalud mountains,Tectonics 28.

Shabanian, E., Siame, L., Bellier, O., Benedetti, L. and Abbassi, M. R., 2009b- Quaternary slip rates along the northeastern boundary of the Arabia–Eurasia collision zone (Kopeh Dagh Mountains, Northeast Iran),Geophysical Journal International 178(2): 1055-1077.

Sherkati, S., Molinaro, M., Frizon de Lamotte, D. and Letouzey, J., 2005- Detachment folding in the Central and Eastern Zagros fold-belt (Iran): salt mobility, multiple detachments and late basement control,Journal of structural Geology 27(9): 1680-1696.

Tavani, S., Storti, F. and Salvini, F., 2006- Double-edge fault-propagation folding: geometry and kinematics,Journal of structural geology 28(1): 19-35.

Vernant, P. and Chéry, J., 2006- Low fault friction in Iran implies localized deformation for the Arabia–Eurasia collision zone." Earth and Planetary Science Letters 246(3): 197-206.

Zanchi, A., Berra, F., Mattei, M., Ghassemi, M. R and Sabouri, J., 2006- Inversion tectonics in central Alborz, Iran,Journal of Structural Geology 28(11): 2023-2037.