نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

چکیده

خاستگاه رسوبی و بوم‎شناسی دیرینه بسترهای دارای رودیست خرم‎آباد در سه برش تنگ شبیخون چمسنگر (سازند تاربور) و پیرشمس‎الدین (بخش بالایی سازند امیران) مورد مطالعه قرار گرفته‎اند. برش‎های تنگ شبیخون و چمسنگر مربوط به زیرپهنه زاگرس رورانده و برش پیرشمس‎الدین مربوط به زیر پهنه لرستان هستند. محتویات فسیلی سه برش نشان‎دهنده سن کرتاسه پسین (ماستریختین میانی تا پسین) بوده که معادل زون زیستی Omphalocyclus- Loftusia Assemblage Zone است. مطالعات سنگ‎نگاری روی نهشته‎های کربناته این سه برش نشان می‎دهند که  سازند تاربور و بخش بالایی سازند امیران از 9 ریزرخساره مربوط به سه کمربند دریای باز سد و دریای نیمه‎محصور تشکیل شده‎اند که بر پایه خاستگاه‎های رسوبی معرفی شده برای رودیست‌ها مربوط به دو پهنه همتافت‎های حاشیه شلف باز زاویه کم (سازند تاربور) و همتافت‌های حاشیه حوضه‌های شلف داخلی پیشرونده (بخش بالایی سازند امیران) هستند. احتمالاً گسل سفیدکوه  جدا کننده این دو محیط بوده است. در سازتد تاربور در برش تنگ شبیخون و بخش بالای سازند امیران به علت ورود مواد آواری و بالا رفتن مواد مغذی و ایجاد شرایط یوتروفی، فراوانی روزن‎بران آگلوتین افزایش یافته است. ولی در برش چمسنگر به علت شرایط الیگوتروفیک، روزن‎بران هیالین بیشتر بوده‎اند. انتشار روزن‎بران و جلبک‎ها نشان می‎دهد که همه نهشته‌های سازند تاربور در بخش نورانی، ولی بخش‎هایی از نهشته‌های کربناته سازند امیران در بخش غیر نورانی انباشته شده‎اند.
 

کلیدواژه‌ها

امیری‎بختیار، ح.، 1386- لیتواستراتیگرافی و بایواستراتیگرافی سازند تاربور در ناحیه فارس، رساله دوره دکترا، دانشگاه شهید بهشتی، 439 ص.

امیری‏بختیار، ح.، طاهری، م. و اکبری، ن.، 1382- بیواستراتیگرافی و میکروپالئونتولوژی سازندهای زاگرس ایران، گزارش شماره پ- 252، شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب اهواز، چهار جلد، 800 ص.

 صفری، ا وزیری‎مقدم، ح. و لاسمی، ی.، 1385- میکروفاسیس‎ها و محیط رسوبی سازند تاربور در ناحیه خرامه (جنوب شرق شیراز) مجله پژوهشی علوم پایه دانشگاه اصفهان، 1، صص. 123 تا 136.

مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، 1384- اطلس راه‎های ایران، مقیاس1:1000000.

مغفوری مقدم، ا. و ا جلالی، م.، 1384- رودیست‎ها و اهمیت آنها در اکتشاف نفت، اکتشاف و تولید، 6، صص. 28 تا 31.

مغفوری‎مقدم، ا.، 1389- معرفی رودیست‎های سازند تاربور در برش‌های سمیرم و خرم‎آباد، فصلنامه علوم زمین، 77، صص. 63 تا 66.

نصیری، ی.، موسوی حرمی، ر.، محبوبی، ا. و یوسفی، ب.، 1390- رخساره‎ها و محیط رسوبی سازند امیران در منطقه لرستان، پانزدهمین همایش انجمن زمین‎شناسی ایران، دانشگاه تربیت معلم.

وزیری‎مقدم، ح.، صفری، ا.، شهریاری گرایی، س.، خزایی، ا. ر. و طاهری، ع.، 1392- زیست‎چینه‎نگاری و بوم‎شناسی دیرینه نهشته‎های مائستریشتین (سازندهای تاربور و گورپی) در ناحیه گردبیشه (جنوب بروجن)، فصلنامه علوم زمین، 87، صص. 143 تا 162.

ویسکرمی، م.، 1394- زیست‎چینه‎نگاری سازند تله زنگ در تاقدیس ماله‎کوه، پایان‎نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه لرستان، 56 ص.

هوشمند، ح.، آدابی، م.، صادقی، ع. و امیری بختیار، ح.، 1388- بازسازی محیط رسوبی سازند تاربور با استفاده از محتوای فسیلی به عنوان پروکسی، سومین همایش دیرینه‌شناسی، دانشگاه مشهد.

 

References

Alavi, M., 2004-.Regional statigraphy of the Zagros fold-Thrust belt of Iran and its proforland evolution, American Journal of science,304. p.1-20.

Cetari, R. and Satorio, D., 1995- Rudist and Facies of the Priadriatic domain, Agip, 207p.

Corda, L. and Brandano, M., 2003- Aphotic zone carbonate production on a Miocene ramp, central Apennines, Italy. Sediment Geol 161(1-2), p. 55-70.

Defrance, I. L. M., 1816-27- Dictionaire des Set Nat., 21, Paris.

Douvill, H., 1904- Etudes Géologiques. Partie 4, Paléontologie, Mollusques fossiles. In: MORGAN, J.DE (ed), Mission scientifique en Perse, Paris 3, p. 191–380.

Douville H., 1910- Etudes sur les rudistes. Rudistes de Sicile, d’ Algerie, d’Egypte, du Liban et de la Perse: Memoires de la Societe Geologique deFrance 41, p. 1-83.

Farinacci, A. and KöylÜoglu, M., 1985- Anatalyna korayi n. sp. in the phletic lineage of the Nezzazazzzatidae(Foraminifera) , Rev. Micropal., 28(2) .103-108.

Flugel, E., 2010- Microfacies of Carbonate Rocks, Analysis, Interpretation and Application, Springer, Berlin – Heidelberg, New York, 976 p.

Francis, J. E. and Frakes, L. A., 1993- Rudist Formation of the Cretaceous : A Paleo Ecological, Sedimentological and Stratig Raphical review. In V.P.Wright(ed), Sedimentology review.No,1: Black Well Scientific Publication, Oxford, p. 17-30.

Geel, T., 2000- Recognition of stratigraphic sequences in carbonate platform and slope deposits: empirical models based on microfacies analysis of paleogene deposits in southeastern Spain: Paleogeography, Paleoclimatology, Paleoecology, 155, p. 211- 238.

Hallock, P., 1985- Why are larger foraminifera large? Paleobiology, pp. 195- 208.

Hottinger, L., 1997- Shallow benthic foraminifera assemblages as signals for depth of their deposition and their limitation, Bull. Soc. Geol. France, 168, p. 491-505.

James, G. A.  and Wynd, J. G., 1965- Stratigraphic Nomenclature of Iranian Oil Consortium Agreement Area, American Association Petroleum Geologists Bull., 49(12), p. 2182–2245

Khazaei, A. R. Skelton, P. W. and Yazdi, M., 2010- Maastrichtian Rudist fauna from Tarbur formation (Zagros region-SW Iran), Preliminary. observations: Turkish Journal of Earth Sciences, v.19, p.703-719.

Lamarck, J. B., 1816- Suite des memoires sur les Fossiles des Enivrons de Paris. Annales de la Musée d’Histoire Naturelle de Paris, 5: 179-188.

Liewellyn,V. P., G., 1974- Geological map of Ilam-  Kuh Dast, 1:250 000.

Meric, E and Gormuz, M., 2001- the genus Loftusia, micropaleontology, p.47-37.

Meric, E and Mojab, h., 1977- Word wide geography distribution of the species of the foraminifera  genus Loftusia, istanbul university, fen fafultesi mecmvasi, B, 421 p.

Murray, J. W., 1991- Ecology and distribution of benthic foraminifera, In: Lee, J.J., Anderson, O.R. (Eds), Biology of Foraminifera. Academic Press, New York, p. 221–224.

NIOC (National Iranian Oil Company), 1976- Tang-E- Haft geological map, scale 1:100000.

NIOC (National Iranian Oil Company), 1977- Alshtar geological map, scale 1:100000.

Perin, C. and Bosellini, R., 2012- Paleobiogeography of scleractinian reef corals: Changing patterns during the Oligocene–Miocene climatic transition in the Mediterranean, Earth-Science Reviews 111, (1–2), PP. 1–24

Pomar, L., 2001- Types of carbonate platforms: a genetic approach. Basin Res 13, p. 313–334.

Reiss, Z. and Hottinger, L., 1984- The Gulf of Aqaba: Ecological Micropaleontology. Ecological Studies, Springer-Verlag, Berlin, Vol. 50, p. 1–354.

Ross, D. I. and Skelton, P. W., 1993- Rudist Formation of the Cretaceous: A Paleo Ecological, Sedimentological and Stratig Raphical review. In V.P.Wright(ed), Sedimentology review.No, 1: Black Well Scientific Publication, Oxford, p. 73-91.

Scott, R. W., 1990- Models and stratigraphy of mid Cretaceous reef communities. Gulf of Mexico, Soc. Ecom. Paleon. Miner. Conc. Sedim. Paleont. 2, 102 pp.

Sherkaty, S. and Letouzey, J., 2004- Variation of structural style and basin evolution in the Central Zagros (Izeh zone and Dezful beltl Iran): Marine and petroleum geology, 21(5), p. 35-554.

Stocklin, J., 1968- Structural history and tectonics of Iran: a review, American Association Petroleum Geologist Bulletin, 52, p.1229–1258.

Tucker, M. E. and Wright, V. P., 1990- Carbonate sedimentology, Oxford  Blackwell Scientific Publications, 425 pp.

Van Buchem, F., Gaumet, F., Vedrenne, V. and Vincent, B., 2004- Middle East sequence stratigraphy, Part 1: SW Iran, N. I. O. C. and I.F.P. report.

Warren, W. J., 2000- Dolomite: Occurrence, evolution and economically important association, Earth Sciences Review, 52, pp. 1-181.

Wynd, J. G., 1965- Biofacies of the Iranian oil Agreement area, N .I .O. C. report, No 1089.