بررسی ویژگی‏های فعالیت آتشفشانی ائوسن کوه‌های طارم در البرز باختری ایران و مقایسه آن با فعالیت آتشفشانی مشابه در ناحیه یونت‌داغ (Yuntdağ) ترکیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی و معدن، شرکت مهندسین مشاور موننکو ایران، گروه مپنا (مدیریت پروژه‌های نیروگاهی ایران)، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران.

3 استادیار، دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

ناحیه البرز باختری بخشی از رشته‎کوه‏های البرز است که با ستبرایی بیش از 35 تا 40 کیلومتر در امتداد باختری کمربند آلپ- هیمالیا قرار دارد. این ناحیه طی حرکات کوهزایی آلپی به شکل کنونی در آمده و شکل‎گیری آن ناشی از برخورد بلوک‌های ایران و عربی است. یک ردیف آتشفشانی ستبر با ستبرای تقریبی 3800 متر در البرز باختری با سن ائوسن رخنمون دارد و به نام سازند کرج معروف است که توسط توده‌های نفوذی جوان ترشیری قطع شده است. شباهت‌های بسیار زیادی از نظر زمین‎شناسی، سنگ‌شناختی، چینه‌شناسی، ریخت‌شناختی، ژئوشیمیایی و زمین‎ساختی میان ردیف چینه‎ای نواحی مشابه در سنگ‎های گدازه‎ای میوسن ترکیه با ناحیه مورد مطالعه (ائوسن) در ایران وجود دارد و تنها تفاوت در زمان فعالیت آتشفشانی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Characteristics of the Eocene Volcanism in Taroum Mountain, West Alborz of Iran and Comparison with the Similar Volcanism in Yuntdağ Area of Turkey

نویسندگان [English]

  • mohammad parchekani 1
  • M Shahrabi 2
  • K Bazargani-Guilani 3
1 M.Sc., Geology and Mining Group, Monenco Iran Consulting Engineers, Mapna Group (Iran Power Plant Projects Management Co.), Tehran, Iran
2 M.Sc., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Faculty of Geology, College of Sciences, Tehran University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The west Alborz area with a crustal thickness of 35-40 Km is a part of the Alborz ranges and is located in the western part of the Alpine-Himalaya belt. This area is folded by Alpine orogeny and the orogen is formed by collision between Iranian and Arabian blocks. A thick and widespread sequence of volcanic and pyroclastic rocks with 3800m thickness, Eocene in age, outcropped in west Alborz (Karaj Formation, KF). These rocks are intruded by younger plutons with Tertiary age. There are numerous geological, petrological, stratigraphical, geochemical and tectonical similarities between Miocene volcanic rocks in Turkey and study area in Iran (Eocene). The only difference is in age of volcanism in Turkey and Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alpine-Himalayan belt
  • West Alborz
  • Karaj formation
  • Eocene volcanism
  • Iran
  • Turkey
احمدیان،‌ ج.، 1370-  بررسی ‌ژئوشیمیایی ‌زون‌های ‌آلتراسیون‌ هیدروترمال با نگرشی ‌بر کانی‌‌سازی‌های ‌انجام‌شده‌ در منطقه‌ ذاکر، پایان‌نامه‌ کارشناسی‌ ارشد، دانشگاه ‌تبریز.
پیروان،‌ ح.، 1371-  بررسی ‌پتروگرافی‌ و پترولوژی و ژئوشیمی ‌سنگ‌های ‌آذرین ‌درونی ‌شمال ‌ابهر و ارتباط پلوتونیسم‌ منطقه ‌با کانی‌سازی‎های ‌انجام‌شده‌، پایان‌نامه‌ کارشناسی ‌ارشد،             دانشگاه ‌تربیت‌ معلم تهران.
پیروان، ح.، 1381- بررسی ژئوشیمیایی زون‌های آلتراسیون هیدروترمال سنگ‌های ماگمایی منطقه طارم و اثرات زیست محیطی آن، رسالـه دکتری زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
پیروان، ح. و امینی، ص.، 1384-  بررسی ژنز و ارایه مدل ژنتیکی زون‎های آلتراسیون هیدروترمال گستره طارم قزوین- زنجان، بیست و چهارمین همایش سازمان زمین‏شناسی.
مؤید، م.، 1370-  بررسی پتروگرافی و پتروشیمی سنگ‎های نوار ولکانوپلوتونیک منطقه طارم در ارتباط با ژنز مس، پایان‎نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.
نبوی، م. ه.، 1355-  دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران،  سازمان زمین‌شناسی ایران، 110 ص.
 
References
Akay, E. & Erdoğan, B., 2004- “Evolution of Neogene calc-alkaline to alkaline volcanism in the Aliağa-Foça region (Western Anatolia, Turkey)”, Journal of Asian Earth Sciences 24: 367-387.
Alavi, M., Eftekhar-Nezhad, J., Haghipour, A., Hajian, J., Hirayama, K., Hushmand-Zadeh, A., Nabavi, M. H., Samimi, M., Stöcklin, J., Valeh, N. & Zahedi, M., 1969- “Explanatory text of the Zanjan Quadrangle Map, 1:250000”, Geological Survey of Iran, Geological quadrangle D4: 1-61.
Allen, M. B., Ghassemi, M. R., Shahrabi, M. & Qorashi, M., 2003- “Accommodation of Late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran”, Journal of Structural Geology 25: 659-675.
Amidi, S. M., 1975- “Contribution a L’etude Stratigraphique, Petrographique et Petrochimique des Roches Magmattique de la Region Natanz-Nain-Surk (Iran Central)”, These, Grenoble, France.
Bazargani-Guilani, K., Parchekani, M. & Nekouvaght Tak, M. A., 2008- “Mineralization in the Taroum mountains, View to Barik-Ab Pb-Zn (Cu) deposit, Western Central Alborz, Iran”, WSEAS conferences in Cambridge 1: 55-63.
Bazargani-Guilani, K. & Rabbani, M. S., 2004- “Mineralogy, chemistry and genesis of bentonite of the Eocene sediments at Aftar region, west Semnan”, Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 12: 169-189.
Berberian, M., 1981- “Active Faulting and tectonics of Iran. In: Delany, F. M., (Ed.), Zagros, Hindu Kush and Himalaya Geodynamic Series”, American Geophysical Union, Washington, 33-69.
Bonin, B., 1990- “From Orogenic to Anorogenic Setting: Evolution of Granitoid Suites after a Major Orogenesis”, Geological Journal 25: 261-270.
Boztuğ, D., 1998- Post-Collisional Central Anatolian Plutonism, Turkey” Journal of Turkish Earth Sciences 7: 145-165.
Brunet, M. F., Korotaev, M. V., Ershov, A. V. & Nikishin, A. M., 2003- "The South Caspian Basin: a review of its evolution from subsidence modeling"و Journal of Sedimentary Geology 156 : 119-148.
Cox, K. G., Bell, J. D. & Pankhurst, R. J., 1979- “The Interpretation Igneous rocks, London”, George Allen & Unwin.
Davoudzadeh, M. & Schmidt, K., 1984- “A review of the Mesozoic paleogeography and paleotectonic evolution of Iran”, Neues Jahrbuch Fuer Geologie und Paläontologie, Abhandlungen 168: 182-207.
Ershov, A. V., Brunet, M. F., Nikishin, A. M., Bolotov, A. N., Nazarevich, B. P. & Korotaev, M. V., 2003- “Northern Caucasus Basin: thermal history and synthesis of subsidence models”, Journal of Sedimentary Geology 156: 95-118.
G. S. I. (Geological Survey of Iran), 1975- Tectonics map of Iran 1:2500000.
Guest, B., Guest, A. & Axen, G., 2007- “Late Tertiary tectonic evolution of northern Iran: A case for simple crustal folding”, Journal of Global and Planetary Change 58: 435-453.
Hirayama, K., Samimi, M., Zahedi, M. & Hushmand-Zadeh, A., 1966- “Geology of the Taroum District, Western Part (Zanjan area north-west Iran)”, Geological Survey of Iran, Report 8, 31p.
Irvine, T. N. & Baragar, W. R. A., 1971- “A Guide to the chemical classification of the common Volcanic Rocks”, Canadian Journal of Earth Science 8: 523-548.
Kaya, T., 199- “Ceratotherium Neumayri (Rhinocheritidae, Mammalia) in the Upper Miocene of Western Anatolia”, Aegean Earth Science 1: 45-58.
Le Bas, M. J., Le Maitre, R. W., Streckeisen, A. & Zanettin, B., 1986- “A chemical classification of Volcanic Rocks based on the total Alkali-Silica diagram”, Journal of Petrology 27: 745-750.
Lescuyer, J. L. & Riou, R., 1976- Geologie de la re’gion de Mianeh (Azerbaijan), contribution al’etude du volcanisme tertiaire de l’Iran.
N. I. O. C. (National Iranian Oil Company), 1977- Geological map of Iran, 1:1000000.
Peacock, M. A., 1930- “Classification of igneous rock series, Journal of Geology 39: 54-67.
Sengör, A. M. C., 1984- “The Cimmeride orogenic system and the tectonics of Eurasia”, Geological Society of America Special Paper 195: 181-241.
Sun, S. S. & McDonough, W. F., 1989- “Chemical and isotopic systematic of oceanic basalts: implications for mantle composition and processes. In: Saunders, A. D., Norry, M. J., Eds., magmatism in ocean basins”, Geological Society of London Special Publication 42: 313-345.
Vernant, P., 2004- “Contemporary crustal deformation and plate kinematic in Middle East constrained by GPS measurements in Iran and northern Oman”, Geophysical Journal international 157: 381-398.
Winchester, J. A. & Floyd, P. A., 1977- “Geochemical discrimination of different series and their differentiation products using immobile elements”, Journal of Chemical Geology 20: 325-343.
Yilmaz, Y., 1989- "An approach to the origin of young volcanic rocks of western Turkey. In: Şengör, A. M. C. (Ed.), Tectonic Evolution of the Tethyan Region”, Kluwer Academic Publisher, Dordrecht: 159-189.
Yilmaz, Y., 1997- “Geology of Western Anatolia. Active tectonic of northwestern Anatolia”, The Marmara Poly-Project, a Multidisciplinary Approach by Space-Geodesy, Geology, Hydrogeology, Geothermics and Seismology: 31-35.
Zanchi, A., Berra, F., Mattei, M., Ghassemi, M. R. & Sabouri, J., 2006- “Inversion tectonics in Central Iran”, Journal of Structural Geology 28: 2023-2037.