سنگ‌نگاری، ژئوشیمی و منشأ ریولیت‌های گارنت‌دار منطقه کهک (جنوب خاور قم)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد،‌ پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اسلامشهر، اسلامشهر؛ پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران.

3 استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

سنگ‌های ریولیتی بعد از ائوسن منطقه کهک در بخش جنوب‌خاوری محدوده چهارگوش 1:250000 قم و بخش خاوری ورقه 1:100000 کهک قرار دارد. این محدوده بخشی  از حاشیه باختری ایران مرکزی و در  نوار ماگمایی ارومیه- دختر جای دارد. سنگ‌های ریولیتی منطقه کهک به صورت گنبد درون‌زا رخنمون دارند که با توجه به حضور توده‌های ریولیتی در امتداد گسل امتدادلغز میم می‌توان دریافت که این گسل در جایگیری و صعود ماگمای ریولیتی مؤثر بوده‌ است. سنگ‌های ریولیتی کالکوآلکالن بوده و  بر اساس ترکیب شیمیایی سنگ‌های ریولیتی و شیمی میکا و گارنت موجود، ماگمای به‌وجودآورنده پرآلومین و تیپ S است که مربوط به محیط‌های برخوردی است و به نقش پوسته ‌قاره‌ای در تشکیل سنگ‌های ریولیتی اشاره دارد. با توجه به اینکه گارنت درشت‌بلور است و منحصراً در سنگ‌های ریولیتی منطقه وجود دارد و گارنت نمی‌تواند در بسیاری  از  ماگماهای  بازیک  متبلور شود، در نتیجه ریولیت منطقه کهک نمی‌تواند حاصل تبلور بخشی ماگمای بازیک باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography, Geochemistry and Origin of Garnet-Bearing Rhyolites of Kahak Area, SE Qom, Iran

نویسندگان [English]

  • N. Askari 1
  • M. H. Emami 2
  • M. Kheirkhah 3
1 M.Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Islamic Azad University, Islamshahr Branch, Islamshahr; Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The post Eocene rhyolitic rocks of the Kahak area are located in SE of the Qom quadrangle map in scale of 1:250,000 and in the Kahak sheet in scale of 1:100,000. This area is situated at the marginal part of SW Central Iran, in the Urmia- Dokhtar magmatic belt. The rhyolitic rocks outcrop as endogenous domes and due to the presence of these rhyolitic masses along the Meyem strike-slip fault, it can be resulted that this fault has probably played an effective role in emplacement of magma ascending. The rhyolitic rocks are calc-alkaline and on the base of chemical composition of them and the chemistry of the present garnet and mica, the rhyolitic magma is S-type and peraluminus, which, belongs to the collision geotectonic environment and suggesting the role of continental crust in generation of these rocks. Since garnet is phenocrystal and seen individually in rhyolitic rocks and it could not be crystallized in most of the basic magmas, therefore the rhyolitic rocks  could not derived from the fractional crystallization of basic magma.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kahak
  • Rhyolite
  • Garnet
  • Biotite

آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 608 ص.

امامی، م. ه.،1370- شرح نقشه زمین‌شناسی چهار‌گوش قم 1:250000، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 200 ص.

بهاری‌فر، ع. ا.، 1385-  گزارش پایانی عملیات اکتشافی معدن خاک صنعتی دستگرد قم، شرکت رنگین پودر غدیر (منتشر نشده).

بهاری‌فر، ع. ا.، 1388- شیمی میکا در ریولیت‌های منطقه کهک، قم و کاربرد آن در بررسی خاستگاه سنگ‌های منطقه، سومین همایش تخصصی زمین‌شناسی دانشگاه پیام‌نور.

عسکری، ن.، امامی، م. ه.، خیرخواه، م. و خداییان چگنی، ز.،‌ 1389- مینرال شیمی و منشأ گارنت در ریولیت‌های کهک (جنوب خاور قم)، بیست و نهمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران.

قلمقاش، ج.، بحرودى، ع.، فنودى، م.، باباخانى، ع. ر. و امامى، م. ه.، 1374- نقشه 1:100000کهک، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

 

References                                                                                                                                                                                       

Abdel-Rahman, A. M., 1994- Nature of biotitra from alkaline, calc-alkaline, and peraluminoui magmaj. J. Petrol, 35, 525-541.

Birch, W. D. & Gleadow, A. J. D., 1974- The genesis of garnet and cordierite in acid volcanic rocks: Evidence from the Ceberean Cauldron,central Victoria, Australia. Contrib Mineral Petrol 45:1–13

Chappell, B. W. & White, A. J. R., 1974- Two contrasting granite types.Pacific Geol 9:173–174

Clemens, J. D. & Wall, V. J., 1984- Origin and evolution of a peraluminous silicic ignimbrite suite: the Violet Town Volcanics. Contrib Mineral Petrol 88:354–371

Deer, W. A., Howie, R. A. & Zussman, J., 1982- Rock-Forming Minerals. (Volume 1A, 2nded, Orthosilicates), Longman, London. 919pp.

Fink, J. H. & Anderson, S. W., 2000- Lava Domes & Coulees,Encyclopedia of Volcanoes,Academic Press

Foster, M. D., 1960- Interpretation of the composition of trioctahedral micas. U.S. Geol. Surv. Prof. Pap. 354B, 1–49

Harangi, S. Z., Downes, H., Kósa, L., Szabó, C. S., Thirwall, M. F., Mason, P. R. D. & Mattey,  D., 2001- Almandine garnet in calc-alkaline volcanic rocks of northern Panonnian basin (east-central Europe):geochemistry, petrogenesis and geodynamic implications. J Petrol 42:1813–1843

Irvine, T. N. & Baragar, W. R. A., 1971- a guide to the chemical classification of the common volcanic rocks, Can. J. Earth Sci., 8. 523-48.

Kawabata, H. & Takafuji, N., 2005- Origin of garnet crystals in calcalkaline volcanic rocks from the Setouchi volcanic belt, Japan. Mineral Mag 69:159–179

LeBas, M. J., Le Maitre, R. W., Streckiesen, A. & Zannetin, B., 1986- A chemical classification of volcanic rocks based on the total alkali-silica diagram. Journal of Petrology, Vol. 27, 745–750.

Menuge, J. F.. Brewer, T. S. & Seeger, C. M., 2002- Petrogenesis of metaluminous A-type rhyolites from the St Francois Mountains, Missouri and the Mesoproterozoic evolution of the southern Laurentian margin. Precambrian Research 113(3-4): 269-291.

Mirnejad, H., Blourian, G. H., Kheirkhah, M., Akrami, M. A. & Tutti, F., 2008- Garnet-bearing rhyolite from Deh-Salm area, Lut block,Eastern Iran: anatexis of deep crustal rocks, Miner Petrol.

Rollinson, H. R., 1993- Using geochemical data: evaluation, presentation, interpretation, Sampson, E.1932, Magmatic chromite deposits in southern Africa. Economic Geology, 27, 113-44.

Sun, S. S. & McDonough, W. F., 1989- Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implications for mantle composition and processes. In: Saunders, A.D., Norry, M.J. Eds. , Magmatism in Ocean Basins. Geol. Soc. Spec. Publ., London, pp. 313–345.

Taylor, S. R. & McLennar, S. M., 1985- The continental crust: its composition and evolution. Blackwell, Oxford.

Tischendorf, G., Gottesmann, B., Förster, H. J. & Trumbull, R. B., 1997- On Li-bearing micas: estimating Li from electron microprobe analysis and an improved diagram for graphical representation. Mineral Mag 61: 809-834

Vernon, R. H., 2004- A practical guide to rock microstructure, Cambridge, p.594.

Weaver, B. L. & Terney, J., 1984- Emperical approach to estimating the composition of the continental crust. Nature, 310, 575- 57.

Winchester, J. A. &  Floyd, P. A., 1977- geochemical discrimination of different magma series and their differentiation products using immobile elements. Chem. Geol., 20, 325-343.

Zeck, H. P., 1970- An erupted migmatite from Cerro de Hoyazo, SE Spain. Contrib Mineral Petro 26:225–246.