تشخیص دو فاز مختلف از توده‌های گرانیتوییدی دگرگون‌شده در تاقدیس کوه سفید توتک بر اساس سن‎سنجی اورانیم- سرب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین‎شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 گروه زمین‎شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

تاقدیس کوه سفید توتک با راستای شمال باختری- جنوب خاوری در زون سنندج- سیرجان جنوبی واقع شده و در بردارنده یک توالی از سنگ‌های پالئوزوییک است که در حد رخساره شیست سبز تا آمفیبولیت زیرین دگرگون شده‎اند. در مرکز این تاقدیس، سنگ‎های گرانیتوییدی جای گرفته‎اند که بر اساس رخساره و فابریک به دو گروه سنگ‎های ارتوگنایس چشمی و سنگ‎های متاگرانیتوییدی تقسیم می‎شوند. در مطالعات گذشته، این دو گروه از سنگ‎های گرانیتوییدی، وابسته به یک فاز از ماگماتیسم در مزوزوییک در نظر گرفته شده‎اند که متحمل مقادیر متفاوتی از دگرشکلی شده‎اند. در این مطالعه، به تعیین سن این دو گروه از سنگ‎های گرانیتوییدی بر اساس سن‎سنجی اورانیم- سرب در کانی‎های زیرکن پرداخته شده است. بر این اساس سنگ‎های ارتوگنایسی دارای سن 24 ± 514 میلیون سال و متعلق به کامبرین هستند، در صورتی‎که سنگ‎های متاگرانیتوییدی با سن 9 ± 173 میلیون سال متعلق به ژوراسیک میانی هستند. بر اساس شواهد زمین‎شناسی و ساختاری، ماگماتیسم کامبرین وابسته به زمین‎ساخت کششی در پرکامبرین بالایی- پالئوزوییک زیرین و ماگماتیسم ژوراسیک میانی در ارتباط با زمین‎ساخت همگرای مایل راستب‌ر در مزوزوییک است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of Two Different Phases of Metamorphosed Granitoid in Kuh-Sefid Tootak Anticline Based on U-Pb Age Dating

نویسندگان [English]

  • Behnaz Hosseini 1
  • M. Ghorbani 2
  • S. M. Pourmoafi 3
  • A. R. Ahmadi 4
1 Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
4 Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Kuh-Sefid anticline trends in NW-SE direction and locates in southern Sanandaj-Sirjan zone, and it contains a sequence of Paleozoic metamorphic rocks with facies ranging from greenschist to lower amphibolite. There are granitoid rocks emplaced in the core of this anticline, which based on their facies, these rocks are divided into two groups of "augen geneiss " and "metagranitoid". During the course of previous studies, these two rock groups had been attributed to a magmatic phase in Mesozoic, which experienced different degrees of deformation. In this study we proceed to determine the age of these two granitoid rock groups based on U-Pb age dating method applied on Zircon minerals. As a result, the age of orthogneiss rocks is 514±24 million years old and they belong to Cambrian, whereas metagranitoid rocks are 173±9 million years old and attributed to Middle Jurassic. Based on geological and structural evidences, the magmatism occurred in Cambrian was related to tension tectonics in Late Precambrian to Early Paleozoic, while the magmatism in Middle Jurassic associated with dextral transpression tectonics in the studied area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kuh-Sefid anticline
  • Sanandaj-Sirjan zone
  • Gneiss
  • Tootak Complex
  • U-Pb age dating
آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

احمدی، ا. ر.، 1383- پتروگرافی، پتروژنز و ژئوشیمی سنگهای دگرگونی کمپلکس توتک، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی.

افتخارنژاد، ج.، 1359- تفکیک بخشهای مختلف ایران از نظر وضع ساختمانی در ارتباط با حوضههای رسوبی، نشریه انجمن نفت، شماره 82، ص 28-19.

اویسی، ب.، 1382- نقشه زمین‌شناسی چهارگوش سوریان مقیاس 100000/1، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

باباخانی، ع. ر. و علوی تهرانی، ن.،1371-  نقشه زمین‌شناسی چهارگوش سبزواران مقیاس 250000/1، سازمان زمین‌شناسی کشور.

سبزهئی، م.، 1373-  نقشه زمینشناسی چهارگوش حاجی آباد مقیاس 250000/1، سازمان زمین‌شناسی کشور.

سبزهئی، م.، 1375-  درآمدی بر ویژگیهای عمومی زمین‌شناسی مجموعه دگرگونی زون سنندج- سیرجان جنوبی، طرح تدوین کتاب زمین‌شناسی ایران.

سهیلی، م.، جعفریان، م. ب. و عبدالهی، م. ر.، 1371- نقشه زمین‌شناسی چهارگوش الیگودرز مقیاس 100000/1، سازمان زمین‌شناسی کشور.

نوری خانکهدانی، ک.، 1384-  بررسی ارتباط ژنتیکی و ساختمانی گنیس بن دونو با کمپلکس دگرگونی توتک شرق بوانات، رساله دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی.

هوشمندزاده، ع. و سهیلی، م.، 1369-  شرح نقشه زمین‌شناسی چهارگوش اقلید مقیاس 250000/1، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

 

References

Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L. & Mouthereau, F., 2005- Convergence history across Zagros (Iran): constraints from collisional and earlier deformation. International Journal of Earth Sciences 94, 401-419.

Ahmadi Khalaji, A., Esmaeily, D., Valizadeh, M. V. & Rahimpour-Bonab, H., 2007- Petrology and  geochemistry of the granitoid complex of Boroujerd, Sanandaj-Sirjan Zone, Western Iran. Journal of Asian Earth Sciences 29, 859-877.

Alric, G. & Virlogeux, D., 1977- Petrographie et geochimie des roches metamorphiques et magmatiques de la region de Dehbid, Bavanat, chaine de Sanandaj-Sirjan, Iran. These 3 eme cycle, Universite Scientifique et Medicale De Grenoble, France 316 P.

Berberian, F., Berberian, M., 1981- Tectono-plutonic episodes in Iran. In: Delany, F.M. (Ed.), Zagros–Hindu Kush–Himalaya Geodynamic Evolution. Geodynamics Series. American Geophysical Union, Washington, D.C., pp. 5–32.

Berberian, M. & King, G. C. P., 1981- Towards a paleogeogaraphy and tectonic evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Science 18 (2), 210–265.

Berberian, M., 1977- Three phases of metamorphism in Haji-Abad quadrangle (southern extremity of the Sanandaj-Sirjan structural Zone): a palaeotectonic discussion. In: Berberian, M. (Ed.). Geological Survey of Iran, Report 40, Tehran, Iran, pp. 239–263.

Hanchar, J. M. & Miller, C. F., 1993- Zircon zonation patterns as revealed cathodoluminescence and backscattered electron images: implications for interpretation of complex crustal histories. Chem. Geol. 110, 1-13.

Hooper, R. J., Baron,  I., Hatcher , R. D.Jr.& Agah, S., 1994- The development of the southern Tethyan margin in Iran after the break up of Gondwana: implications of the Zagros hydrocarbon province. Geosciences 4, 72–85.

Omrani, J., Agard, P., Whitechurch, H., Benoit, M., Prouteau, G. & Jolivet, L., 2008- Arc-magmatism and subduction history beneath the Zagros Mountains, Iran: A new report of adakites and geodynamic consequences. Lithos 106. 380-398. 

Passchier, C. W. & Trouw, R. A., 1996- Microtectonics. Springer, Berlin. Powell, C.McA., 1979. A morphological classification of rock cleavage. Tectonophysics 58, 21–34.

Rashid Nejad-Omran, N., Hachem Emami, M., Sabzehei, M., Rastad, E., Bellon, H. & Pique, A., 2002- Lithostratigraphie et histoire paleozoique a paleocene des complexes metamorphiques de la region de Muteh, zone de Sanandaj-Sirjan (Iran meridonal). 334 C.R. Geoscience, 1185–1191.

Sabzehei, M., 1974- Les melanges ophiolotiques de la region d’Esfandagheh (Iran meridional ), etude petrographique et structrale, these Doct. Etat, Univ, Grenoble, 306 p.

Sheikholeslami, M. R., Bellon, H., Hachem Emami, M. & Sabzehei, M., Pique, A., 2003- Nouvelles données structurales et datations 40K–40Ar sur les roches métamorphiques de la région de Neyriz (zone de Sanandaj–Sirjan, Iran méridional). Leur intérêt dans le cadre du domaine néo-téthysien du Moyen-Orient, C.R. Geoscience 335, 981– 991.

Sheikholeslami, M. R., Pique, A., Mobayen, M., Sabzehei, M., Bellon, H. & Hashem Emami, M., 2008- Tectono-metamorphic evolution of the Neyriz metamorphic complex, Quri-Kor-e-Sefid area (Sanandaj-Sirjan Zone, SW Iran), Journal of Asian Earth Sciences 31, P: 504–521.

Tiepolo, M., 2003- In situ Pb geochronology of Zircon with laser ablation- inductively coupled plasma- sector field mass spectrometry, Chemical geology 199. 159-177.