بررسی ساز وکار دگرریختی و ریزساخت‌های مربوط به آن در سنگ‌های میلونیتی بازیک شمال باختر ارومیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 دکتری، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

در شمال خاور سرو مجموعه‌های گسترده‌ای از گرانیتویید و گابروهای میلونیتی وجود دارد که در مطالعات پیشین (حقی‌پور و آقانباتی، 1367) از آنها به عنوان گنایس و دگرگونه‌های پرکامبرین یاد شده است. در واقع این سنگ‌ها توده‌های آذرین اسیدی و بازیکی هستند که در اثر فعالیت نیروهای برشی منطقه تحت تأثیر دگرریختی و دگرگونی دینامیک قرار گرفته‌اند (محمدیها، 1379 و محمدی ترک آباد، 1380). سنگ‌های میلونیتی بازیک منطقه که در این نوشتار به آن پرداخته شده است، از لحاظ کانی‌شناسی ساده بوده و به طور عمده از پلاژیوکلاز، هورنبلند، اکتینولیت، کلریت، اپیدوت و به ندرت بقایایی از پیروکسن‌های اولیه تشکیل شده‌اند که اغلب توسط آمفیبول جایگزین گردیده‌اند. بلورهای فلدسپات‌ در بیشتر مقاطع به اپیدوت، پلاژیوکلازهای ثانویه (دارای سدیم بیشتر) و تا حدودی سریسیت تبدیل شده‌اند. در این منطقه مجموعه‌های گابرو که به صورت کلاست و به شکل عدسی از دگرشکلی ناشی از نیروهای دینامیکی در پهنه‌‌های برشی در امان مانده‌اند نیز دیده می‌شوند. سازوکار‌های دگرریختی مانند جریان کاتاکلاستیک، شکستگی‌های ریز، جا دررفتگی خزشی (Dislocation creep)، بازیـافت (Recovery)، تبلورمجدد، خزش انتشاری (Diffusion creep)، لغزش مرزدانه‌ها (Grain boundary sliding) و انحلال فشارشی در اثر نیروهای برشی بر سنگ‌های منطقه اعمال شده که در نتیجه آن بافت و ساخت‌هایی مانند برگوارگی، خطوارگی، خاموشی موجی، پورفیروکلاست‌هایی با ساخت هسته ـ پوش (Core-Mantle Structure)، شکستگی‌های ریز هم‌سو و ناهم‌سو با برش، ماکل‌های مکانیکی، میکاهای ماهی شکل، ساخت‌های تفریق یافته نواری و کینک شدگی برگوارگی‌ها در این سنگ‌ها ایجاد شده است. شواهد گویای آن است که این سنگ‌ها در یک پهنه برشی تغییر شکل دینامیک یافته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mechanism of Deformation and the Associated Microstructures in the Basic Mylonitic Rocks, NW Urumieh

نویسندگان [English]

  • K. Mohammadiha 1
  • M. Sabzehie 2
  • M. Ghahraie pour 1
  • J. Radfar 1
1 Master of Science, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 PhD., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

A large widespread outcrop of granitoid - mylonitic gabbros complexes is observed in northeastern part of Serow, NW Iran. Those rocks were considered as Precambrian gneiss and metamorphic rocks (Haghipour and Aghanabati, 1977), or alternatively, a complex of acidic to basic igneous rocks which have undergone intense deformation and dynamic metamorphism by shearing (Mohammadiha, 2000; Mohammadi Torkabad, 2001). The basic mylonitic rocks in the studied area are simply composed of plagioclase, hornblende, actinolite, chlorite, and epidote. They display minor remains of primary pyroxenes which are largely replaced by amphibole. Feldspars have been altered to epidote, and secondary plagioclase (more sodic) and roughly sericite. There are some gabbros with clastic and lentiform fabric which were not affected by dynamic deformation in the shear zone. Cataclastic flow, micro fracturing, dislocation creep, recovery, diffusion creep, grain boundary sliding and pressure dissolution are the dominant deformation mechanisms influenced the complexes. The consequent structures are foliation, lineation, undoluse extinction, porphyroclasts with core-mantle structure, micro fractures parallel and unparallel with brecciation, mechanical twining, mica fish structure, banded differentiated structure and kinked foliation. We conclude that the whole observed evidences demonstrate a major dynamic deformation in a brecciated zone in the studied area. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Basic mylonitic rocks
  • deformation
  • Brecciated zones
  • Metamorphism
  • Urumieh
حقی‌پور، ع.، آقانباتی، ع.، 1367-  شرح نقشه زمین‌شناسی ورقه سرو، مقیاس 1:250000، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
سبزه‌ای، م.، محمدیها،ک.، 1383- نقشه زمین‌شناسی گنگجین (سرو)، مقیاس 1:100000،سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
محمدی ترک آباد، ح.، 1380-  بررسی ویژگی‌های دگرشکلی و دگرگونی گرانیت‌های ورقه 1:50000 گنبد (شمال غرب ارومیه)، پایان نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
محمدیها، ک.، 1379-  پترولوژی دگرگونی سنگ‌های بازیک و الترابازیک برگه 50000 : 1 قولنجی (شمال ارومیه) پایان‌نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
 
References
Bell, T. H. & Rubenach, M. J., 1983- Sequential porphyroblast growth and crenulation cleavage development during progressive metamorphism. Tectonophysics, 92:171-194.
Etheridge, M. A., Wall, V. T. & Vernon, R. H., 1983- The role of the fluid phase during regional metamorphism and deformation. J. Metamorphic Geol., 1:205 – 226.
Passchier, C. W., Myers, J. S. & Kroner, A., 1991- Field geology of high-garde gneiss terrains. Narosa publi. House, New. Delhi, 150p.
Passchier, C.W. & Trouw, J. S., 1996- Microtectonics, springer-Verlag, Berlin, Germany. 289p.
Ramsay, J. G. & Huber, M. I., 1987- The techniques of modern structural Geology, Vol:2; Folds and Fractures. Acadamic press, London, 700p.
Schmid, S. M., 1982- Microfabric studies as indicators of deformation mechanism and flow lows operative in mountain building. In: Hsu Kj (ed) Mountain building processes. Academic press. New-york. Pp 95-110.
White, S. H., 1982- Fault rocks of the Moine thrust zone: A guide to their nomenclature. Textures and Microstructures, 4:211-221.