نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده فیزیک و مرکز پژوهشی اپتیک، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم‌پایه، زنجان،

2 کارشناس ارشد، گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 استادیار، گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

در این نوشتار، روشی جدید برای مطالعه زمین‌لغزش و اندازه­گیری  مقدار جابه‌جایی ناشی از آن با استفاده از تکنیک ماره ارائه می­شود. این پژوهش در روستای قلقاتی از توابع شهرستان زنجان انجام شده است. روستای قلقاتی در دامنه کوه مشرف به دره‌ای ژرف واقع شده و شیب زمین در محل استقرار آن زیاد است. رخداد زمین‌لغزش به طور مداوم در طول سال‌‌های گذشته در این روستا گزارش شده است. برای انجام این مطالعه، نقش یک توری روی دیوار اتاق یکی از منازل مسکونی روستا که در اثر زمین‌لغزش در سنوات گذشته بارها تَرَک برداشته بود، چـاپ شد. به طوری که تَرَک در وسط نقش توری و امتداد آن موازی خطوط توری قرار گرفت. تصویر این توری توسط دستگاه تصویرساز روی توری دیگری ­که راستای خطوط آن با خطوط توری اول زاویه کوچکی داشت، انداخته شد. توری دوم در کانون پشتی دستگاه تصویرساز قرار داشت. از برهم نهی این دو، فریزهای ماره ظاهر ­شد. در اثر لغزش‌زمین، فریز­های مارة متناظر با دو سوی تَرَک نسبت به هم جا­به‌جا می‌شد. در هر 5 دقیقه یک تصویر از فریزهای ماره توسط دوربین CCD در حافظه رایانه ثبت ­شد. در تابستان و پاییز سال 1388 به مدت 70 روز متوالی، تصاویر نقش ماره در فواصل زمانی برابر به طور خودکار در حافظه رایانه ثبت شد. با تحلیل فریز­های ماره و تعیین مقدار جابه‌جایی  نسبی آنها، مقدار حرکت زمین و رفتار زمانی آن تعیین شد. جابه‌جایی ناشی از حرکت شیب در این مدت در حدود 4 میلی‌متر اندازه‌گیری شد. از مزایای این روش سادگی آرایش، هزینه پایین، تمام خودکار بودن و دقت بالای آن است. دقت اندازه‌گیری جابه‌جایی زمین در این پژوهش 04/0 میلی‌متر بود.
 

کلیدواژه‌ها

شریعت‌جعفری، م.،  1375- زمین‌لغزش (مبانی و اصول پایداری شیب­های طبیعی)، انتشارات سازه، 218 صفحه.

 

Referances

Capper, P. L. & Cassie, W. F., 1976 - The Mechanics Of  Engineering Soils,  John Wiley & Sons, New York.

Glade, T., Anderson, M. & Crosier, M., 2005- Landslide Hazard and Risk, John Wiley & Sons.

Gonzalez, R., Woods, R. & Eddins, S., 2004- Digital Image Processing using Matlab, Pearson Prentice Hall.

Kostak, B.,1969 - A new Device for In-situ Movement Detection and Measurement, Experimental  Mechanics,SESA 9: 374-379. 

Patroroski, K.,1993 - Handbook of the moiré fringes technique, Elsevier.

Rasouli, S. & Tavassoly, M. T., 2006 - Application of moiré technique to the measurement of the atmospheric turbulence parameters related to the angle of arrival fluctuations, Opt. Lett. 31:3276-3278.

Rasouli, S., 2010 - Use of a moiré deflectometer on a telescope for atmospheric turbulence measurements, Opt. Lett. 35:1470-1472.

Sassa, K., Fukuoka, H., Wang, F. & Wang, G., 2007 - Progress in Landslide Science, Springer.