پالینواستراتیگرافی و بازنگری گروه شمشک در شمال اصفهان (کاشان – زفره) به کمک داینوفلاژله‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

4 دکتری، گروه دیرینه‌‌شناسی، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی‌کشور، تهران، ایران

چکیده

سازند نایبند به ستبرای 1750 متر درکوه چال سفید (بخش برزک) واقع در 45 کیلومتری جنوب باختر کاشان و ستبرای 1820 متر در کوه زرد در 6 کیلومتری شمال باختر زفره به منظور تعیین سن دقیق و تفکیک مرز تریاس با آنچه که در منابع متفاوت به عنوان ژوراسیک تعیین شده است و با توجه به ترکیب سنگی مشابه شیل و ماسه‌سنگی تفکیک ناپذیر به نظر می‌رسد، نمونه‌برداری شد. از مجموع طبقات یادشده 75 نمونه در کوه چال سفید و 22 نمونه در کوه زرد برای مطالعات پالینولوژی برداشت شد و پالینوزوناسیون بر مبنای داینوفلاژله‌های شاخص انجام شد. در نتیجه چهار پالینوزون در کوه‌چال سفید و دو پالینوزون در کوه زرد  شناسایى و تفکیک شد. در کوه‌چال سفید پالینوزون Rhaetogonyaulaxwigginsiiبا سن نورین پیشین تا میانی نمونه‌های 1 تا 24 و ستبرای 160 متر از برش را در بر می‌گیرد. پالینوزون Suessia listeri با سن نورین میانی نمونه 25 تا 28 و ستبرای 140 متر را شامل می‌شود. پالینوزون  balmei Hebecysta با سن نورین میانى ـ نورین پسین، با ستبرای 550 متر  نمونه‌های 29 تا 36 از برش مورد نظر را شامل می‌شود. پالینوزون Rhaetogonyaulax rhaeticaبا سن رتین پیشین ـ میانی با ستبرای حدود 900  متر، از نمونه 37 تا انتهای برش ادامه پیدا می­کند. در کوه زرد پالینوزون Hebecysta  balmei با سن نورین میانی تا نورین پسین نمونه‌های 4 تا 15 و ستبرای 442متر را شامل می­شود و پالینوزون Rhaetogonyaulax  rhaetica با سن رتین پیشین تا میانی نمونه‌های 16 تا 22 و ستبرای 491 متر را در برمی‌گیرد. با تعیین سن این طبقات مشخص شد که نهشته­های ژوراسیک در این دو منطقه وجود ندارد و طبقاتی که در منابع زمین‌شناسی به عنوان نهشته‌های ژوراسیک تفکیک شده‌اند سن رتین دارند. بر روی این طبقات، نهشته­های کرتاسه با ترکیب آهکی کاملاً متمایز قرار می­گیرند. مهم­ترین عامل احتمالی که باعث حذف طبقات ژوراسیک در این دو منطقه شده است رویداد زمین­ساختی سیمرین­میانی است که با ایجاد فرازمین و دوره‌های فرسایشی در چنین مناطقی باعث تشکیل نشدن و حذف رسوبات ژوراسیک شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Palynostratigraphy and Reconsideration of the Shemshak Group Based on Dinoflagellate Cysts

نویسندگان [English]

  • E. Ghasemi-Nejad 1
  • M., Asadi 2
  • M. Shahmoradi 2
  • A. Aghanabati 3
  • T. Mohtat 4
1 Professor, School of Geology, University College of Science, University of Tehran, Tehran,
2 M. Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran.
4 Ph.D., Paleontology Group, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The Nayband Formation was sampled at Chal-Sefid and Zard mountains in central Iran, for palynology and palynostratigraphy in order to take the advantage of dinoflagellate cysts to locate the Triassic and so called Jurassic boundary. The Chal-Sefid section is located about 45 km southwest of Kashan city and Zard Mountain some 70 km northeast of Esfahan. The studied strata attain a thickness of 1750 meters in Chal-Sefid and 1820 meters in Zard Mountain. They consists sandstone and shale beds. Totally 75 samples from Chal-Sefid and 22 samples from Zard Mountain were collected and treated in the Palynology laboratory of the Geological Survey of Iran. The recorded dinoflagellate cyst species were differentiated in four palynozones in Chal-Sefid and two palynozones in Zard Mountain as follows: Chal-Sefid section: Palynozone 1: Rhaetogonyaulax wigginsii, encompasses 160 meters of the section, suggesting an early to middle Norian age. Palynozone 2: Suessia listeri with a thickness of 140 meters, suggesting a middle Norian age. Palynozone 3: Hebecysta balmei encompasses 550 meters of the section, suggesting middle to late Norian age. Palynozone 4: Rhaetogonyaulax rhaetica with a thickneses of 900 meters suggests an early to middle Rhaetian age. Zard Mountain section: Palynozone 1: Hebecysta balmei, encompasses 442 meters of the section, suggesting a middle to late Norian age. Palynozone 2: Raetogonyaulax rhaetica, encompasses 491 meters of the section, suggesting an early to middle Rhaetian age. It is revealed that all the rock units investigated here are of late Triassic age and no evidence of Jurassic ages was identified.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Late Triassic
  • Palynozonation
  • Dinoflagellate cysts
  • Central Iran
آقانباتی، ع.، 1377- چینه‌شناسی ژوراسیک ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشورکتاب شماره 65، 746 صفحه.
رادفر، ج. و کهنسال، م.، 1381- نقشه زمین‌شناسی 1:100000کوهپایه،سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
رادفر، ج.، 1380- نقشه زمین‌شناسی یکصد هزار کاشان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
موسوی، م. ج.، 1381- پالینواستراتیگرافی، پالئواکولوژی، پالئوژئوگرافی و محیط رسوبی گروه شمشک (سازند نایبند) در دامنه جنوبی و شمالی کوه نایبندان. پایان نامه P.h.D . دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
اطلس راه‌های ایران، 1386- انتشارات گیتاشناسی.
References
Alavi, M., Vaziri, H., Seyed-Emami, K. & Lasemi, Y., 1997- The Triassic and associated rocks of the Nackhlak and Aghdarband areas in central  and northeastern Iran as remnants of the southern Turanian active countinental margine. Geologyical Survey of America, Bulletin, 109(12), 1563-1575.
Backouse, J., Balme , B. E., Helby, R., Marshall, N. G. & Morgan, R., 2002- Palynological zonation and correlation of the latest Triassic, Northern Carnarvon Basin, in Keep, Proceedings of the Petroleum Exploration Society of Australia Symposium, Perth, W.A.' 2002, 179-201'.
Batten, D. J. & Kopplhus , E. B, 1994- Biostratigraphic significance of upper most Triassic and jurassic miospores in Northwest Europe.             Bujak, J. P.  &  Fisher, M. J., 1976- Dinoflagellate cysts from the Upper Triassic of      Arctic Canada. Micropaleontdogy 22: 44-70.
Ghasemi-Nejad, E., Agha-Nabati, A. & Dabiri, O., 2004 - Late Triassic dinoflagellate cysts from the base of the Shemshak Group in north of Alborz Mountains, Iran. Review of Palaeobotany and Palynology, 132: 207-217.
Ghasemi-Nejad, E ., Head, M. & Zamani M., 2008 -Dinoflagellate cyst from the Upper Triassic (Norian) of northeastern Iran. Journal of Micropaleontology ,27:125- 134.
Granville, j., 1997- Paleozoic sequencestratigraphy, biostratigraphy and biogeography. Geological society of America- 401 p.
Haq, B. U., Hardenbol, J. & Vail, P. R., 1987- Chronology of fluctuating sea levels since the Triassic. Science 235, 1156–1167.
Helby, R., Morgan, R. & Partridge, D., 1987- A  palynological zonation of  the Australian Mesozoic, in JELL, PA., (Ed.), Studies in Australian Mesozoic Palynology: Association of Australasian Palaeontologist M,e moir 4l-85.
Morbey, S. J., 1975- The palynostratigraphy of the Rhaetian stage, Upper Triassic in the Kendelbachgraben, Austria .Palaeontogr., Abt. B152,1–75.
Nicoll, R. S. & Foster, C. B., 1994- Late Triassic conodont and palynomorph biostratigraphy and conodont thermal maturation, North West Shelf Australia. J. Aust. Geol. Geophys. 15 (1),101–118
Orbell, G.,1973- Palynology of the British Rhaeto–Liassic.Bull. Geol.Surv.G.B.44,1–44.
Senowbari-Daryan, B. & Hamedani, A., 1999- Thalamid sponges from the Upper Triassic (Norian–Rhaetian) Nayband Formation near Wali Abad, SE Abadeh, Central Iran. Riv. Ital. Paleont. Stratigr 105:79–100.
Seyed - Emami , K., 2003 -Triassic in Iran. Facies, Vol. 48, PP. 91-106
Traverse, A., 2007- Paleopalynology, 2nd edition. Springer The Netherlands: 813 p.
Warrington, G., 1977- Palynological examination of Triassic (Keuper Marl and Rhaetic) deposits northeast and east of Bristol. Proceedings of the Ussher Society 4, 76-81.
Warrington, G. & Whittaker, A., 1984- The Blue Anchor Formation (Late Triassic) in Somerset. Proceedings of the Ussher Society 6 100-107.
Warrington, G., 1974- Studies in the palynological biostratigraphy of the British Triass Refrence sections in west Lancashire and north somerset. Review of Palaeobotany and Palynology 17,133-147.
Warrington, G., 1983- Late Triassic and earliest Jurassic palynomorph assemblages from the Western English Channel and neighbouring areas. Proceedings of the Ussher Society 5 , 473-476.
Westermann, G. E. C., 1973- The Late Triassic bivalve Monotis. In Hallam A. ed. Atlas of Palaeobiogeography, pp. 251-258. Elsevier Scientific Publishing Company, Amsterdam.
Wiggens, V. D., 1973- Upper Triassic dinoflagellates from arctic Alaska Micropaleontology 19, 1-17.  
Woollam, R. &  Riding, J. B., 1983- Dinoflagellate cyst zonation of the English Jurassic. Institute of Geological Sciences, Report 83, 1-42.