تعیین رخساره‌های فسفات‌دار سازند پابده در رمپ کربناته پالئوژن تاقدیس لار (شمال خاوری گچساران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه زمین‌شناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

چکیده

سازند پابده توالی کربناتی- آواری حوضه رسوبی- ساختاری زاگرس در بخش جنوب باختری ایران را شامل می‌شود. منطقه مورد مطالعه بخشی از تاقدیس بزرگی به نام لار را شامل می‌شود که این تاقدیس در بخش شمال خاوری تاقدیس خامی قرار دارد و هم‎روند با کوه‌های زاگرس با راستای شمال باختری- جنوب خاوری گسترش حاصل کرده است. هدف از اجرای این پژوهش بررسی رخساره‌های رسوبی سازند پابده به‎ویژه در افق‌های فسفات‎دار و نیز تجزیه و تحلیل نیمه کمی محتوای روزن‎بری به منظور تعیین محیط رسوبی زمان تشکیل توالی مورد سخن در تاقدیس لار است. به همین منظور 300 نمونه از 410 متر ستبرای سازند پابده از آن برداشت شد که بر پایه ویژگی‎های سنگ‎شناسی و روند تغییرات رخساره‌ها در طول ستون چینه‎شناسی، 126 مقطع نازک از آنها تهیه شد. مطالعات سنگ‌نگاری و بررسی‌های رخساره‌ای نشان می‌دهد که 8 رخساره در طول توالی سازند پابده قابل شناسایی است. وجود رخساره‌های گلسنگ با محتوای روزن‎بر پلانکتونیک و رخساره‌های توربیدایتی نشان از ته‎نشست رسوبات در یک محیط رمپ کربناته برای سازند پابده دارد. بررسی رخساره‌های سازند پابده در برش کوه لار نشان می‌دهد که محیط رسوبی این سازند بخش خارجی رمپ کربناته را شامل می‌شود. رخساره‌های مرتبط با بخش بالایی سازند پابده ته‎نشست در یک محیط کم‌ژرفا را مسجل می‌سازد. بنابراین با توجه به موارد یاد شده می‌توان چنین اظهار کرد که در حرکت از لایه‌های زیرین به سوی بخش‌های بالایی سازند پابده ژرفای حوضه رسوبی کاهش می‌یابد. به‎گونه‌ای که رخساره‌های آن از محیط رمپ خارجی به رمپ میانی تغییر می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determining microfacies of phosphate bearing Pabdeh Formation in paleogene carbonate ramp of Lar anticline (Northeast of Gachsaran)

نویسنده [English]

  • Sh. Shariati
Assistant Professor, Department of Geology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran
چکیده [English]

Pabdeh Formation comprised carbonate-siliciclastic succession of Zagros fold-thrust belt in south west of Iran. The studied area is located in Lar Mountains (North East of Khami anticline) which extend in a northwest-southeast direction Parallel to the Zagros sedimentary basin trend. Microfacies analysis especially in phosphate-bearing horizons and semiquantitative investigations of foraminiferal contents as an aid to determining the depositional environment of marine deposits was the aim of this study. For this purpose, 300 sample were collected from 410-m stratigraphical section in the Pabdeh Formation. From these 126 thin section were compiled based on lithology and facies alternations. Petrographical studies and microfacies analysis of Pabdeh Formation demonstrate that eight lithofacies can be recognized in this interval. Planktonic Foraminiferal mudstone and indicating the presence of turbidite microfacies suggest deposition in a ramp setting. On the other words the depositional environment of the Pabdeh Formation evolved into an outer ramp setting. Microfacies of the upper part of Pabdeh Formation reveal deposition in a shallowing-upward depositional environment. With attention to the items mentioned above the Pabdeh Formation is dominated by a pelagic microfauna that deposited in a deep ramp setting (Outer ramp) which passed into a shallower ramp parts (Middle ramp).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pabdeh Formation
  • Carbonate ramp
  • Foraminiferal content
  • Middle ramp
  • Outer ramp

کتابنگاری

بابازاده، ا.، بهاران، س.، پروانه‎نژاد، م.، بهرامی، م.، 1389- زیست‎چینه‎نگاری سازند پابده در برش تنگ زنجیران (جنوب خاوری شیراز) بر مبنای روزنداران پلانکتون. پژوهش‌های چینه‎نگاری و رسوب‌شناسی، سال بیست و ششم، شماره پیاپی 38، شماره اول، بهار 1389، صص. 145 تا 158.

بهبهانی، ر.، محسنی، ح.، خدایخش، س.، آتش‎مرد، ز.، 1390- شواهد رسوبات توفانی و توربیدایتی در سازند پابده، شمال و جنوب باختری حوضه زاگرس، پژوهش‌های چینه‌نگاری و رسوب‌شناسی، سال 27، شماره پیاپی 42، شماره اول، صص. 73 تا 96.

خاوری خراسانی، پ.، هادوی، ف. و قاسمی‎نژاد، ا.، 1392- نانواستراتیگرافی و پالئواکولوژی سازند پابده در شمال باختری حوضه زاگرس در برش ایلام. نشریه علمی- پژوهشی دیرینه‌شناسی، سال 1، شماره 2، صص. 149 تا 164.

دانشیان، ج.، سلسانی، آ.، شریعتی، ش. و آقانباتی، س. ع.، 1392- تعیین جایگاه چینه‎شناسی افق فسفاته کوه لار بر اساس روزن‎برای پلانکتونیک، به ‌منظور شناسایی لایه معدنی با ارزش اقتصادی در شمال خاور گچساران. هفدهمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران و اولین نشست بین‌المللی کوهزاد زاگرس، دانشگاه شهید بهشتی.

صادقی، ع. و هداوندخانی، ن.، 1389- زیست‎چینه‎نگاری سازند پابده در برش چینه‎شناسی امامزاده سلطان ابراهیم (شمال باختری شهر ایذه). فصلنامه زمین‌شناسی ایران، سال چهارم، شماره 15، صص. 81 تا 98.

مطیعی، ه.، 1372- زمین‌شناسی ایران- چینه‎شناسی زاگرس، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 536 ص.

 

References

Alavi, M., 2004- Regional stratigraphy of the Zagros fold thrust belt of Iran and its proforeland evolution, American Journal of Science, Vol. 304, P. 1–20.

Bahrami, M. and Parvanehnezhad Shirazi, M., 2010- Microfacies and sedimentary environments of Gurpi and Pabdeh Formations and the type of Mesozoic– Cenozoic boundary in Fars province, Iran, Journal of Applied Geology. Vol. 5, No. 4: 330-335.

Baltzer, F. and Purser, B. H., 1990- Modern alluvial fan and deltaic sedimentation in a foreland Tectonic setting: the lower Mesopotamian plain and the Arabian Gulf: Sedimentary Geology, v. 67, p. 175–195.

Berger, W. H. and Diester Haass, L., 1988- Paleoproductivity; the benthic/planktonic ratio in foraminifera as a productivity index, Marine Geology, Vol. 81: p. 1-4.

Buchette, T. P. and Wright, V. P., 1992- Carbonate ramp depositional system.Sedimentary Geology, 79, 3-57. Carozzi, A.V., Gerber, M. S. 1978, Sedimentary Chert Breccia: A Mississippian Tempestite, Jour. Sedim. Petrol, 48, 705-708.

Daneshian, J., Shariati, Sh. and Salsani, A., 2015- Biostartigraphy and Planktonic Foraminiferal abundance in Phosphate-Bearing Pabdeh Formation of the Lar Mountains (SW Iran), Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie – Abhandlungen. Vol, 278/2. 175-189.

Dunham, R. J., 1962- Classification of Carbonate Rocks According to depositional texture, Ham, W. E. (Ed.), Classification of Carbonate Rocks. American Association of Petroleum Geologists, Memoir, Vol. 1, pp. 80-121.

Falcon, N. L., 1969- Problems of the relationship between surface structure and deep displacements illustrated by the Zagros Range, inKent, P. E., Satterthwaite, G. E. and Spencer, A. M., editors, Time and place in orogeny: London, Geological Society Special Publication 3, p. 9–22.

Flugel, E., 2004- Microfacies of carbonate rocks. Analysis, Interpretation and Application, Second Edition, Springer-Verlag Berlin Heidelberg. 984 pp.

Gibson, T. G., 1989- Planktonic Benthonic Foraminiferal Rations; Modern Patterns and Tertiary Applicability. Marine Micropaleontology, 15; 29-52.

Haq, B. U., Hardenbol, J. and Vail, P. R., 1988- Mesozoic and Cenozoic chronostratigraphy and cycles of sea-level change. In: C.K. Wilgus, B. S. Hastings, C. G. St. C. Kendall, H. Posamentier, J. Van Wagoner and C.A. Ross (Eds.), Sealevel changes: an integrated approach.SEPM Special Publication42, 71–108.

Kassler, P., 1973- The structural and geomorphic evolution of the Persian Gulf, in Purser, B. H., editor, The Persian Gulf: Holocene carbonate sedimentation and diagenesis in a shallow epicontinental sea: Berlin and New York, Springer-Verlag, p. 11–32.

Khosravi Khorasani, P., Hadavi1, F., Ghasemi-Nejad, E. and Mousavi-Harami, R., 2014-Biostratigraphy and Paleoecological Study of Pabdeh Formation in Interior Fars, Zagros Basin, Iran. Open Journal of Geology, 4, 571-581.

Lees, G. M. and Falcon, N. L., 1952- The geographical history of the Mesopotamian plains: Geographical Journal, v. 118, p. 24–39.

Mohseni, H. and Al-Aasm, I. S., 2004- Tempestite deposits on a storm- influenced carbonate ramp: an example from the Pabdeh Formation (Paleogene), Zagros Basin, SW Iran: Journal of Petroleum Geology, v. 27, p. 163-178.

Pedley, M., 1998- A review of sediment distributions and processes in Oligo-Miocene ramps of the southern Italy and Malta (Mediterranean divide), In: Wright, V. P. and Burchette, T.P., (Eds.) Carbonate Ramps. Geol. Soc. London, Spec. Publ. 149, 163-180.

Purser, B. H., 1973- Sedimentation around bathymetric highs in the southern Persian Gulf, in Purser, B. H., editor, The Persian Gulf: Holocene carbonate sedimentation and diagenesis in a shallow epicontinental sea: Berlin and New York, Springer-Verlag, p. 157–177.

Van der Zwaan, G. J., Jorissen, F. J. and De Stigter, H. C., 1990- The depth-dependency of planktonic/benthic foraminiferal ratios; constraints and applications, Marine Geology, 95; 1-16.

Wade, B. S., Pearson, P. N., Berggren, W. A. and Heiko, P., 2011- Review and revision of Cenozoic tropical planktonic foraminiferal biostratigraphy and calibrationto the geomagnetic polarity and astronomical time scale. - Earth-Science Reviews, 104; 111-142.

Ziegler, M. A., 2001- Late Permian to Holocene Paleofacies Evolution of the Arabian Plate and its Hydrocarbon Occurrences. GeoArabia, 6, 3, 445-504.