کانی‌شناسی، ساخت و بافت و نحوه تشکیل رخداد مس رسوبی- دیاژنتیک مارکشه، تیپ Redbed، در سازند سرخ گره‌دو به سن ژوراسیک، جنوب ایران مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

رخداد مس مارکشه در شمال‌باختر راور و در حاشیه جنوب‌‌باختر  ‌بلوک طبس واقع شده است. واحد‌های سنگی دربرگیرنده این رخداد شامل لایه‌های سرخ  (Redbed)سازندگره‌دو به سن ژوراسیک-کرتاسه است که در محدوده‌ای به طول بیش از 400 کیلومترگسترش یافته‌ است. این لایه‌ها شامل تناوبی از ماسه‌سنگ، کنگلومرا و سیلتستون سرخ اکسیدان (هماتیت‌دار) است که در بخش‌هایی احیایی شده‌اند. کانه‌زایی در افق‌های احیایی و در ارتباط با کانال‌های دیرینه(Paleochannel)  رخ داده است. در محدوده رخداد مس مارکشه، دو افق اصلی احیایی و 4 زیرافق قابل تشخیص است که هر یک، از سه پهنه قرمز اکسیدان (Red Zone)، پهنه شسته شده (Bleached Zone) و پهنه احیایی کانه‌زایی شده (Mineralized Zone) تشکیل شده‌اند. با توجه به ویژگی‌های رخداد مس مارکشه مانند سنگ‌شناسی، ژئومتری عدسی و وابسته به لایه، گسترش ناحیه‌ای، ساخت و بافت جانشینی و دانه‌پراکنده، کانی‌شناسی ساده، وجود آثار و بقایای گیاهی و تمرکز کانه‌زایی مـس در ارتبـاط با آن، این رخداد مارکشـه را می‌توان یک رخـداد مس با میزبان رسوبی و از نوع  Redbed type sediment-hosted
 copper deposit در نظر گرفت که کمی پس از دیاژنز اولیه (Early diagenesis) و تشکیل سنگ میزبان و قبل از تدفین ژرفی تشکیل شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Mineralogy, Structure, Texture and Genesis of The Redbed-Type Sedimentary-Diagenetic Markasheh Cu Occurrence in The Jurassic Garadu Red Formation, South Central Iran

نویسندگان [English]

  • A. Mahdavi 1
  • E. Rastad 1
  • M. Hoseini Barzi 2
1 Metalic Exploration Department, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Metalic Exploration Department, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Markasheh occurrence, includes redbed sediments (Garadu Redbeds) of Jurassic-Cretaceous age that extend in a large area for over 400 km in an area. Garadu Redbeds include alternate of red oxidized  sandstone, conglomerate and siltstone that is partly reduced. Mineralization occurred in reduced horizons and is related with paleochannels. In the Markasheh area two obvious main reduced horizons and four sub-horizons occur. Each of these horizons includes three zones: Red oxidized zone, Bleached zone and Reduced mineralized zone. Based on characteristics of Markasheh Cu occurrence such as lithology, lens like and layered shape (in geometry), regional extent, replacement and disseminated textures, simple mineralogy, presence of plant fossils and concentration of copper mineralization in relation to fossils, Markasheh Cu occurrence is considered as a  Red bed sediment-hosted copper deposit type. The mineralization has been occured after early diagenesis before burial of the host roks.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sedimentary-diagenetic copper
  • Paleochannel
  • Oxidized
  • Reduced and Mineralized Zones
  • Markasheh
  • Ravar

آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

مهدوی، ا.، 1387- زمین‌شناسی، کانی‌شناسی، ژئوشیمی و ژنز کانسار مس مارکشه، شمال‌غرب راور، استان کرمان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.

مهدوی، ا.، راستاد، ا. و حسینی برزی، م.، 1386- کانی‌شناسی و ساخت و بافت افق‌های کانه‌دار کانسار مس رسوبی مارکشه (Redbed Type) در شمال باختر راور. بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین.

نقی‌زاده، ر.، عباداله، ش.، دری، م. ب. و ریاضی، ن.، 1386- بررسی صحرایی کانی‌سازی مس در منطقه تسوج استان آذربایجان شرقی. بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین.

 
Refrences
Asael, D., Matthews, A., Bar-Matthews, M. & Halicz, L., 2007- Copper isotope fractionation in sedimentary copper mineralization (Timna Valley, Israel). Chemical Geology 243 238–254.
Berberian, M. & King, G. C., 1981- Towards a paleogeography and tectonic evaluation af Iran. Canadian Journal of Eaeth Sciences. Vol.18, No.2. pp. 210-265.
Brown, A. C., 2003- Redbeds: source of metals for sediment-hosted stratiform copper, sandstone copper, sandstone lead, and sandstone uranium–vanadium deposits. In: Lentz DR (ed) Geochemistry of sediments and sedimentary rocks: evolutionary considerations to mineral deposit-forming environments. Geol Assoc Can Geotext 4:121–133.
Brown, A. C., 2005- Refinements for footwall red-bed diagenesis in the sediment-hosted stratiform copper deposits model. Econ Geol 100:765–771
Catuneanu, O., 2006- principles of Sequence stratigraphy. 1st edition. Elsevier. 375p.
Chan, M. A., Parry, W. I. & Bowman, J.  R,. 2000- Diagenetic hematite and manganese oxides and faultrelated fluid flow in Jurassic sandstones, southeastern Utah. American Association of Petroleum Geologists Bulletin 84, 1281-1310.
Cox, D. P., Lindsey, D. A., Singer , D. A. & Diggles, M. F., 2007- Sedimenthosted copper deposits of the world: deposit models and database. US Geological Survey, Open-file report 03-107, 50 p
Durieux, C. G., Brown, A. C., 2007- Geological context, mineralization, and timing of the Juramento sediment-hosted stratiform copper–silver deposit, Salta district, northwestern Argentina. Miner Deposita 42:879–899
Hitzman, M., Kirkham, R, Broughton, D, Thorson, J. & Selly, D., 2005- The sediment-hosted stratiform copper ore system. In: Thompson JFH, Goldfarb RJ, Richards JP (eds) 100th Anniversary volume. Society of Economic Geologists, pp 609–642
Jowett, E. C., 1991- The evolution of ideas about the genesis of stratiform copper–silver deposits. Monogr Econ Geol Pub 8:117–132.
Kirkham, R. V., 1996- Sediment-hosted stratiform copper. In: Eckstrand OR, Sinclair WD, Thorpe RI (eds) Geology of Canadian mineral deposit types. Geol Surv Can Geol Canada 8:223–240.
MacIntyre, T. J., 2005- Fault-controlled hydrocarbon-related bleaching and sediment-hosted copper mineralization of the Jurassic Wingate sandstone at the Cashin Mine, Montrose county, Colorado. M.S thesis, Department of Geology and Geological Engineering.
Mahdavi, A., Rastad, E. & Hosseyni M., 2008- Markasheh sediment-hosted stratiform Cu mineralization in the Ravar region, Central Iran, 33IGC,Oslo.
Stocklin, J., Eftekhar Nezhad, J.  Hushmandzadeh, A., 1972- Ceneral Lut reconnaissance. East Iran. Geol. Surv. Iran. Rept. 22, 62p.
Subias, I., Fanlo, I. & Mateo, J. 2003- A model for the diagenetic formation of sandstone-hosted copper deposits in Tertiary sedimentary rocks, Arago´n (NE Spain): S/C ratios and sulphur isotope systematic. Ore Geology Reviews 23 ,55–70
Thorson, J. P., 2005- Lisbon Valley sediment-hosted copper deposits and Paradox Basin fluids field trip, Economic geology, guidebook series, volume 37.
Walker, T. R., 1989- Application of diagenetic alterations in redbeds to the origin of copper in stratiform copper deposits. In: Boyle RW, Brown AC, Jefferson CW, Jowett EC, Kirkham RV (eds) Sediment-hosted stratiform copper deposits. Geol Assoc Can Special Paper 36:85–96
Woodward, L. A., Kaufman, W. H., Schumacher, O. L. & Talbott, L. W., 1974- strata-bound copper deposits in Triassic sandstone of Sierra Nacimiento, Mew Mexico: Economic Geology, v. 69, p. 108-120.