تهیه نقشه حساسیت پدیده زمین‌لغزش با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی و مدل آماری دو متغیره در مخزن سد البرز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده زمین شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 شرکت مهندسی مشاوره مهاب قدس، تهران، ایران

3 مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران، ایران

چکیده

رخداد زمینلغزش، باعث ورود خسارات زیادی به دارایی انسان‌ها و در مواردی تهدید زندگی آنها میشود. مدل‌های مناسب برآورد خطر زمین‌لغزش می‌تواند به کاهش خطرات لغزش و یا دوری جستن از نتایج ناخواسته گسیختگی دامنه‌ای کمک کند. به‏منظور تشخیص حساسیت زمین‌لغزش در مخزن سد البرز، ویژگی‏های ۱۸ مورد زمین‌لغزش به وقوع پیوسته در محدوده مورد مطالعه برداشت و با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای LISS-IV و سامانه اطلاعات جغرافیایی تحلیل شد. روش تحلیل سلسله مراتبی سامانه‌ها (AHP)، روش شاخص ‌آماری (Wi) و روش وزن‌دهی به عاملها (Wf) برای تعیین اهمیت متغیرهای کنترل‌کننده و محرک  زمین‌لغزش‌ها  بهکار گرفته شد. متغیرها شامل سنگ‌شناسی، شیبدامنه، سویشیب، ارتفاع، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه و تراکم زهکشی است. نتایج نشان داد که سنگ‌شناسی، شیب و فاصله از آبراهه، نقش مؤثری در حساسیت زمین‌لغزش دارند. برای اطمینان از نقشه‌های تهیه شده، این نقشه‌ها با نقشه پراکنش ۱2 زمین‌لغزش فعال مقایسه شد. نتایج به این صورت بود که  در  روشWi ، Wf  و AHP بهترتیب ۷۳/۸۳، ۲۶/۶۴ و ۲۷/۷۵ درصد از زمین‌لغزش‌های فعال در طبقه‌های بالا و خیلی بالای حساسیت قرار گرفتند. همچنین در این مطالعه مشخص شد که روش شاخص ‌آماری تصویر واقعی‌تری از پراکندگی حساسیت زمین‌لغزش نسبت به  روش وزن‌دهی به عامل‌ها در محدوده مخزن سد البرز نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Landslide Susceptibility Mapping in the Reservoir of Alborz Dam Using Analytical Hierarchy Process and Bivariate Statistics

نویسندگان [English]

  • H. Gharahi 1
  • B. Bohlooli 1
  • A. Sayyar 2
  • M. Shariat jafari 3
1 Department of Geology, Faculty of Science,University of Tehran, Tehran, Iran
2 Mahab Ghods Consulting Engineers. Tehran, Iran
3 Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Tehran, Iran
چکیده [English]

Landslides cause damage to property and pose a threat even to human lives. Suitable landslide susceptibility, hazard and risk models could help mitigate or even avoid the unwanted consequences resulted from such hill slope mass movements. For the purpose of landslide susceptibility assessment, a spatial database, which included 18 landslides prepared and analyzed using LISS-IV satellite imagery and geographical information system (GIS) technology. Analytical hierarchy process (AHP), the statistical index (Wi) and weighting factor (Wf) methods were applied to determine the significance of event-controlling parameters in triggering the landslides. The parameters included lithology, slope gradient, slope aspect, elevation, distance from faults, distance from stream and drainage density. These factors are different in geomorphic and geologic setting. The result showed that lithology, slope gradient and distance to stream play most important roles in landslide susceptibility. To confirm the practicality of the three susceptibility maps, there were compared with landslides activity map containing 12 active landslides. The results showed that the Wi method gave a more realistic picture of the actual distribution of landslide susceptibility, than the Wf method in the reservoir of Alborz dam.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Landslide
  • Susceptibility map
  • GIS
  • Analytical Hierarchy Process
  • statistical index
  • weighting factor
  • Alborz dam
احمدی، ح.، اسماعیلی، ا.، فیض‌نیا، س. و شریعت جعفری، م.، ۱۳۸2- پهنه‏بندی خطر حرکت‏های توده‌ای با استفاده از دو روش رگرسیون چند متغیره (MR) و تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، مجله منابع طبیعی ایران، جلد 56، شماره 4. ص 336-323.
حائری، م. و سمیعی، ا.، 1375- روش جدید پهنه‏بندی مناطق شیب‌دار در برابر خطر زمین‏لغزش با تکیه بر بررسی‌های پهنه‏بندی استان مازندران، مجله علوم‌زمین، بهار و تابستان 76. سال هشتم، شماره 24-23. ص 15-1.
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1387- تصاویر ماهواره‌ای.
مهندسینمشاورمهابقدس (شرکتسهامیآبمنطقه‌ایمازندران)، 1377- گزارشسدالبرز.
 
References
Aleotti, P. & Chowdhury, R., 1999- Landslide hazard assessment: summary review and new perspectives. Bulletin of Engineering Geology and the Environment 58, 21– 44.
Ayalew, L., Yamagishi, H., Marui, H. & Kanno, T., 2005- Landslides in Sado Island “of Japan: Part II. GIS-based susceptibility mapping with comparisons of results from two methods and verifications. Engineering  Geology 81, 432–445.
Cevik, E. & Topal, T., 2003- GIS-based landslide susceptibility mapping for a problematic segment of the natural gas pipeline, Hendek (Turkey). Environmental Geology 44, 949-962.
Dai, F. C., Lee, C. F., Li, J. & Xu, Z. W., 2001- Assessment of landslide susceptibility on the natural terrain of Lantau Island, Hong Kong. Environmental Geology43 (3), 381–391.
Saaty, T. L. & Vargas, G. L., 2001- Models, Methods, Concepts, and Applications of the Analytic Hierarchy Process. Kluwer Academic Publisher, Boston.
Van Westen, C. J., 1997- Statistical landslide hazard analysis. ILWIS 2.1 for Windows application guide. ITC Publication, Enschede, pp. 73–84.
Vargas, L. G., 1990- An overview of the analytic hierarchy process and its applications. European Journal of Operational Research 48, 2–8.
Yalcin, A., 2008- GIS-based landslide susceptibility mapping using analytical hierarchy process and bivariate statistics in Ardesen (Turkey): Comparisons of results and confirmations”  CATENA, Volume 72 Pages 1-12.