فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

اولین نشانه های زمین لرزه تاریخی 1384 AD شهرری، بر روی گسل پیشوا بر پایه پژوهش های پارینه‌لرزه شناختی، جنوب‌خاوری تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران.
چکیده
گسل پیشوا با درازای حدود 35 کیلومتر در جنوب‌خاوری ورامین قرار گرفته است. این گسل در جنوبی­ترین مرز میان ایالت­های ساختاری البرز و ایران مرکزی واقع شده و روند کلی آن شمال‌باختری– جنوب‌خاوری (N38W, 33NE) و دارای سازوکار وارون با مؤلفه چپ­بر همراه با گسل­های ناهمسوی (Antithetic) عادی است. بررسی‌های ریخت‌زمین‌ساختی انجام شده در راستای گسل پیشوا، نشان از فعال بودن آن دارد. بر پایه بررسی­های انجام شده در ساختگاه­های T1 و T2 ترانشه پارینه لرزه‌شناسی گسل پیشوا، تعداد 3 تا 5 رخداد لرزه­ای با دوره بازگشت 3265 سال برای این گسل شناسایی شد که جوان‌ترین و کهن­ترین رخدادها به‌ترتیب سن87/0 ، 29 هزار سالدارند. برپایه میزان جابه‌جایی در مدت هر رویداد مه لرزه­ای و با بهره­گیری از روابط Wells & Coppersmith (1994) بزرگ‌ترین و کوچک‌ترین زمین‌لرزه شناسایی شده به‌ترتیب دارای بزرگای 08/7 و 9/5 هستند. از آن جایی­که سن جوان‌ترین رویداد شناسایی شده در حدود 870 سال به دست آمد، بنابراین احتمالاً بتوان زمین­لرزهAD  1384 (میلادی)شهرری را به این گسل منتسب دانست.
کلیدواژه‌ها

امینی، م.، ارژنگ روش، ب.، یوسفی، ک.، 1356- گزارش مقدماتی رسوبات آبرفتی اطراف تهران، سازمان زمین‌شناسی کشور.
بربریان، م.، قرشی، م.، ارژنگ‌روش، ب. و مهاجر اشجعی، ا.، 1364- پژوهش و بررسی ژرف نوزمین‌ساخت، لرزه‌زمین­ساخت و خطر زمین­لرزه- گسلش در گستره­ تهران و پیرامون (پژوهش و بررسی لرزه‌زمین‌ساخت ایران‌زمین)، سازمان زمین‌شناسی کشور.
شبانیان، ع.، 1377- بررسی الگوی دگرریختی در ساختارهای گستره کوه سرخ ورامین (جنوب‌خاوری تهران) با نگرشی بر لرزه­خیزی گستره مورد نظر، پایان­نامه­ کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
صادقی،ا. و فونودی، م., 1385-  نقشه زمین‌شناسی ورامین به مقیاس  1:100000، سازمان زمین‌شناسی کشور.
صفایی، ه.، 1379، تحلیل ساختاری و ژئودینامیکی تغییر روند البرز مرکزی، پایان‌نامه دوره دکتری، دانشگاه شهید بهشتی.
عباسی، م.، 1381- وضعیت تنش نوزمین­ساختی در لبه جنوبی البرز مرکزی، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله.
کاوه‌فیروز، آ.، 1388- بررسی­های پارینه لرزه‌شناسی برروی پهنه گسلی شمال تهران (پاره گسله چیتگر)، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.
مجیدی نیری، ط.، 1388- بررسی­های پارینه‌لرزه‌شناسی بر روی گسله پیشوا، پایان‌نامه­ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.
مجیدی نیری، ط.، نظری، ح.، قرشی، م.، طالبیان، م. و کاوه فیروز، آ.، 1388- امکان‌سنجی مطالعات پارینه‌لرزه‌شناسی بر روی گسله پیشوا، جنوب تهران، مجله رشد زمین‌شناسی.
نبوی، م. ح.، 1355- دیباچه­ای بر زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی اکتشافات معدنی کشور.
References
Kalhor, R., 1961- Geology of Neogene formation in VaraminGarmsar area and evaluation of Abardej Nose. Unpublished National Iranian Oil Company, Geological report No. 233,17 p.
Nazari, H., 2006- Anales de la tectonique recente et active dans I'Alborz Central et la region de Tehran: Approche morphotectonique et paleoseismologique. Science de la terre et de I' eat. University of Montpllier II, pp.247.
Riben, E. H. ,1955- The geology of the Tehran plain, Am.J.Sci.
Stewart, I. S. & Hancock, P. L., 1994- "Geotectonic", In:Hancock P. L. (Ed.), Continental Deformation, PergamonPress: 370-409.
Wells, D. L. & Coopersmith, K. J., 1994- "Emprical realationships among magnitude, rupture length, rupture area, and surface displacement." Bull, Seismo. Soc.Am, (84) : 974-1002
Wells, S. G., Bullard, T. F., Menges, C. M., Drake, P. G., Karas, P. A., Kelson, K. I., Ritter, J. B. & Wesling, J. R., 1988- ‘Regional variations in tectonic geomorphology along a segmented convergent plate boundary, Pacific coast of Costa Rica’, Geomorphology, 1, 239–265.