سنگ‌چینه‌شناسی و زیست‌چینه‌شناسی سازند دلیچای در برش طالو، شمال‌خاوری دامغان با توجه ویژه به آمونوییدا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده معدن، پردیس فنی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد، لرستان، ایران

چکیده

ردیف‌های مناسبی از سنگ‌های ژوراسیک میانی - بالایی در شمال‌خاوری دامغان (محدوده ساختاری البرز خاوری) رخنمون دارد. سازند دلیچای در منطقه مورد بررسی، در مجموع از تناوب مارن و سنگ‌آهک مارنی به رنگ خاکستری متمایل به سبز تشکیل شده است. چینه‌شناسی این سازند با 156 متر ستبرا در برش طالو مورد بررسی قرار گرفته و در 4 بخش تقسیم و توصیف شده است. سازند دلیچای در برش مورد بررسی، در مرز زیرین خود به‌طور ناهمساز بر روی سازند شمشک قرار دارد و در مرز بالایی به‌طور هم‌شیب و گذر تدریجی توسط سنگ‌آهک‌های ستبر‌لایه سازند لار پوشیده می‌شود. از برش مورد بررسی، در مجموع 1750 نمونه فسیلی جمع‌آوری شد که 1491 نمونه آمونیتی و 259 نمونه از تاکسون‌های جانوری دیگر (بلمنیت، شکم پایان، دوکفه‌ای‌ها، بازوپایان، خارپوستان و اسفنج) بوده است. با بررسی‌های انجام شده، 27 جنس، 33 گونه، 6 زیست زون آمونیتی (Parkinsoni Zone, Zigzag-Aurigerus zones, Subcontractus Zone, Bullatus-Gracilis zones, Anceps-Coronatum zones, Athleta Zone) ،  17 جنس،  8 گونه و 2 زیست زون از روزن داران بنتیک و پلاژیک شناسایی و معرفی شد. محتوای فسیلی به‌طور عمده در متراژ کمی از سنگ‌آهک‌های سرخ رنگ ندولار، در بخش بالایی برش متمرکز شده است. بر اساس مجموعه فسیلی شناسایی شده، برای سازند دلیچای در منطقه شمال خاوری دامغان سن باژوسین پسین - آکسفوردین را می‌توان در نظر گرفت. زیای آمونیتی ژوراسیک میانی- بالایی شمال‌خاوری دامغان به‌طور عمده ارتباط نزدیکی را با زیای آمونیتی اروپای شمال‌باختری و مناطق حاشیه‌ای مدیترانه نشان می‌دهند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Lithostratigraphy and Biostratigraphy of the Dalichai Formation at Talu (Northeast Damghan, Alborz) based on Ammonoids

نویسندگان [English]

  • K. Seyed Emami 1
  • N. Behfar 2
  • M. R. Majidifard 2
  • A. Behfar 3
1 School of Mining Engineering, University College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Research Institute of Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Islamic Azad University, Brach Khoramabad (Lorestan), Lorestan, Iran.
چکیده [English]

Middle Jurassic strata are well developed northeast of Damghan (E Alborz). At the study section the Dalichai Formation has a maximum thickness of 156 m, consisting of an alternation of bluish-grey limestones and marls, being subdivided into 4 members. The lower boundary with the siliciclastics of the underlying Shemshak Formation is unconformity, due to the Mid-Cimmerian tectonic event, whereas the upper boundary with the light and cliff-forming carbonates of the Lar Formation is gradational. The Dalichai Formation at the study section is very fossiliferous. Summing up 1750 fossil specimens were collected, among which the ammonoids with 1491 specimens clearly predominate. Altogether 27 genera, 33 species of ammonites, belonging to 6 biozones (Parkinsoni Zone, Zigzag-Aurigerus zones, Subcontractus Zone, Bullatus-Gracilis zones, Anceps-Coronatum zones, Athleta Zone) has been recognized. In addition 17 genera and 8 species of planktonic and benthic foraminifers are described.These can be divided into 2 biozones. The fossil-content is mainly concentrated within few meters of red and nodular limestone in the upper part of the section. Based on the ammonite fauna the age of the Dalichai Formation in the investigated area ranges from Upper Bajocian to Oxfordian. Paleobigeographically the fauna shows close relationship to western Europe and Sub-Mediterranean region. This indicates a paleogeographic position of the area at the northern Tethys during the Middle-Upper Jurassic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dalichai Formation
  • Lithostratigraphy
  • Biostratigraphy
  • Environment
  • Middle Jurassic
  • Ammonite
  • Eastern Alborz
  • Iran
توتونچی، ب.، 1380- مطالعه چینه‌شناسی و فسیل‌شناسی سازند دلیچای در جنوب ناحیه پلور (جنوب شرق پل دختر)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، 194 صفحه.

جمشیدی، ا.، 1387- رخساره‌های سنگی و زیستی سازند دلیچای در شمال باختری امامزاده هاشم (فیل زمین)، البرز مرکزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد، 121 صفحه.

شفیع زاد، م.، 1380- مطالعه چینه‌شناسی و فسیل‌شناسی سازند دلیچای در البرز شرقی (غرب شاهرود)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، 222 صفحه.

علوی نائینی، م.، صالحی راد، ر.، 1368-  نقشه زمین‌شناسی دامغان، سری 1:100000، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

نیک نهاد، م.، 1386- مطالعه چینه‌شناسی و فسیل‌شناسی سازند دلیچای در جنوب خاوری مراغه (البرز باختری)، با توجه به فون آمونیتی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 151 صفحه.

 

References

Alavi – Naini, M., 1972- Etude geologique de la region de Djam.- Geol. Surv. Rep. No. 23, 293 P.

Majidifard, M. R., 2003- Biostratigraphy, Lithostratigraphy, ammonite taxonomy and microfacies analysis of the Middle and Upper Jurassic of northeastern Iran, Dissertation zur Erlangung des Naturwissenschaftlichen Doktorgrades Der Bayerischen Julius-Maximilians-Universitat Wurzburg.

Seyed-Emami, K., Schairer, G. & Bolourchi, M. H., 1985- Ammoniten aus der unteren Dalichy-Formation (oberes Bajocium bis unteres Bathonium) der Umgebung von Abe-garm (Avaj, NW-Zentraliran).- Zitteliana 12: 57-85, 5 pls.; München.

Seyed-Emami, K., Schairer, G. & Behroozi, A., 1994- Einige Ammoniten aus der Kashafrud-Formation (Mittlerer Jura) E Mashhad (NE-Iran).- Mitteilungen der Bayerischen Staatssammlung für Paläontologie und historische Geologie 34: 145-158, 4 figs., 1 pl.; München.

Seyed-Emami, K., 1988- Jurassic and Cretaceous ammonite faunas of Iran and their paleobiogeographic significance.- In: WIEDMANN, J. & Kullmann, J. (eds.) Cephalopods-Present and Past: 599-606, 3 figs.; Stuttgart (Schweizerbart).

Seyed-Emami, K. & Fürsich, F. T. & Schairer, G., 2001- Lithostratigraphy, ammonite faunas and palaeoenvironments of Middle Jurassic strata in north and Central Iran.- Newsletters on Stratigraphy 38: 163-184, 11 figs.; Stuttgart.

Steiger, R., 1966 - Geologie der west – Firuzkuh Area (zentral Elburz, Iran). Mitt. Geol. Iran. E. T. H univ. Zurich, N. S; 1-145.

Wilmsen, M., Fürsich, F. T., Seyed-Emami, K., & Majidifard, M. R., 2009- An overview of the stratigraphy and facies development of the Jurassic System on the Tabas Block, east-central Iran.- The Geological Society, London, Special Publications, 312, 323-343.