واکنش‌های متداول ذوب و مشخصة آنها در سنگ‌های رسی دگرگون-شده هاله الوند، همدان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور ابهر، ابهر، ایران

چکیده

نفوذ کمپلکس الوند در سنگ­های رسی دگرگون‌شده میزبان (شیست‌ها) سبب ایجاد هورنفلس­های رسی و میگماتیت­های آناتکسی در هاله دگرگونی توده شده است. پدیدة ذوب‌بخشی در هاله همبری الوند، فقط در سنگ­های  با ترکیب رسی رخ داده است. وجود کانی­های اسپینل-کوارتز و حضور ارتوپیروکسن در این سنگ­ها، مشخصه گذر از شرایط رخساره آمفیبولیت به گرانولیت یا پیروکسن- هورنفلس است و معمولاً مرتبط با فرایندهای ذوب‌بخشی بدون آب است. مهم‌ترین واکنش­های توسعه مذاب در سنگ­های رسی دگرگون‌شدة موجود در هاله الوند عبارتند از ‏Crd + melt+ Spl + Bt +Sil/And =  Kfs و Bt+Als+Pl+Qtz = Grt+Kfs+melt. این دگرگونی اصولاً از راه رسانش گرمایی از نفوذ توده­های مرتبط با کمان ماگمایی در همه سطوح پوسته کنترل می­شود. سنگ­های دگرگونی منطقه همدان تحت تأثیر یک دگرگونی چند مرحله­ای تدفینی و گرمایی مرتبط  با فرورانش و بسته‌شدن اقیانوس نوتتیس و در نهایت، برخورد دو قاره عربی و ایران مرکزی در طی کرتاسه قرار گرفته­اند، به گونه‌ای که این وقایع، سبب شکل­گیری ذوب‌بخشی در درجات بالای دگرگونی در بخش­هایی از هاله دگرگونی کمپلکس نفوذی الوند شده­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Common Melting Reactions and Their Characteristics in the Alvand Aureole Metapelites, Hamadan

نویسندگان [English]

  • A. Saki 1
  • A. A. Baharifar 2
1 Department of Geology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Departments of Geology, Abhar Payamnor University, Abhar, Iran
چکیده [English]

Intrusion of the Alvand complex (intrusions formed during Jurassic) into the host metapelitic rocks (schists) created pelitic hornfelses and anatectic migmatites in the Alvand aureole. Partial melting in the Alvand aureole was restricted to pelitic bulk compositions. Existing of spinel-quartz minerals and appearance of orthopyroxene in these rocks marks the transition from amphibolite- to granulite-facies conditions, and is commonly attributed to the process of fluid-absent partial melting. Reactions Sil/And +‏ Bt = Crd +‏ Spl+‏ Kfs + melt and Bt+Als+Pl+Qtz = Grt+Kfs+melt, are the most reactions for the development of melt in the metapelitic rocks of Alvand aureole. This metamorphism is mainly controlled by conductive heat transter through magmatic intrusions into all levels of the crust. The Hamadan metamorphic rocks have experienced multiple episodes of metamorphism driven by burial and heating during arc construction and collision during subduction of a Neotethyan seaway and subsequent oblique collision of Afro-Arabia (Gondwana) with the Iranian microcontinent in the Jurassic-Cretaceous, and these events are associated with local partial melting at high grades, near the Alvand complex pluton.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Migmatite Rocks
  • Alvand Aureole
  • Melting Reaction
  • Granulite-Facies
کتابنگاری

بهاری‌فر، آ. آ.، 1375- نگرشی نو بر دگرگونی‌های ناحیه‌ای زون سنندج - سیرجان، منطقه همدان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران

 

 

References

Alavi, M., 1994- Tectonics of the Zagros Orogenic belt of Iran: new data and interpretations. Tectonophysics, 229, 211–238.

Baharifar, A., Moinevaziri, H., Bellon, H. & Pique, A., 2004- The crystalline complexes of Hamadan (Sanandaj-Sirjan zone, western Iran): metasedimentary Mesozoic sequences affected by Late Cretaceous tectono-metamorphic and plutonic events, II. 40K-40Ar dating. Comptes Rendus Geoscience.

Berberian, M. & King, G. C., 1981- Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Sciences, 18, 210–265.

Droop, G. T. R., 1987- A general equation for estimating Fe3+ concentrations in ferromagnesian silicates and oxides from microprobe analyses using stoichiometric criteria. Mineral Magazine 51: 431–435.

Ebadi, A. & Johannes, W., 1991- Beginning of melting and composition of first melts in the system Qz–Ab–Or–H2O–CO. Contrib Miner Petrol 106, 286–295.

Johannes, W., Holtz, F., 1996- Petrogenesis and experimental petrology of Granitic rocks. Springer, Heidelberg, Berlin, New York.

Knesel, K. M. & Davidson, J. P., 2002- Insight into collisional magmatism from isotopic fingerprints of melting reactions. Science 296, 2206–2208.

Kretz, R., 1983- Symbols for rock-forming minerals. American Mineralogy 68, 277–279.

Le Breton, N. & Thompson, A. B., 1988- Fluid-absent (dehydration) melting of biotite in metapelite in the early stages of crustal anatexis. Contribution to Mineralogy and Petrology 99,226–237.

Mohajjel, M. & Fergusson, C. L., 2000- Dextral transpression in Late Cretaceous continental collision, Sandandaj-Sirjan Zone, western Iran. Journal of Structural Geology 22, 1125–1139.

 Norlander, B. H., Whitney, D. L., Teyssier, C. & Vanderhaeghe, O., 2002- Partial melting and decompression of the Thor-Odin Dome, Shuswap metamorphic core complex, Canadian Cordillera. Lithos, 61, 103–125.

Patinõ-Douce, A. E. & Harris, N., 1998- Experimental constraints on Himalayan Anatexis. Journal of Petrology 39, 689–710.

Pitra, P. & de Waal, S. A., 2001- High-temperature, low-pressure metamorphism and development of prograde symplectites, Marble Hall Fragment, Bushveld Complex (South Africa). Journal of Metamorphic Geology 19, 311–325.

Robinson P. R., Hollocher, K. T., Tracy, R. J. & Dietsch, C. W., 1982- High grade Acadian regional metamorphism in south-central Massachusetts. In: NEIGC 74th Annual Meeting of the state Geological and Natural History Survey of Connecticut, guidebook for fieldtrips in Connecticut and South-Central Massachusetts (eds Joester, R.A & Quarrier, S.S. ), 289-340, The Univercity of Connecticut, Storrs.

Saki, A., 2011- Formation of Spinel-cordierite-plagioclase symplectites replacing andalusite in metapelitic of the Alvand aureole, Iran. Geological Magazine. v. 148. no. 3 p. 423-434.

Shahbazi, H., Siebel, W., Pourmoafee, M., Ghorbani, M., Sepahi, A. A., Shang, C. K., Vousoughi   & Abedini, M., 2010- Geochemistry and U-Pb zircon geochronology of the Alvand plutonic complex in Sanandaj-Sirjan Zone (Iran): New evidence for Jurassic magmatism. Journal of Asian Earth Sciences, in press.

Sederholm, J. J., 1967- Selected Works: Granite and Migmatites. Edinburgh, Oliver and Boyd.

Vielzeuf, D. & Montel, J.M., 1994- Partial melting of metagreywackes; Part 1, fluid-absent experiments and phase relationships. Contribution to Mineralogy and Petrology l 117, 375–393.

Valizadeh, M. V., Cantagrel, J. M.., 1975- Premieres donnees radiometriques (K-Ar et Rb-Sr) sur les micas du complexe magmatique du Mont Alvand pres Hamadan (Iran Occidental), Comptes Rendus Hebdomadaires des Seances de l’Academie des Sciences, Serie D. Sciences Naturelles 281, 1083–1086.

Ward, R. A., Steven, G. & Kisters, A. F. M.., 2007- Deformation-controlled, fluid-induced anatexis: a field and experimental study on the Damara Orogen, Namibia. Sixth Hutton Symposium, Stellenbosch, South Africa, Abstract Volume, pp. 222-3.

White, R. W., Powell, R. & Clarke, G. L., 2003- Prograde metamorphic assemblage evolution during partial melting of metasedimentary rocks at low pressures: migmatites from Mt Stafford, Central Australia. Journal of Petrology 44, 1937– 1960.

Whittington, A. G.& Treloar, P. J., 2002- Crustal anatexis and its relation to the exhumation of collisional orogenic belts, with particular reference to the Himalaya. Miner Mag 66:53–91.