تأثیر گسل جوان زاگرس بر شکل گیری دریاچه های کواترنری مطالعه موردی: کهن دریاچه های زاینده رود، کاکلستان و ازنا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده جغرافیای طبیعی، دانشگاه اصفهان، اصفهان،ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشکده‌‌‌علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران ،

چکیده

  یکی از موضوعات مهم دربارة رشته کوه زاگرس، ناهماهنگی بین برخی ازآبراهه­ها و ساختار زمین­شناسی آن است. این موضوع در مورد شبکه آبراهه­های زاینده­رود به یکی از بحث برانگیزترین مباحث تبدیل شده، به گونه­ای که در این باره سه فرضیه متفاوت عنوان شده است. برای رفع این اختلاف نظرها و رسیدن به یک نتیجه­گیری کلی، این حوضه و دو حوضه کاکلستان و ازنا  به  فاصله 62 و 85 کیلومتری شمال خاوری آن، مورد مطالعه دقیق کتابخانـه­ای و میدانی قرار گرفتند. به استناد شواهد مختلف به دست آمده از وضعیت پادگانه­های رودخانه­ای، رسوبــات و فسیل­های دریاچه­ای، سیرک­ها و رسوبات یخچالی و زمین­ساخت فعال نتیجه­گیری شده که در طی پلیوسن، عموم سرشاخه­های رودهای زاگرس به سمت خلیج فارس جاری بوده­اند. اما، بسیاری از این آبراهه­ها در اواخر این زمان و یا اوایل پلیستوسن، در اثر فعالیت گسل جوان زاگرس به دام افتاده و دریاچه­هایی را تشکیل داده­اند. بعد­ها در اثر فرایند­هایی که بیشتر زمین­ساختی بوده­اند، بستر این دریاچه­ها گسیخته شده و جریان آب در حوضه­های ازنا و کاکلستان در مسیر قبلی و  در حوضه زاینده­رود در مسیر معکوس جاری شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Main Recent Fault on Forming of Quaternary LakesCase Study: Ancient Zayandehrood, Kakolestan and Azna Lakes

نویسندگان [English]

  • R. Sharifi Najafabadi 1
  • M. Moairy 1
  • H. A. Ghayoor 1
  • H. Safaei 2
  • A. Seif 1
1 Department of Geography, Natural Geomorphology Faculty, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Department of Geology, Faculty of Science, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

One of The important subjects about Zagros mountain  range is the lack of coordination between its drainages and geologic structure. This subject on Zayandehrood drainage system has become one of the most challenging discussions and three different theories have been proposd . To remove these disagreements and to achieve a general conclusion, this basin and two basins of Azna and Kakolestan at a distance of 62 and 85 km form its north east limit were studied exactly in library and in the field. With referrer to different evidence obtained from the condition of river terraces, lake sediments and fossils, cirques and glacial sediments and active tectonic, it may be concluded that during  Pliocene the Zagros  drainages have been flowing toward Persian Gulf, but this drainages have been trapped because of the activity of Main Recent Fault at late this period or Early  Pleistocene  and formed some lakes. Later as the result  of some processes that most of them have been of tectonic origin, the bed of these lakes were disintegrated and the water stream was flowed in Kakolestan and Azna’s basins at the previous direction and in Zayandehrood basin at the revers direction.                                                  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Zagros mountain range
  • Main Recent Fault
  • Quaternary lakes
  • Zayandehrood Basin
  • Active Tectonics
کتابنگاری
بهارفیروزی، خ.، نواواجاری، ش.، 1384- نقشه زمین­شناسی 1:100000 فریدون­شهر، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران.
پروی، ک.، ترجمه ثروتی، م، ر.، 1369- یخبندان کواترنر در قسمت‌های داخلی کوهستان زردکوه در رشته زاگرس، مجله پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 26، سال، 23 شهریور،  1369، صص 35-38.
جداری عیوضی، ج.،  1378-  ژئومورفولوژی ایران، انتشارات دانشگاه پیام نور،تهران،236 صفحه.
حبیب­الهیان، م.، 1385- ارزیابی نئوتکتونیک در بخش علیای رودخانه زاینده­رود با استفاده از شاخص­های مورفومتریک، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، گروه جغرافیا.
درویش­زاده، ع.، 1370- زمین­شناسی ایران، نشر دانش امروز وابسته به موسسه انتشارات امیر کبیر، تهران.
رامشت، م، ح.، 1381- دریاچه‌های دوران چهارم، بستر تبلور و گسترش مدنیت در ایران، مجله پژوهشی علوم‌انسانی دانشگاه اصفهان، شماره15،صص38-13.
رامشت، م. ح.، 1384-  نقشه‌های ژئومورفولوژی، چاپ اول، انتشارات سازمان سمت، تهران، 190 صفحه.
رامشت، م. ح.، عباسی، ع.، منتظری، م.، 1378- تحول تاریخ طبیعی زاینده‌رود و شکل‌گیری مدنیت در حاشیه آن، مجله پژوهش­های جغرافیایی، شماره 36،مهرماه1378،صص25-15.
زاهدی، م.، رحمتی ایلخچی، م.، 1372- نقشه زمین شناسی 1:250000 شهرکرد، سازمان زمین شناسی و اکتشتفات معدنی کشور.
زمردیان ، م،  ج.، 1381-  ژئومورفولوژی ایران ،جلد اول، چاپ اول، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد،281 صفحه.
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.،1359-  نقشه‌های توپوگرافی50000/1 چقاگرگ،دره ساری وفریدون‌‌شهر،سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح،تهران.
سهیلی‌، م.، جعفریان، م.، عبدالهی، م. ر.، 1371- نقشه زمین­شناسی 100000/1 الیگودرز، سازمان زمین­شناسی،تهران .
علایی طالقانی، م.،1382- ژئومورفولوژی ایران ، تهران ، چاپ اول ، نشر قومس،234 صفحه.
قاسمی،آ.، حاج حسینی، آ.، حسینی، م.، 1385- نقشه زمین‌شناسی 1:100000 چادگان ، سازمان زمین‌شناسی، تهران .
مدنی، ح.، 1373- زمین‌شناسی ساختمانی و تکتونیک، تهران،چاپ پنجم، مؤسسه انتشارات جهاد دانشگاهی(ماجد) ، تهران ، 377 صفحه.
محمودیان،ا ا.،1381،تحولات ژئومورفولوژیکی دریاچه ازنا دردوران چهارم، دانشگاه آزاد اسلامی واحـــد نجف آباد،243 صفحه.
موسوی حرمی، ر.، 1370- رسوب‌شناسی،چاپ دوم، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی،مشهد، 477 صفحه.
یمانی، م.، 1386-  ژئومورفولوژی یخچال‌های زردکوه، مجله پژوهش‌های جغرافیایی، تهران،شماره 59، صص139-125.
 
 
Referance
 Oberlander, T., 1968 - The Zagros streams: a new interpretation of transverse drainage in an orogenic zone, Distributed by Syracuse University Press, the University of California, 168 pages.
Samari,  H., Farid Mojtahedi, A., Soroush,  M. & Heidari, A., 2005- "Rudbar Lorestan Dam & Hydro plant: Challenging Seismicity      Conditions",Hydropower Conference,Oct 20 A.; 05, Villach, Austeria
Talebian, M. & Jackson, J., 2002-Offset on the Main recent of NM Iran and implications for the late Cenozoic Tectonic Of The Arabia-Eurasia Collision Zone,Geophys.j.Int.,150,422-439.
Tchalenko, J. S. & Braud, J., 1974- Seismicity and structure of the Zagros: the Main Recent Fault between 33˚ and 35˚ N. Phil. Trans. R. Soc. Lond., A., 277, 1-25.
Wellman, H. W., 1966- Active Wrench fault of Iran, Afghanistan and Pakistan: Geo. Rundsch, 55,716-735.