نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران- شمال، تهران، ایران.

2 مدیریت اکتشاف وزارت نفت، تهران، ایران.

چکیده

در چند دهه اخیر نهشته‌های پالئوزوییک در صفحه عربی و خلیج‌فارس بسیار مورد توجه زمین‌شناسان نفتی قرار گرفته‌اند. بخش عمده نفت‌ها و گازهای تشکیل شده در این ناحیه از سنگ منشأ به سن سیلورین بوده است. در عربستان سعودی این سنگ منشأ با استفاده از نرم‌افزارهای رایج (مانند PetroMod  و Genex) مدل‌سازی شده و مقدار پختگی این سنگ منشأ در نواحی مختلف بررسی گردیده است. میزان پختگی این سنگ منشأ در خلیج‌فارس و نواحی جنوب زاگرس به درستی مشخص نیست، بنابراین اطلاعات زمین‌شناختی حاصل از  3 چاه در خلیج‌فارس که تنها یکی از آنها تا این شیل‌های سیلورین (سرچاهان) حفاری شده بود با استفاده از نرم‌افزار PetroMod-1D مدل‌سازی و بررسی شد.  با استفاده از نتایج این مدل‌سازی‌ها و نتایج  مدل‌سازی‌های عربستان، مشخص شد که این شیل‌های سیلورین از سمت عربستان به سمت ایران از روند پختگی بیشتری برخوردارند که در خلیج‌فارس این شیل‌ها در پنجره تولید گاز بوده، و بنابراین در بخش‌هایی از زاگرس حتی پختگی بالا دارند. وجود عوارض پستی و بلندی پی‌سنگی که از زمان پرکامبرین در صفحه عربی گسترش داشته موجب شده پختگی این شیل‌ها در بلنداهای قدیمی کمتر از نواحی پست و فروافتاده باشد.
 

کلیدواژه‌ها

 

کتاب‌نگاری

صالحی‌راد، س.، 1388- مدل‌سازی سیستم هیدروکربوری پالئوزوییک زیرین در بلندای گاوبندی، رساله کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال.

علوی‌نائینی، م.، 1372- زمین‌شناسی ایران، چینه‌شناسی پالئوزوییک ایران، سازمان زمین‌شناسی کشور، تهران.

مطیعی، ه.، 1372- زمین‌شناسی ایران، چینه‌شناسی زاگرس، سازمان زمین‌شناسی کشور، تهران.

مطیعی، ه.، 1374- زمین‌شناسی ایران، زمین‌شناسی نفت زاگرس، سازمان زمین‌شناسی کشور، تهران.

 

 

References

Abu-Ali, M., 2005- Organic Petrology, Maturation, Thermal and Burial History Analysis, and Hydrocrbon Generation and Migration of the Saudi Arabian Paleozoic Petroleum Systems, PhD Thesis, RWTH Achen, 220 pp.

Abu-Ali, M. A. & Littke, R., 2005- Paleozoic Petroleum Systems of Saudi Arabia: A Basin Modeling Approach, GeoArabia, v. 10, no. 3, p. 131-168.

Abu-Ali, M. A., Franz, U. A., Shen, J., Monnier, F., Mahmoud, M. D. & Chambers, T. M., 1991- Hydrocarbon Generation and Migration in the Paleozoic Sequence of Saudi Arabia, Society of Petroleum Engineers, SPE 21376, p.345-356.

Abu-Ali, M. A., Rudkiewicz, J. L., McGillivray, J. G. & Behar, F., 1999- Paleozoic Petroleum System of Central Saudi Arabia, GeoArabia, v. 4, no. 3, p. 321-335.

Abu-Ali, M. A., Rudkiewicz, J. L., McGillivray, J. G. & Behar, F., 2001- Oil/Gas Generation and Migration Systems, Central Saudi Arabia, Saudi Aramco, Journal of Technology, Spring 2001.

Al-Jallal, I. A., 1995- The Khuff Formation: Its reservoir potential in Saudi Arabia and Other Gulf countries; depositional and stratigraphic approach, In: Geo' 94, V. 1, editor M.I. Al-Husseini, p. 103-119.

Alsharhan, A. S.  &  Narin, A. E. M., 1997- Sedimentary basins and petroleum geology of the Middle East, Amsterdam, The Netherlands, Elsevier Science B. V., 942 P.

Bordenave, M. L., 2003- Gas Prospective Areas in the Zagros Domain of Iran and in the Gulf Iranian Waters, Adapted from “extended abstract” of presentation at AAPG Annual Meeting, March 10-12, 2002, Houston, Texas.

Cole, A. G., Abu-Ali, M. A., Aoudeh, S. M., Carrigan, W. J., Chen, H. H., Colling, E. L., Gwathney, W. J., Al-Hajji, A. A., Halpern, H. I., Jones, P. J., Al-Sharidi, S. H. & Tobey, M. H., 1994- Organic Geochemistry of the Paleozoic Petroleum System of Central Saudi Arabia, Energy and Fuels, v.8, p. 1425-1442.

Ghavidel-syooki, M., 1988- Palynostratigraphy and paleoecology of Faraghan Formation of southeastern Iran, Ph.D. Dissertation, MichiganStateUniversity, 279 pp.

Ghavidel-syooki, M.,1993- Palynological study of Palaeozoic sediments of the Chal-i-sheh area, southwestern Iran. Journal Scientific IslamRepublicIran 4 (1): 32-46.

Ghavidel-syooki, M., 1994b- Palynological study and age determination of the Ordovician sediments and Faraghan Formation in Kuh-e- Surmeh, Southern Iran, Geol. Surv. Iran, Geosciences, Scientific Quarterly Journal 3 (12): 28-35.

Ghavidel-syooki, M., 1995b- Palynostratigraphy of Sarchahan (Lower Silurian) and Faraghan Formations (Devonian and Lower Permian) in Kuh-e-Gahkum, Zagros Basin, Geol. Surv. Iran, Geosciences, Scientific Quarterly Journal 4 (14/16): 74-79.

Ghavidel-Syooki, M., 2000- Biostratigraphy and palaeogeography of Late Ordovician and Early Silurian chitinozoans from the Zagros Basin, southern Iran, Historical Biology Vol.15, pp.29-39.

Ghavidel-syooki, M. &  Khosravi, M. E., 1994- Investigation of Lower Paleozoic sediments at Tang-e-Zakeen of Kuh-e-Faraghan, and introduction of Seyahou and Sarchahan Formations in the Zagros Basin, Geol. Surv. Iran, Geosciences, Scientific Quarterly Journal 4 (14): 2-21.

Jahani, S., 2009- Salt Tectonic, Folding and Faulting in eastern Fars and southern Offshore Provinces (Iran), PhD. Thesis, Cergy-Pontoise University.

Jones, P. J. & Stump, T. E., 1999- Depositional and Tectonic Setting of the Lower Silurian Hydrocarbon Source Rock Facies, Central Saudi Arabia, AAPG Bulletin, v. 83, no. 2, p. 314-332.

Konert, G., Afifi, A. M., Al-Hajri, S. A. &  Droste, H. J., 2001- Paleozoic Stratigraphy and Hydrocarbon Habitat of the Arabian Plate, GeoArabia, v. 6, no. 3, p. 407-442.

Loosveld, R. J. H., Bell, A. & Terken, J. J. M., 1996- The Tectonic Evolution of Interior Oman, GeoArabia, v.1, no. 1, p. 28-51.

Mahmoud, M. D., Vaslet, D. & Al-Husseini, M. I., 1992- The Lower Silurian Qalibah Formation of Saudi Arabia: An Important Hydrocarbon Source Rock, AAPG Bulletin, v. 76, p. 1491-1506.

McGillivray, J. G. & Al-Husseini, M. I., 1992- The Paleozoic Petroleum Geology of Central Saudi Arabia, AAPG Bulletin, v. 76, p.1473-1490.

Pollastro, R. M., 2003- Total Petroleum Systems of the Paleozoic and Jurassic, Greater Ghawar Uplift and Adjoining Provinces of Central Saudi Arabia and Northern Arabian-Persian Gulf, USGS Bulletin 2202-H.

Riemens, W. G. & de Jong, L. N., 1985- Birba field PVT variations along the hydrocarbon column and confirmatory field test, 4th Middle East Oil Show, Bahrain, SPE Paper 13719, P. 323-332.

Sharland, P., Archer, R., Casey, D. M., Davies, R. B., Hall, S., Heward, A. P., Horbury, A. D. & Simmons, M. D., 2001- Arabian Plate sequence stratigraphy, GeoArabia SP2, Gulf PetroLink, Bahrain, 371 p. 2 enclosures.

Sweeney, J. J. & Burnham, A. K., 1990- Evaluation of a Simple Model of Vitrinite Reflectance Based on Chemical Kinetics, AAPG Bulletin, 74, p. 1559-1570.

Wender, L. E., Bryant, J. W., Dickens, M. F., Neville, A. S. & Al-Moqbel, A. M., 1998- Paleozoic (Pre-Khuff) Hydrocarbon Geology of the Ghawar Area, Eastern Saudi Arabia, GeoArabia, v.3, no.2, p. 273-302.