شواهد ساختاری ترافشارش قاره‌ای درگستره بیرک (جنوب خاور ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

تعدادی از شواهد ساختاری ترافشارش قاره‌ای در منطقه بیرک مطالعه و با نتایج مدل‌سازی‌های تجربی مقایسه شده‌اند. این شواهد به این شکل هستند که محور چین‌هاآرایش پله‌ای و میل دوسویه دارند. جهت‌یافتگی میانگین محور چین‌هاو راستای رخ‌های شکستگی با جهت‌یافتگی عمومی گسل‌های مرزی زوایای کمتر از 45 درجه می‌سازند. گسل‌های راستالغز آرایش همپوشان قلمرو دارند. بُرش‌های همسازP  فراوان‌تر از بُرش‌های همسازR  هستند. صفحات رگه‌های کششی تخت وگسل‌های عادی نسبت به محور چین‌ها با زاویه زیادی قرارگرفته‌اند و این وضعیت وجود مقادیری ازکشش موازی لولای چین را پیشنهاد می‌کند. گسل‌های جداکننده راست‌بر مایل موازی لایه‌بندی و ساختارهای مرتبط با آنها مثل چین‌های فرعی، گرایش راست‌بر و گسل‌های تراکششی و ترافشاری و نیم‌گل ساخت‌های بزرگ مقیاس دیگر عوارض ساختاری ترافشارش قاره‌ای دارند. به‌نظر می‌رسد جداشدگی مؤلفه راستالغز در یک دگرریختی ترافشارشی راستالغز چیره ناشی از بازپویایی گسل‌های پی‌سنگی با راستای شمالی- جنوبی در نئوژن پسین بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural Evidences of Continental Transpression in the Birk Area(SE Iran)

نویسنده [English]

  • E. Moosavi
Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Some structural evidences of continental transpression are studied and compared with experimental modeling results in the Birk area. These evidences are: fold axes have a double plunging en-echelon pattern. Fold axes mean orientations and fracture cleavages strike form angles less than 45 degrees with the boundary faults. Strike-slip faults have an en-echelon and domainal pattern. Synthetic P Shears are more abundant than synthetic R shears. Flat tension vein (and normal faults) planes lie at a high-angle with respect to folds axes and this condition proposes some amounts of hinge-parallel extensions. Inclined dextral layer-parallel detachment faults and related structures such as asymmetric dextrally verging minor folds, traspressional and trastensional faults and large-scale half flower structures are other structural features of dextral transpression. It is believed that partitioning of dextral component of wrench-dominated continental transpression is due to reactivation of N-S striking basement faults in late Neogene.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Transpression
  • Sistan
  • Birk
کتابنگاری

سامانی، ب.، اشتری، م.، 1371- تکوین زمین‌شناسی ناحیه سیستان و بلوچستان، فصلنامه علوم زمین، شماره4، ص26-14.

شهرابی، م.، 1373- شرح نقشه زمین‌شناسی 1:250000 چهارگوش ا...آباد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 41ص.

شهریاری، س.، خطیب، م. م.، 1376- تحلیل فرکتالی سیستم گسله نهبندان، فصلنامه علوم زمین، شماره23-24، ص39-32.

شهیدی، ع.، 1381- بررسی چینه‌شناختی و تکتونواستراتیگرافی سنگ‌نهشته‌های منطقه بیرجند، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، ص167.

قرشی، م.، واعظی پو، ج.، 1365- نقشه زمین‌شناسی 1:100000 کارواندر، شماره8145، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

موسوی، ا.، 1384- نقشه زمین‌شناسی 1:100000 بیرک1، شماره8215 ، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

نبوی، م. ح.، 1355- دیباچه ای بر زمین‌شناسی ایران، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 109ص.

نظری، ح.، 1377- زمین‌شناسی ساختمانی گسله قلعه سرخ- نوزاد خاور بیرجند (سربیشه)، فصلنامه علوم زمین، شماره29-30، ص85-74.

 

References

Berberian, M., Jackson, J. A., Qorashi, M., Talebian, M., Khatib, M. & Peristly, K., 2000-The 1994 Sefidabeh earthquakes in eastern Iran: blind thrusting and bedding- plane slip on a growing anticline, and active tectonics the Sistan suture zone,Geophys. J. Int, 142: 283-299. 

Berberian, M. & King, G. C., 1981- Towards a paleogeography and tectonic evolution  of Iran, Canadaian Journal of Earth Sciences, 18: 210-265.

Camp, V. E. & Griffis. R. J., 1982- Character, genesis and tectonic setting of igneous rocks in the Sistan sucture zone, Eastern Iran, Lithos, 15, 3: 221-239.

Eftekharnezhad, J., Lioyd. B., Squire, A ., Odinga, M., McCormic, C. & Griffiths, P., 1987- Geological map of Nareh-Now quadrangle-Scale 1:250000, No. M-12, GSI.

Fossen, H., Tikoff, B. & Teyssier, C., 1994- Strain modeling of transpressional and transtensional deformation, Norsk Geologisk Tidsskrift, 74: 134-145.     

Goscombe, B., Hand, M., Gray, D. & Mawby, J., 2003- The metamorphic architecture  of a transpressional orogen; the Kaoko Belt. Namibia, Jornal of Petrology, 44, 4: 125-138.

Harland, W. B., 1971- Tectonic transpression in Caledonian Spitzbergen, Geological Magazine, 108: 27-42.

James, A. I. & Watkinson, J., 1994- Initiation of folding and boudinage in wrench shear and transpression, Journal of Structural Geology, 16, 6, 883-893.

Jamison, W. R., 1991- Kinematics of compressional fold development in convergent wrench terranes, Tectonophysics, 190: 209-232.

Jones, R. R., Holdworth, R. E., Clegg, P., McCaffrey, K. & Tavernelli, E., 2004- Inclined Transpression, Journal of Structural Geology, 26: 1531-1548.

Jones, R. R. & Tanner, P. G., 1995- Strain partitioning in transpression zones, Journal of Structural Geology, 17: 793-802.

Keller, J. V. A., Hall, S. H. & McClay, K. R., 1997- Shear fracture pattern and microstructural evolution in transpressional fault zones from field and laboratory studies, Journal of Structural Geology, 19, 9: 1531-1548.

McCall, G. J. H., 1997- The geotectonic history of the Makran and adjacent areas of southern Iran, Journal of Asian Earth Sciences, 15, 6: 517-531

McCall, G. J. H., Eftekharnezhad, J., Kidd, R. G. W., Haligan, R., Kousha, N., Lloyd, B., McCormic, C., Malett, C. W., Morgan, K. H., Nuun, G. A. G., Deighton, I., Rosario, P. C., Doepel, M. G., Forte, W. S., Jones, D. R., Spencer, L. k., Odinga, M., Squire, A., Porter, D. J., Stanistreet, I. G. &  Redfern, P., 1994-  Explanatory text of the  Saravan quadrangle map scale 1:250000,No: M-13, GSI, 246p.

Richard, P., Mocquet, B. & Cobbold, P., 1991- Experiment on simultaneous faulting and folding above a basement wrench fault, Tectonophysics, 188:133-141.       

Schreurs, W. P. &  Colletta, B., 2002- Analogue modelling of Continental Transpression, Journal of the virtual Explorer, 6: 67-78.

Sadeghian, M., Bouchez, L. J., Nedelec, A., Siqueira, R. & Valizadeh, M. V., 2005- The granite pluton of Zahedan(SE Iran): a petrological and magnetic fabric study of a syntectonic sill emplaced in transtensional setting, Jounal of Asian Earth Science, 25: 301-327.

Tavernelli, E., Holdworth, R. E., Clegg, P., Jones, R. R. & McCaffrey, K. J. W., 2004- The anatomy and evolution of a transpressional imbricate zone: sothern Upland, Scotland, Journal of Structural Geology, 26: 134-136.

Tikoff, B. & Peterson, K., 1998- Physical experiments of transpressional folding, Journal of Structural Geology, 20, 6: 661-672.

Tirrul, R., Griffis, R. J., Bell, I. R. & Camp, V. E., 1983- The sistan suture zone of eastern Iran, Geological society of American bulletin, 94: 134-150.

Walker, R. & Jackson, J., 2004- Active tectonics and late Cenozoic strain distribution in central and eastern Iran, Tectonics, 23: TC5010,doi:                               10.1029/2003TC001529.