سازوکار تشکیل و تغییر تومبولو، لاگون و سد ماسه ای در ساحل بیر ناحیه بندرتنگ ایران(دریای مکران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیریت زمین‌شناسی دریایی، سازمان ‌زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 گروه مورفودینامیک و ژئومورفولوژی ساحلی دریایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

  ساحل منطقه‌ای متأثر از خشکی و دریاست. اشکال زمین‌ریخت‌شناختی ساحلی به عواملی چون نوسان سطح آب دریا، رژیم رودخانه‌های منطقه، فرایندهای فرسایش و رسوبگذاری، تغییرات اقلیمی، جنس رخنمون‌های زمین‌شناسی، هوازدگی و زمین‌ساخت وابسته است. تومبولو، لاگون و بریر از جمله اشکال زمین‌ریخت‌شناختی ساحلی در ساحل بیر ایران هستند. بنابراین شناخت سازوکار تشکیل و تغییرات آنها، به مسوولان کمک خواهد کرد تا مدیریت بهتری داشته باشند و در برنامه‌ریزی‌های عمرانی و توسعه‌ای در بخش ساحلی بهتر برنامه ریزی کنند. در این پژوهش افزون بر بررسی‌های صحرایی و نمونه‌برداری، از عکس‌های هوایی  1.40000 سال 1372، نقشه‌های توپوگرافی 1:20000، تصاویر ETM و IRS سال‌های 2008،2005 و 1998 با قدرت تفکیک بالا استفاده شده است و معلوم شد که فعال بودن منطقه از نظر زمین‌ساختی ، فرایند فرسایش و رسوبگذاری، رژیم رودخانه‌های منطقه و نوسان سطح آب دریا منجر به تشکیل تومبولو، سد ماسه ای (بریر) و لاگون در ساحل بیر شده است. بررسی‌های رسوب‌شناسی اشکال،  نشانگر وجود رقابتی ممتد میان جریان‌های دریایی به‌عنوان فرایندی سازنده در تومبولو، لاگون، سد ماسه ای و رودخانه‌ها به‌عنوان فرایندی مخرب در ساحل بیر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mechanism of Formation and Change Tom Bolo, Lagoon and Barrier in Coastal Bir of Bandare Tang (Makran Sea)

نویسندگان [English]

  • K. Nejad. Afzali 1
  • F. Bayatani 2
  • E. Moghimi 2
1 Marine Geology Management, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Marine & Coastal Geomorphology and Morphodynamic Group, Faculty of Geography University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Coastal region are influenced by land and sea. Geomorphologic coast features are related to sea level change, regional river regime, erosion processes, sedimentation, climate change, geological outcrops and weathering and tectonics. Tom bolo, lagoon and barrier are geomorphologic coast features that can be seen in Bir coast of Iran. Therefore, recognizing the producing mechanism and their changes, leads supervisors to have better management, and do their best for civil and improving planning in coast area. In this research in addition to field studies and sampling, aerial photos 1/40000(1993), topographic maps 1/20000, high resolution images (ETM and IRS) 1998, 2005, 2008 were used. It is concluded that the area is tectonically active, sedimentation; erosion processes, river regime and sea level change are caused to the Tom bolo, Lagoon and Barrier in Bir coast. Surveying the forms, sediment shows an obvious computation between marine currents as constructive process of Tom bolo, lagoon and barrier, and rivers as destructive process in Bir coast.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tom Bolo
  • Lagoon
  • barrier
  • Coastal
  • geomorphology
کتابنگاری
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1372- عکس های هوایی 40000/1
سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 1375- نقشه زمین‌شناسی 100000/1 بیر.
سازمان فضایی ایران، تصویر ماهواره‌ای  ETM و IRS سال 2005، 1998 ، 2008
شرکت سهامی شیلات ایران 1372- بندر صیادی روستای تنگ. گزارش مرحله یک. جلد اول. مهندسین مشاور دریا سازه.
عیوضی، ج. ،1369-  ژئومورفولوژی ایران ، انتشارات پیام نور.
غریب رضا، م. ر. ،1381- بررسی تغییرات خطوط ساحلی استان سیستان و بلوچستان، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور
قرشی، م.، 1376- پادگانه‌های دریایی دریای عمان و جایگاه تکتونیکی آن، اولین همایش زمین‌شناسی دریای عمان
محمد رضا ثروتی، ترجمه کتاب جغرافیای طبیعی دریاها و سواحل، کلتات ، د.، 1382- ، ، سمت چاپ اول
محمدی، ع.و نژاد افضلی، ک. ،1385- بررسی تغییرات خط ساحلی خلیج پزم در نتیجه مهاجرت خورهای پزم و گیتو سازمان زمین‌شناسی کشور، مدیریت زمین‌شناسی دریایی
معتمد، الف.، مقیمی، الف، 1379- ترجمه کتاب ژئومورفولوژی، جلدسوم(فرایندهای دامنه‌ای، آبراهه‌ای ،ساحلی و بادی)،  چورولی، ر. ج.، استانلی ا. ش. و سودن، د. ا.، 1379- سازمان سمت.
مقیمی، ا.،1383- روش تحقیق در جغرافیای طبیعی، انتشارات قومس.
مقیمی، ا.،1387-  ژئومورفولوژی اقلیمی قلمرو سرد و یخچالی، انتشارات دانشگاه تهران.
مقیمی، ا.،1388- اکوژئومورفولوژی و حقوق رودخانه، انتشارات دانشگاه تهران.
نژاد افضلی، ک.، 1385-  برسی ژئومورفولوژی سواحل کنارک (دریای عمان)، سازمان زمین‌شناسی کشور.
 
References
Bird, E., 2008- Coastal geomorphology an Introduction, university Mel born, Australia Johnwiley and Sons.
Flinn, D., 1997-The role of wave diffraction in the formation of St. Ninian's Ayre (tombolo) in Shetland, Scotland. Journal of Coastal Research, 13(1),2028.
 Kirk, R. M., 2000- Significant coastal lagoon systems in the South Island, New Zealand Department of ConservationP.O. Box 10-420 Wellington, New Zealand.
Kjefve, B. (Ed.), 1994- Coastal lagoon Processes. Elsevier Oceanography Series 60.557 p.
Little, R. D., 1970- Terrces of the makran of Iran,in sneed report.
Martin, L. & Landim, J. M., 2000- Coastal lagoons Elsevier Oceanography Series 60.
Nichols, M. N. & Boon, J. D., 1994- Sediment transport processes in coastal lagoons Elsevier Oceanography Series 60. ch 7 ,pp.157 – 220.
Saranthein, M. & Walger, E., 1973- Classification of Modern  marl Sediment in the Persian Gulf by Factor analysis  In: B.A. Purser, The Persian Gulf, Springer-Verlag p.81-97
Schwartz, M. L. (Ed.), 1973- Barrir Islands. Dowden, Hutchinson and Ross,Strousburg,PA.
Shpard. F. P., 1973- Submarine Geology. Harper and Rows, New York.
Smite, N. P., 1973- coastal lagoons Elsevier Oceanography Series 60.
 Smith, J., 1993- The Houb, Dales Voe: coastal processes. In Shetland Isles (eds J. Birnie, J.Gordon, K. Bennett and A. Hall), Quaternary Research
Snead, R. E., 1970- Physical Geography of the Makran Coastal Plain of Iran, Springfield, VA: National Technical Information Service, US Department of Commerce, Publication AD707745.
Tuker, M. E. (Ed.), 1988- Techniques in sedimentology. Blackwells, Oxford, 394 pp.
Vitafenzi, C., 1979- Contribution to be Quaternary Geology of Southern of Iran. Geological and Mineral of Survey of Iran, Report,27:30-38.