سیکلواستراتیگرافی سازند آب دراز در خاور حوضه کپه داغ و تأثیر چرخه های میلانکوویچ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

سازند آب­دراز(تورونین – سانتونین) یک توالی مارنی- کربناتی با سه واحد سنگ آهک گل­سفیدی- مارن آهکی است. این سازند در حوضه رسوبی کپه­داغ ازگسترش چشمگیری برخوردار است. چرخه‌های آهک گل­سفیدی - مارن آهکی یکی از اشکال ویژه رخساره کربناتی در این سازند است که به شکل ریتمیک در مقیاس دسی­متر تا ­متر واحدهای گل­سفیدی را تشکیل می­دهند. طبقات آهک گل­سفیدی حاوی 80-95 درصد و طبقات مارن آهکی دارای 65-80 درصدکربنات هستند و در صحرا به صورت تناوبی از لایه­های تیره و روشن رخنمون دارند. واحدهای آهک گل­سفیدی و مارن آهکی سازند آب­درازدر دو برش سطح­الارضی حمام­قلعه و پادها و چاه شماره 56 خانگیران مورد مطالعه قرارگرفته است. در بررسی‌های تحت­الارضی سه بسامد چیره بر اساس نمودار پرتو گاما شناسایی شده است که بر اساس سه چرخه 21-23 هزار ساله (Precession)،100 هزار ساله (Eccentricity) و 413 هزار ساله (Long Eccentricity) میلانکوویچ است. سن­سنجی مداری بر اساس شمارش چرخه‌های Eccentricity با سن به­ دست آمده از داده­های زیست‌چینه‌نگاری همخوانی دارد. این چرخه­ها با نمودار  تغییرات درصدکربنات در نمونه­های سطح الارضی حمام قلعه و پادها نیز قابل تطبیق است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Cyclostratigraphy of Ab-Deraz Formation in East Kopet-Dagh Basin and Influence of Milankovitch Cycles

نویسندگان [English]

  • L. Fateh Bahari
  • M.H. Mahmoudi Gharaei
  • A. Mahboubi
  • R. Moussavi-Harami
Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Ab-Deraz Formation (Turonian to Santonian) is a marly - Carbonates sequence consists of three marl-chalky limestones intervals. This formation widely crops out in Kopet-Dagh Basin in NE of Iran. Chalk and calcareous marl couplets show decimeter to meter scale cycles. Carbonate content of chalky beds are 80-95% in rhythmic couplets, and about 65-80% in calcareous marly beds. The Ab-Deraz Formation is studied in tow Hamam-Ghale and Padeha outcrops, and also in well No.56 of Khangiran. Three dominate frequency of sediments are identified based on gamma ray log, which are related to three type of Milankovitch cycles including the long eccentricity (413 ka), eccentricity (100 ka) and precession (21-23 ka) cycles. Biostratigraphic age determination based on foraminifera is comparable with orbital chronology calculated by on eeccentricity cycles counting. These cycles are also correlated with carbonate contents in studied sections.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ab-deraz Formation
  • Cyclostratigraphy
  • Milankovitch Cycles
کتابنگاری
وحدتی راد، م.، 1387- بیواستراتیگرافی و تعیین محیط رسوبی سازند آب دراز در برش حمام قلعه، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، 178 صفحه.
References
Abdul Aziz, H., van Dam, J., Hilgen, F. J. & Krijgsman, W., 2004- Astronomical forcing in Upper Miocene continental sequences: implications for the Geomagnetic Polarity Time Scale, Earth and Planetary Science Letters, 222: 243-258.
Bellanca, A., Claps, M., Erba, E., Masetti, D., Neri, R., Premoli Silva, I., Venezia, F., 1996- Orbitally induced limestone/marlstone rhythms in the Albian– Cenomanian Cismon section (Venetian region, northern Italy); sedimentology, calcareous and siliceous plankton distribution, elemental and isotope geochemistry. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 126: 227– 260.
Berger, A. L., 1978- Long-term variations of caloric insolation resulting from the Earth’s orbital elements, Quaternary Research, 9: 139-167.
Cant, D. J., 1992- Subsurface facies analysis. In: Walker, R.G. & James, N.P. (eds.) Facies Models: Response to Sea Level Change. Geological Association of Canada. PP 27-45.
De Boer, P. L. & Smith, D. G., 1994- Orbital forcing and cyclic sequences, Special Publication International Association Sedimentology, 19: 1-14.
Einsele, G.,  Ricken, W. & Seilacher, A., 1991- Cycles and Events in Stratigraphy, edition. Springer-Verlag, 955 p.
Fiet, N., Beaudoin, B. & Parize, O., 2001- Lithostratigraphic analysis of Milankovitch cyclicity in pelagic Albian deposits of central Italy: implications for the duration of the stage and substages, Cretaceous Research, 22: 265-275.
Gradstein, F. M. & Ogg, J. G., 2004- Geologic time scale 2004 - why, how and where next! Lethaia, 37: 175-181.
Hennebert, M., Robaszynski, F. & Goolaerts, S., 2009- Cyclostratigraphy and chronometric scale in the Campanian – Lower Maastrichtian: the Abiod Formation at Elle` s, central Tunisia, Cretaceous Research 30: 325-338.
House, M. R. & Gale, A. S., 1995- Orbital Forcing Timescale: an introduction. Geological Socity Publication 85: 1-18.
Kalantari, A., 1987- Biofacies relationship of the Kopet-Dagh region: Tehran, National Iranian Oil Company Exploration and Production Group, 1sheet.
Liu, K., 2007-Sequence stratigraphy and orbital cyclostratigraphy of the Mooreville Chalk (SantonianeCampanian), northeastern Gulf of Mexico area, USA, Cretaceous Research, 28: 405-418.
Rodrı´guez-Tovar, F.J., Reolid, M. & Pardo-Igu´zquiza, E., 2010- Planktonic versus benthic oraminifera response to Milankovitch forcing (Late Jurassic, Betic Cordillera): testing methods for cyclostratigraphic analysis, Facies.,OI 10.1007/s10347-010-0216-2
Scott, G. H., King, P. R. & Crundwell, M. P., 2004- Recognition and interpretation of depositional units in a Late Neogene progradational shelf margin complex, Taranaki Basin, New Zealand: foraminiferal data compared with seismic facies and wireline logs, Sedimentary Geology, 164: 55-74.
Skelton, P. W., Spicer, R. B., Kelley, S. P. & Gilmour, L., 2003- The Cretaceous World, Cambridge University Press, 360 p.
Weber, M. E., Fenner, J., Thies, A. & Cepek, P., 2001- Biological response to Milankovitch forcing during the late Albian (Kirchrode I borehole, northwestern Germany), Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 174: 269-286.
Weedon, G. P., Coe, A. L. & Gallois, R. W., 2004- Cyclostratigraphy, orbital tuning and inferred productivity for the type Kimmeridge Clay (Late Jurassic), southern England, Journal of the Geological Society, London, 161: 655-666.
Wendler, J., Grafe, K.-U. & Willems, H., 2002- Reconstruction of mid- Cenomanian orbitally forced paleoenvironmental changes based on calcareous dinoflagellate cysts, Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 179: 19-41.
Westphal, H., 2006- Limestone–marl alternations as environmental archives and the role of early diagenesis: a critical review, International Journal Earth Science, 95: 947-961.
Williams, T., Kroon, D. & Spezzaferri, S., 2002- Middle and upper Miocene cyclostratigraphy of downhole logs and short- to long-term astronomical cycles in carbonate production of the Great Bahama Bank, MarineGeology, 185: 75-93.
Yilmaz, I. O., 2008- Cretaceous Pelagic Red Beds and Black Shales (Aptian _ Santonian), NW Turkey: Global Oceanic Anoxic and Oxic Events, Turkish Journal of Earth Sciences 17, 263–296.
Yilmaz, I. O., Altiner, D., Tekin, U. K., Tuysuz, O., Ocakoglu, F. & Acikalin, S., 2010- Cenomanian – Turonian Oceanic Anoxic Event (OAE2) in the Sakarya Zone, northwestern Turkey: Sedimentological, cyclostratigraphic, and geochemical records, Cretaceous Research, 31: 207-226.