بازسازی شرایط جریان آواری ماسوله تحت تأثیر بارندگی شدید

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، تهران، ایران

2 سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، تهران، ایران

چکیده

زمین لغزش و سیل از جمله بلایای طبیعی هستند که هر یک به نوبه خود باعث بروز خسارت و تلفات جانی و مالی فراوان می‌شوند. رخداد همزمان این دو پدیده می‌تواند منجر به جریان‌های واریزه‌ای شود. با توجه به تکرار وقوع سیلاب‌های واریزه‌ای در مناطق مختلف بویژه نواحی شمال کشور( نکا 1378، گلستان 1380، 1381، 1384 ) و قدرت تخریبی فوق‌العاده و خسارات جانی و مالی فراوان، بررسی علل رخداد و عوامل مؤثر در تشکیل جریان واریزه‌ای برای کاهش خسارات آن، ضروری و مفید به نظر می‌رسد. در این مقاله شرایط تشکیل جریان واریزه‌ای مورد بحث قرار گرفته است. به دنبال یک رگبار شدید و به نسبت کوتاه، در شهر ماسوله سیلاب عظیمی جاری و به همراه خود مقادیر بسیار زیادی گل و لای و قطعات بزرگ سنگ موجود در مسیر را حمل و با انسداد پل ابتدای شهر، سیلاب به سوی خیابان اصلی منحرف و خسارات قابل توجهی به تأسیسات شهر و خودروهای موجود در مسیر وارد نمود. به طور کلی مناطق ناپایدار موجود در حوضه، حدود 40 درصد کل زیرحوضه را تشکیل می‌دهند. حرکات توده­ای به صورت ریزش، لغزش و جریان نمودار می‌‌شوند. لغزش­های سنگی در بخش خروجی حوضه (جنوب حوضه) به تنهایی حدود 7/25 درصد از کل مساحت حوزه را در بر می­گیرند. به منظور تعیین دبی به لحاظ حمل مصالح از روش‌های مختلف استفاده شد. پس از تجزیه و تحلیل روش‌ها و انطباق آن با شرایط منطقه و اندازه‌گیری‌های صحرایی، بهترین روش برای محاسبه مقدار دبی جریان واریزه‌ای انتخاب شد. نتایج بررسی‌های صحرایی نشان می‌دهد که مقاطع رودخانه در بالادست، برای عبور قطعات بزرگ سنگ مناسب نبوده و قطعه سنگ بزرگی که دهانه پل ابتدای شهر را مسدود و باعث انحراف جریان سیلاب به داخل شهر شدﻩ، از مصالح زمین لغزش بزرگ پایین دست تأمین شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reconstruction of Masuleh Debris Flow Initiated by Heavy Rain Fall

نویسندگان [English]

  • S. Hashemi Tabatabaei 1
  • A. A. Musivand 2
  • S. M. Safavi 2
  • B. Akbari 2
1 Building and Housing Research Center, Tehran, Iran
2 Forest, Range and Watershed Organization, Tehran, Iran
چکیده [English]

Landslide and flood are natural disaster which can create tremendous lose of life and properties. The combine occurrence of these events can create debris flow. Due to the repetition of debris flood in different locations of northern part of the country (Neka, 1378, Kolastan, 1380, and 1384), and tremendous destructive power of this natural event, it is essential to assess the effective parameters in development of debris flow. In this paper the condition of masouleh debris flow is reconstructed to assess the effective parameter and suggest possible remedial measures. After a short and intense rainfall a huge flood along with considerable amount of particles ranging from silts to boulder contents striked masouleh town and obstacled the main bridge. This event diverted the debris flood towards the town and caused lose of life and properties. About forty percent of sub basin area is affected by landslides. The rock slides have affected 25.7 percent of the area at the southern part of basin. Various methods were used to estimate the required discharge flow to carry out the material. The optimum method was chosen according to study area condition. The filed investigations clearly demonstrated the river cross sections of upstream can not permit the huge boulders to cross and the big boulder which obstacle the main bridge has been removed from landslide area at downstream at the vicinity of the town.

کلیدواژه‌ها [English]

  • debris flow
  • flood
  • Channel
  • Discharge
  • Landslide
کتابنگاری

علیزاده، ا.، 1378- هیدرولوژی کاربردی، انتشارات رضوی

 بنی حبیب، م. ا.، 1378- تأثیر غلظت بالای رسوب در تشدید طغیان رودخانه‌ها ، دومین کنفرانس هیدرولیک ایران 1378

 

References

Berti, M., Genevois, R., Tecca, P., 1999- "Field observations of a debris flow event in the Dolomites", Geomorphology 29: 265- 274.

Bertolo, P., Bottino, G., 2008, "Debris flow event in the Frangerello Stream – Susa Valley (Italy )- calibration of numerical models for the back analysis of the 16 October , 2000 rainstorm", Journal of the Inter national Consortium on Landslide Vol. 5, no. 1.

Cojean, R., Staub, I., 1998- "Mecanismes d' initiation des laves torrentielles dans les Alpes francaises". In: Proceeding of 8 th International IAEG Congress, Vancouver, 21- 25 September 1998, pp 2075- 2082.

Deganutti, A. M., Marchi, L., Arttano, M., 2000- "Rainfall and debris- flow occurrence in the Moscardo basin (Italian Alps)", Wieczorek GF, Naeser ND (eds) (2000) Proceedings of the second International Conference on Debris Flow Hazards Mitigation, Taipei, Taiwan, pp 67- 72.

Fatemiqomi, M., 2003- "Identification of Potential for Mud & Debris Flows ( Kan Watershed)", International Institute For Geo – Information Science and Earth Observation Enschede , The NETHERLANDS

Gaillardet, J., Dupre, B., Allegre, C. J., 1999- "Geochemistry of large river suspended sediments: silicate weathering or recycling tracer" Geochim. Cosmochim Ac 63: 4037- 4051

Guzzetti, F., Peruccacci, S., Rossi, M., Stark, C. P., 2008- "Rainfall intensity- duration control of shallow landslides and debris flow". Journal of the International Consortium on Landslide Vol.5, no.1.

Louvat, P., Allegre, C. J., 1997- "Present denudation rates in the island of Reunio determined by river geochemistry: basalt weathering and mass budget between chemical and mechanical erosions". Geochim. Cosmochim Ac 61: 3645- 3669.

Lyons, W. B., Carey, A. E, Hicks, D. M., Nezat, C. A., 2005- "Chemical weathering in high- sediment- yielding watersheds, New Zealand". J Geophys Res 110: FO1008, doi: 10. 1029/ 2003 JF000088

Millo, R. M., Gaillardet, J., Dupre, B., Allegre, C. J., 2002- "The global control of silicate weathering rates and the coupling with physical erosion: new in sights from rivers of the Canadian Shield". Earth Planet Sc Lett 196: 83- 98.

Milton, A. Kanji, Paulo T. Cruz, Faical Massad, 2008- "Debris flow affecting the Cubatao Oil Refinery , Brazil",  Journal of the Inter national Consortium on Landslide Vol.5, no.1.

Pasuto, A., Soldati, M., 2004- "An integrated approach for hazard assessment and mitigation of debris flows in the Italian Dolomites", Geomorphology 61: 265- 274.

Rickenman, D., Zimmermann, M., 1993- "The 1987 debris flows in Switzerland: documentation and analysis". Geomorphology 8: 175- 193.

Takahashi, T., 1976- "Freshet and Sediment Discharge in Mountain Basin" , Kyoto University Disaster Prevention Research Institute Annual, Report No. 19 – B, P 10, 1976

Van Steijn, H., De Ruig, J., Hoozemans, F., 1988- "Morphological and mechanical aspects of debris flows in parts of the French Alps". Z Geomorphol 32(2): 143- 161.

Vanoni, V. A., 2006- "Sedimentation Engineering", ASCE

Zimmermann, M., 1990- "Debris Flows 1987 in Switzerland: geomorphological and meteorological aspects", IAHS 194: 387- 393.