یافته‌های جدید کانه‌نگاری و ‌شیمی‌بلور مگنتیت و پیریت در کانسارهای آهن باباعلی و گلالی، باختر همدان، ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیر گروه زمین شناسی، دانشکده علوم, دانشگاه ازاد اسلامی واحد اهواز

2 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

3 گروه زمین‌شناسی اقتصادی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، اهواز، ایران

5 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

کانسارهای آهن باباعلی و گلالی در باختر همدان و در میان توالی آتشفشانی- رسوبی سری سنقر در زون زمین‌شناسی- ساختاری سنندج- سیرجان قرار دارند. بررسی‌های کانه‌نگاری و تجزیه‌های  SEM-EDAX بر روی کانسنگ آهن مگنتیتی این دو کانسار در راستای شناخت بهتر ترکیب کانی‌شناسی و ‌شیمی بلور کانسنگ، نتایج جالب توجهی را نشان داده است. با بررسی میزان تمرکز برخی از عناصر کمیاب نظیر وانادیم، کبالت، نیکل، مس، کروم، تیتان، طلا، عناصر گروه پلاتین و برخی ناخالصی‌های سولفور و فسفر در کانسنگ، مشخص شد تنها بخشی از پیریت اولیه دارای تمرکزهای جالب توجهی از عنصر پلاتین است. به‌نظر می‌رسد دیگر نسل‌های پیریت و مگنتیت از نظر عناصر کمیاب یادشده تهی‌شده‌اند. سیالات گرمابی تأخیری که باعث کانی‌سازی پیریت در باطله (گانگ) کلسیت- کوارتز شده‌اند، از نظر کانی‌سازی طلا نیز با اهمیت بوده و در واقع، کانی پیریت به عنوان حامل خوبی برای طلا عملنموده است. شناسایی مقادیر قابل توجهی از فلوگوپیت و الگوی تمرکز عناصر کمیاب در کانسنگ آهن گلالی، نظریه اسکارن نوع منیزیم آتشفشان‌زاد را قوت داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

New Results on Mineralography and Crystal Chemistry of Magnetite and Pyrite at Baba-Ali & Galali Iron Deposits, West of Hamedan, Iran

نویسندگان [English]

  • Ghodratollah Rostami Paydar 1
  • M. Lotfi 2
  • M. Ghaderi 3
  • A. Amiri 4
  • M. Vossoughi-Abedini 5
1 Department of Geology, Faculty of Sciences, Ahvaz branch, Islamic Azad University, Ahvaz, IRAN
2 Department of Geology, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
3 Department of Economic Geology, Faculty of Basic Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
4 Department of Geography, Islamic Azad University, Ahvaz Branch, Ahvaz, Iran
5 Department of Geology, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Baba-Ali and Galali iron deposits in west of Hamedan are emplaced within the Songhor volcano-sedimentary sequence of Sanandaj-Sirjan geological-structural zone. Mineralography and SEM-EDAX analyses on magnetite iron ores at both deposits for better understanding of mineralogy and crystal-chemistry of the ores have shown some interesting results. Studies on concentrations of some trace elements such as V, Co, Ni, Cu, Cr, Ti, Au, PGE as well as S and P impurities in the ore indicate that only some of the primary pyrites have considerable concentrations of Pt. It seems that other generations of pyrite and magnetite are depleted in these trace elements. Late stage hydrothermal fluids that lead to mineralization of pyrite in calcite-quartz gangue veins, have also been impotant for gold mineralization and pyrite has actually acted as a favorable carrier for Au. Detection of abundant phlogopite and trace element concentration patterns at Galali iron ore have strengthened volcanogenic magnesian skarn hypothesis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mineralography
  • Crystal-Chemistry
  • Scanning electron microscopy
  • Iron ore
  • Baba-Ali
  • Galali
کتابنگاری

اشراقی، ص. ع.، محمودی قرایی، م.، ح.، 1381-  نقشه زمین‌شناسی1:100000 تویسرکان، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

رستمی پایدار، ق.، 1388- زمین‌شناسی، ژئوشیمی و خاستگاه کانی‌سازی آهن در کانسارهای باباعلی و گلالی با نگرشی بر مطالعات ایزوتوپی، رساله دوره دکتری گروه زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران.

شرکت مهندسین مشاور زریابان اکتشاف، 1379- طرح اجمالی اکتشاف سنگ‌آهن شمال غرب ایران. گزارش داخلی شرکت فولاد صبانور.

محجل، م. و ایزدی‌کیان، ل.، 1386- چین‌خوردگی‌های چندمرحله‌ای و سازوکار تشکیل آنها در تکتونیت‌های موجود در ساختار گنبدی منطقه آلمابولاق، باختر همدان، فصلنامه علوم زمین، شماره 66، صفحه 116 تا 133.

 

References

Barud, J., 1975- Geological map of the Kermanshah Quadrangle, 1:250000, Published by Geological Survey of Iran, Tehran, Iran.

Champness, P. E., Cliff, G. and Lorimer, G. W., 1982- Quantitative analytical electron microscopy of metals and minerals. J. Microsc., 108, 231-49.

Frietsch, R. and Perdahl, J. A., 1995- Rare earth elements in apatite and magnetite in Kiruna-type iron ores and some other iron ore types, Ore Geology Reviews, v. 9, p. 489-510.

Goldstein, J. and Newbury, D. E., 2003- Scanning Electron Microscopy and X-Ray Microanalysis, Third Edition, Plenum Press, 358p.

Hall, M.G., Lloyd, G.E., 1981- The SEM examination of geological samples with a semiconductor back-scattered electron detector, Am. Mineral, v. 66, p. 362-368.

Hobart, H. and Willard, H., 1998- Instrumental methods of analysis. Wadsworth Inc., Seventh edition.

Lloyd, G. E. and Hall, M. G., 1981- Application of scanning electron microscopy to the study of deformed rocks. Tectonophysics, v. 78, p. 687-698.

Meinert, L. D., 1993- Skarns and skarn deposits, in Ore deposit models, Volume II: Geoscience Canada, reprint series 6, p. 117-134.

Passchier, C. W. and Trouw, R.A.J., 2005- Microtectonics, special techniques, Scanning Electron Microscope, Springer, 288p.

Pirajno, F., 1992- Hydrothermal mineral deposits, Springer-Verlag, 709p.

Reed, S. J. B., 1996- Electron microprobe analysis and scanning electron microscopy in geology, Cambridge Univ Press., 201p.

Torab, F. M.  and Lehmann, B., 2007- Magnetite-apatite deposits of the Bafq district, Central Iran: apatite geochemistry and monazite geochronology, Mineralogical Magazine, v. 71, no. 3, p. 347-363.

Zamanian, H., Yousefi, B. and Alavi, S. A., 2007- Mineralogical and geochemical skarn zoning across the Baba-Ali deposit, western Iran, Geoscience Scientific Quarterly Journal, vol. 16, No. 62, p. 194-203.

Zheng, J. G., 2006- Electron microscopy: TEM and SEM, in Materials Science & Engineering Congress, EPIC/NUANCE Center, USA.