تحلیل هندسی و جنبشی گسل‌خوردگی عادی جوان در جنوب خاور تبریز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زمین‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

در جنوب خاور تبریز، رسوبات جوان افقی پلیوسن- کواترنری، آتشفشانی-آواری سهند توسط انبوهی از گسل‌های عادی بریده و جابه‌جا شده‌اند. گسل‌های عادی در طول دوره فعالیت خود باعث لغزش لایه‌ها در امتداد صفحه‌های گسلی و چرخش آنها شده‌اند. این گسل‌ها شامل انواع گسل‌های عادی همساز و ناهمساز با ساختار‌های فرابوم و فروبوم، دوبلکس گسلی و ساختارهای مرتبط با گسل‌خوردگی عادی مانند چین‌های کشان گسلی و ساختار تاقدیس‌های فرادیواره‌ای (role over anticlines) هستند. راستای امتداد چیره N-S گسل‌های عادی در خاور منطقه مورد مطالعه به تدریج به طرف باختر به راستای ENE- WSW تغییر می‌یابد. برخی از صفحه‌های گسلی با شیب زیاد و نزدیک به قائم به وجود آمده‌اند به طوری که در اثر کشش زمین‌ساختی، بخش‌هایی رها شده و پایین افتاده است. تغییر شیب صفحه‌های گسلی به دلیل تغییر سختی لایه‌های گسل‌خورده به وجود آمده و چرخش در سامانه گسل‌خوردگی عادی باعث خم شدن لایه‌های افقی بسیار جوان شده و در این چرخش، گسل‌های نوبت بعد وگوه‌های پایین افتاده جدید، محدود به گسل‌های عادی نزدیک به قائم، گسل‌های عادی پیشین را بریده‌اند. در محل برخی از صفحات گسلی، فضاهای قائم در اندازه‌های مختلف ایجاد شده که با نهشته‌های لایه‌های بالایی پر شده‌اند. مشاهده این شواهد و چند مرحله‌ای بودن گسل‌ها نشان می‌دهد که فعالیت زمین‌ساخت کششی در منطقه، همزمان با رسوبگذاری نهشته‌های پلیوسن- کواترنری عمل کرده است. با توجه به برداشت‌های انجام شده، به وجود آمدن این گسل‌ها، تأثیر نیروهای زمین‌ساخت کششی در مقیاس محلی و در ارتباط با حوضه کششی ایجاد شده در releasing zone در اثر حرکت راستا‌لغز راست‌بر گسل تبریز ارزیابی می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geometry and Kinematic Analysis of Young Normal Faults in Southeast Tabriz

نویسندگان [English]

  • M. Mohajjel
  • A. Cholgoly
Department of Geology, Tarbiat modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Abundant normal faults were locally developed in Pliocene-Quaternary detritus and pyroclastic sediments of Sahand volcano in southeast Tabriz. Well exposed normal faults are synthetic and antithetic, horst and graben and half graben structure systems, drag folds and roll-over anticlines were produced by normal faults. The average strike of these faults changes from dominant N-S in east to ENE- WSW in west. Dip of the fault planes changes due to layer competency and rotated older normal faults and layers were cut by later normal faults. In some cases vertical gashes were produced along fault planes and filled by the sediments of upper strata due to extension. Oversteps and bends also occur along normal faults in cross-section. Field investigations indicate that the syn-depositional extension occurred in Pliocene- Quaternary. Style and growth of normal faults in local distinct area in southeast Tabriz indicate that they were possibly produced by local extension (releasing zone) in relation with dextral strike-slip displacement of North Tabriz Fault.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tabriz fault
  • Normal fault
  • Syn-depositional extension
  • Pliocene- Quaternary sediments
  • Local extension
آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، وزارت صنایع و معادن سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
اسدیان، ع.، 1372- نقشه زمین‌شناسی 100000:1 تبریز، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
بهروزی، امینی فضل، امینی آذر، 1376 - نقشه زمین شناسی 100000:1 بستان آباد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشلفات معدنی کشور.
خدابنده، ع. الف.، امینی فضل، ع.، 1374- نقشه زمین‌شناسی 100000 :1 اسکو، سازمان زمین‌شناسی کشور.
نبوی، م.ح.، 1355- دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
 
 
References
Alessio, M. A. D., Martel, S. J., 2004-  Fault terminations and barriers to fault growth, Journal of Structural Geology, V. 26, pp 1885- 1896.
Berberian, M. and Arshadi, S., 1977- The Shibli rift system ( Sahand region, NW Iran ), Contribution to the seismotectonics of Iran ( Part 3 ), V. 8, pp 203- 229.
Berberian, M., 1997- Seismic source of the Transcaucasion historical earthquakes. In: Giaardini, D., Balassanian, S. (Eds.), Historical and Prehistorical Earthquakes in the Caucasus. Kluwer Academic Publishing, Dordrecht, Netherlands, pp 233- 311.
Ferrill, D. A., Morris, A. P., 2003- Diletional normal faults, Journal of structural geology, vol 25, pp 183 to 196.
Karakhanian, A. S., Jamali, F. H., Hessami, K. H., 1996- An investigation of some active faults in the Azarbaijan rejoin (NW Iran), Report IIEES, Tehran, 7.
Karakhanian, A. S., Trifonov, V. G., Philip, H., Avagyan, A., Hessami, Kh., Jamali, F., Bayraktutan, M., Bagdassaian, H., Arakelian, S., Davitian, V., Adilkhanyan, A., 2003- Active faulting and natural hazards in Armenia, Estern Turkey and Norhtwestern Iran, Tectonophysics, 380, pp 189- 219.
McClay, K. R., 2003- Advanced structural geology for petroleum exploration, Lecture notes, V.1.
Peacock, D. C. P., Zhang, X., 1994- Field examples and numerical modeling oversteps and bends along normal faults in cross- section. tectonophysics, V. 234, pp 147- 167.
Peacock, D. C. P., 2002- Propagation, interaction and linkage in normal fault systems, Earth-Science Reviews, V. 58, pp 121- 142.
Tavarnelli, E., Pasqui, V., 2000- Fault growth by segment linkage in seismically active setting:Examples from the Sourthern Apennines, Italy and the Coast Ranges, California, journal of Geodynemics, V. 29, pp 501- 516.
Twiss, R. J. and Moores, E. M., 1992- Structural Geology, W. H. Freeman and Company, New York.
Vermilye, J. M., Scholz, C. H., 1999- Fault propagation and segmentation: insight from the microstructural examination of a small fault, journal of Structural Geology, V. 21, pp 1623- 1636.
Withjack, M. O., Islam, Q. T., Lapointe, P. R., 1995- Normal faults and hanging wall deformation: An experimental study, AAPG Bulletin, V. 79, NO. 1, pp 1- 18.
Yousefi, E., Fridberg, J. L., 1987- Aeromagnetic Map of Iran, NJ- 38- 07 and NJ- 38- 12.