تحلیل هندسی، جنبشی و مراحل دگرریختی سنگ‌های دگرگونی پیرامون مشهد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران گروه زمین‌ساخت، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

سنگ‌های دگرگونی پیرامون مشهد در چندین مرحله دچار دگرگونی و دگرریختی شده‌اند که در هر مرحله، کانی‌ها و عناصر ساختاری خاصی تشکیل شده‌اند. درجه دگرگونی در سنگ‌های پلیتی از رخساره شیست سبز تا رخساره آمفیبولیت است. در سنگ‌های منطقه، برگوارگی‌ها به‌طور کلی دارای شیب تند به سوی شمال خاور بوده و خطوارگی‌ها، به طور عمده دارای میل متوسط و کم (کمتر از30 درجه) به سوی شمال‌باختر هستند. بررسی جنبشی ساختار‌های نرم در مقیاس‌های میکروسکوپی و رخنمون نشان‌دهنده اعمال برش از نوع راستالغز راست‌بر با مؤلفه معکوس از شمال باختر به سوی جنوب‌خاور در پهنه‌های برش است. مقایسه تحلیل جنبشی چین‌های مزوسکوپی همزمان با دگرریختی، با سوهای برش به‌دست آمده برای پهنه‌های برش نرم منطقه،  نشان دهنده تقسیم‌شدگی کرنش در منطقه است. با توجه به بررسی‌های صحرایی و مطالعات میکروسکوپی، سنگ‌های منطقه در دو مرحله دچار دگرریختی نرم شده‌اند و در مرحله‌‌های بعدی دگرریختی نرم- ترد و ترد بر‌ آنها اثر کرده است. مراحل اول و دوم دگرریختی به صورت پیش‌رونده و پیوسته است که با اوج دگرگونی در منطقه همراه بوده‌‌اند. مرحله اصلی دگرگونی همزمان با کوه‌زایی سیمرین پیشین است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Geometric, Kinematics and Deformation Stage Analysis of Metamorphic Rocks around Mashhad

نویسندگان [English]

  • M. Koohpeyma 1
  • M.R. Sheykholeslami 1
  • M.R. Ghasemi 2
1 Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran. Tectonic Group, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran.
2 Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The metamorphic rocks around Mashhad city were suffered by several stages of metamorphism and deformation. Special mineral and structural elements were formed in these stages. Metamorphic grade in the pellitic rocks changes from green schist to amphibole facies. Foliations generally are steep toward northeast. Lineations predominantly have gentel to moderate plunge (less than 30°) toward northwest. Kinematic analysis of ductile structures in outcrop and microscopic scale shows dextral strike slip shearing with reverse component from northwest to southeast in shear zones. Contrasting of kinematic analysis of mesoscopic folds coeval deformation with shear sense obtained from ductile shear zones indicates the strain partitioning in the area. Based on field analysis and microscopic studies, the rocks were deformed by two stages of ductile deformation and followed by brittle-ductile and brittle deformation in later stages. The first and second stages of deformation occurred in a progressive and continuous manner accompanied by the higher grade of metamorphism in the area. The main stage of metamorphism is contemporaneous with early Cimmerian orogenic phase.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foliation
  • Lineation
  • Ductile deformation
  • Shear zone
  • Strain partitioning
اسماعیلی، د.، کنعانیان، ع.، ولی‌زاده، م.، 1374- پلی‌متامورفیسم در اطراف گرانیتویید‌های جنوب مشهد، مجموعه مقالات دومین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، ص 50 – 56
اعلمی‌نیا، ز.، 1386- بررسی ارتباط مرحله‌های دگرشکلی با مرحله‌های دگرگونی کوه معجونی، جنوب غرب مشهد، سومین همایش زمین‌شناسی کاربردی و محیط زیست
شهرابی، م.، 1383- شرح نقشه زمین‌شناسی چهارگوش مشهد، مقیاس 1:250000، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 98 ص
طاهری، ج.، قائمی، ف.، 1373- نقشه زمین‌شناسی مشهد، مقیاس 1:100000 ، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور
واعظ جوادی، ف.، پور لطیفی، ع.، 1380- زمین‌شناسی و سن فیلیت‌های مشهد در گستره دیزباد بالا در کوه‌های بینالود، فصلنامه علوم زمین، سال یازدهم، شماره 43-44 ، ص 80- 87
 
References
Alavi, M., 1979- The virani ophiolitic complex and surrounding rocks: Geologische Rundschau., 68, p.25-52.
Alavi, M., 1991- Sedimentary and structural charactristic of paleotethys remanants in northeastern Iran: Geol. Soc. Amer. Bull., 103, p.983-992.
Alavi, M., 1992-Thrust tectonics of  the Binalud region, NE Iran: Tectonics., v.2, p 360-370
Hassanipak, A. A., Ghazi, A. M., Mobasher, K., Tucker, P. J. & Duncan, R. A., 2002- 40Ar – 39Ar Geochronology and Geochemistry of the  Paleo- Tethyan Mashhad ophiolite, NE Iran
Karimpour, M. H., Farmer, L., Ashouri, C. & Saadat, S., 2006- Major, Trace and REE geochemistry of Paleo- Tethys Collision- Related Granitoids from Mashhad, Iran. Jur of Sci, Is. Rep of Iran.v.17, N.2, pp. 127-145.
Madjidi, B.,1978- Etude petrostructural de la region de Mashhad(Iran), Les problems de metamorphites, serpentinites et granitoides Hercynians: these Universite Scientifique et Medicale de Grenoble, France, 277p.
Ramsay, J. G. & Huber, M. I., 1987- The techniques of mothern structural geology, v.2, Fold and fractures: London. Academic press.