ساز و کار جایگیری توده گرانیتوییدی زاهدان در پرتو روش AMS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی


1 دانشکده علوم، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 پردیس علوم، دانشکده زمین شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران


توده گرانیتوییدی زاهدان(با وسعت 750) با روند کلی NW-SE  در بخش میانی نوار گرانیتوییدی زاهدان ـ سراوان واقع است. این توده، سنگهایی با ترکیب گرانیت، گرانودیوریت و دیوریت را در بر ‌دارد و همچنین توسط تعداد زیادی دایک با ترکیب آندزیتی ­-  داسیتی قطع شده‌است. سنگهای دگرگونی ناحیه‌ای با سن ائوسن میانی، توسط این توده قطع شده‌اند. در این تحقیق، ساز وکار جایگزینی بخش شمالی توده زاهدان در پرتو روش ناهمسانگردی خودپذیری مغناطیسی(AMS) مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج به‌دست آمده نشان می­دهد که گرانیتهای توده زاهدان از نوع پارا مغناطیسی (با خودپذیری  مغناطیسی کمتر از µSI500) هستند در حالی­ که گرانودیوریتها و دیوریتها از نوع فرو مغناطیسی (با خودپذیری  مغناطیسی بیش از µSI500) هستند. خطوارگیها و برگوارگیهای مغناطیسی این توده نفوذی، کم شیب کم و نزدیک به افقی است. سنگهای دیوریتی که محدودة کم وسعتی را  به خود اختصاص می‌دهند‌، دارای خطوارگیها و برگوارگیهای مغناطیسی با شیب زیاد و نزدیک به قائم هستند، از این رو به عنوان زون تغذیه کننده یا محل صعود ماگمای تغذیه کننده این بخش از تودة گرانیتوییدی زاهدان در نظر گرفته شده‌اند. خطوارگیها و برگوارگیهای مغناطیسی بسیار کم شیب، گویای آن است که توده گرانیتوییدی زاهدان به صورت یک سیل جایگزین شده­­است. عملکرد یک حرکت برشی کم شیب در به وجود آمدن فضای مناسب برای جایگزینی این توده گرانیتوییدی نقش بسزایی داشته است.


عنوان مقاله [English]

Emplacement Mechanism of Zahedan Granitoidic Plutonwith the Aid of AMS Method

نویسندگان [English]

  • M. Sadeghian 1
  • M. V. Valizadeh 2
1 Faculty of Sciences, Shahroud University of Technology, Shahroud, Iran
2 School of Geology, University College of Science, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

     Zahedan granitoidic pluton  with general NW-SE elongation is located in the middle part of  the Zahedan-Saravan granitoidic belt. It includes granites, granodiorites and diorites and it is also cut by numerous of andesitic to dacitic dikes. The regional metamorphic rocks of the area, with the age of Eocene, have been intruded by this pluton. In this research, emplacement mechanism of the northern part of Zahedan pluton has been studied with the aid of anisotropy of magnetic susceptibility (AMS) method. The results show that granitic rocks of the Zahedan pluton belong to paramagenitic granites (µSI) while diorites and granodiorites belong to ferromagentic granites (µSI). The magnetic lineations and foliations of the pluton mainly have low dip or sub-horizontal. In contrast, dioritic rocks which cover a small area, have magnetic lineations and foliations with high dip (sub-vertical). Therefore, dioritic rocks are considered as the feeder zone or the ascent location of the magma for this part of the Zahedan granitoidic pluton. Very low dip magnetic lineations and foliations suggest that Zahedan granitoidic pluton has been emplaced as sill. The activity of a very low dip simple shear movement has an important role in preparing a suitable space for emplacement of this granitoidic pluton.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Emplacement mechanism
  • Granitoidic pluton
  • Zahedan
  • Anisotropy of Magnetic Susceptibility
  • Magnetic lineations and foliations
  • Feeder zone

صادقیان، م.، 1383-  ماگماتیسم، متالوژنی و مکانیسم جایگزینی توده گرانیتوئیدی زاهدان، دانشگاه تهران،  دانشکده علوم، 450 صفحه.



Allard, B., Benn, K., 1988 - Shape preferred orientaion analysis using digitized images on a microcomputer, Computer and Geosciences 15, 441-448.

Archanjo, C. J., Bouchez, J. L., 1997- Magnetic fabrics and microstructures of the post-collisional aegirine-augite syenite (Triunfo pluton, northeast Brazil). J. Struct. Geol., 19/6: 849-860.

Behrouzi, A., 1993- Geological map of Zahedan (1:250,000). Geol. Surv. Iran, Teheran.

Benn, K., Allard, B., 1989- Preferred mineral orientations related to magmatic flow in ophiolite layered gabbros.J. Petrol. 30, 925-946.

Berberian, M., 1983 - Geological map of Geological map of Zahedan at 1: 100,000 scale(Sheet 8148). Geol. Surv. Iran, Teheran.

Blumenfeld, P., Bouchez, J. L., 1988- Shear criteria in granite and migmatite deformed in the magmatic and solid stales. J. Struct. Geol, 10, 361-372.

Bouchez, J. L., 1997- Granite is never isotropic: an introduction to AMS studies of granitic rocks, In J. L. Bouchez. D. H. W. Hutton and W. E. Stephens(eds), Granite: from segregation of melt to emplacement fabrics. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, pp. 95-112.

Bouchez, J.L., Delas, C., Gleizes, G., Nedelec, A. & Cuney, M., 1992- Submagmatic microfractures(microstructures) in granites. Geology 20.35-38.

Bouchez, J.L., Guillel, P. & Chevalier, F., 1981- Structures d'ecoulementliees ilia mise en place du granite de Guerande (Loire.Atlantique, France). Bull. Soc. geol. France 7-XXIII (4). 387-399.

Camp, V.E. & Griffis, R. J., 1982- Character, genesis and tectonic setting of igneous rocks in the Sistan suture zone, eastern Iran. Lithos, 15/3, 221-239.

Fernandez, A. & Gasquet, R. D., 1994 - relative rheological evolution of chemically contrasted coeval magmas: example of the Tichka plutonic complex(Morocco), Contirbutions to Mineralnogy Petrology,Vol 116: 316-326.

Fernandez, A., 1987- Preferred orientation developed by rigid markers in two-dimensional simple shear strain: a theoretical and experimental study, Tectonophysics 136. 151-158.

Gapais, D., 1989- Shear structures within deformed granites: mechanical and thermal indicators. Geology 17. 1144-1147.

Gapais, D. & Barbarin, B., 1986- Quartz fabric transition in a cooling syntectonic granite (Hermitage massif. France). Tectonophysics 125. 357-370.

Gregoire, V., de Saint- Blanquat, M., Nedelec, A. & Bouchez, J. L., 1995- Shape anisotropy versus magnetic interactions of magnetite grains: experiments and application to AMS in granitic rocks. Geophys. Res. Letters 22. 2765-2768.

Griffis, R. J., 1983- Geological map of  Mirjaveh at 1: 100,000 scale. Geol. Surv. Iran, Teheran.

Hargarves, R. B., Johnson, D. and Chan, C. W., 1991- Distribution anisotropy:  the cause of AMS in igneous rocks?  Geophys. Res. Letters 18. 2193-2196.

Hibbard, M. J., 1987- Deformation of incompletely crystallised magma systems. granitic gneisses and their tectonic implications. J. Ceol. 95, 543-561.

Jelinek, V., 1981 - Characterization of the magnetic fabrics of rocks. Tectonophysics 79, 63-67.

Lamouroux, C., 1991- Les mylonites des Pyrenees; classification, mode de deformation, evolution. Publ Societe Geologique du Nord, Lille, no 19.

Launeau, P., Bouchez, J. L. & Benn, K, 1990- Shape preferred orientation of object populations: automatic analysis of digitized Images. Tectonophysics 180, 201-211.

Launeau, P., Cruden, A. and Bouchez, J. L., 1994 - Mineral recognition in digital images of rocks: a new approach using multichannel classification. The Canadian Mineralogist 32, 919-933.

Miller, R. B. and Paterson, S. R., 1994 - The transition from magmatic to high-temperature solid-state deformation: implications from the MountStuart batholith. Washington. J. Struct. Ceol. 16, 853-865.

Mollier, B. & Bouchez, J. L., 1982 - Structuration magmatique du complexe granitique de Brame-St Sylvestre-St Goussaud (Limousin. Massif Central francais). C. R. Acad. Sci. Paris 294II, 1329-1334.

Mollier, B., 1984 - Le granite de Brame-St Sylvestre-St Goussaud: ses structures magmatiques: une etude de la distribution de l'uranium a l'echelle du grain. Unpubl. ThesisUniv.Nantes. CREGU Mem.. Nancy, France 7, 172 p.

Olivier, P., de Saint-Blanquat, M., Gleizes, G. & Leblanc, D.,1997- Homogeneity of granite fabrics at the metre and dekametre scales. in J. L. Bouchez. D. H. W. HUllon and W.E. Stephens (eds.J. Granitt: from stgregation of melt to emplacement fabrics, Kluwer Academic Publishers. Dordrecht. pp. 113-128.

Panozzo-Heilbronner, R.,1992- The autocorrelation function: an image processing tool for fabric analysis. Tectonophysics 212, 351-370.

Paterson, S. R., Vernon, R. H. & Tobish, OT., 1989- A review of criteria for the identification of magmatic and tectonic foliations in granitoids. J. Struct. Geol.. H, 349-363.

Pons, J., 1970- Relations entre la structure et la petrofabrique des roches eluptives de la bordure meridionale du massif granitique du Quengut (Anege. France). C. R. Acad. Sci. Paris 271,. D. 1665-1668.

Sadeghian, M., Bouchez, J. L.,  Ne´de´lec, A., Siqueira, R., Valizadeh, M. V., 2005- The granite pluton of Zahedan (SE Iran): a petrological and magnetic fabric study of a syntectonic sill emplaced in a transtensional setting, Journal of Asian Earth Sciences 25,  301–327.

Saint Blanquat, M., (de) & Tikoff, B., 1996- Development of magmatic to solid-state fabrics during syntectonic emplacement of the Mono Creek granite. Sierra Nevada bathohth. in J.L. Bouchez, D.H-W. Hutton and E. Stephens (eds.). Grainte: from segregation of melt to emplacement fabrics. Kluwer Academic Publishers. Dordrecht. pp- 231-252.

Schmidt, M. W., 1992- Amphibole composition in tonalite as a function of pressure: an experimental calibration of the Al-in hornblende barometer. Contributions to Mineralogy and Petrology, 110: 304 – 310.

Stephenson, A., 1994- Distribution anisotropy: two simple models for magnetic lineation and foliation, Phys. Earth Planet. Inter. 82, 49-53.

Wyllie, J. P., 1984- Physic of the earth and planetary interiors No. 35. P. 12- 18.