چینه نگاری نهشته‌های کرتاسه در منطقه هفتادقله خاور اراک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم آباد، خرم آباد، ایران

2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

      رخنمون‌هایی از نهشـته‌های کرتـاسه در منـطقه هفتادقله در25 کیلومتری خاور اراک برونزد داردکه به منظور بررسی‌های سنـگ‌چینه‌ای و زیـسـت‌چینـه‌ای آن،  3 برش زمین‌شناسی مناسب از آن انتخاب و بررسی شد : یکی در شمال خاور، یکی در جنوب خاور و دیگری در مرکزمنطقه. مطالعات دقیق چینه‌شناسی و فسیل‌شناسی به عمل آمده برروی نهشته‌های کرتاسه منطقه مورد مطالعه نشان داد که این نهشته‌ها برخلاف نظر عده‌ای از زمین شناسان، شامل رسوبات کرتاسه پیشین و پسین است که توسط مجموعه ریززیای (میکروفونا) موجود به‌خوبی قابل تفکیک است. نهشته‌های کرتاسه بالایی سن سنومانین پیشین دارد که به‌طور هم‌شیب روی نهشته‌های کرتاسه پیشین قرار گرفته است. توالی رسوبی کرتاسه پیشین نیز به دو بخش قاعده‌ای(آواری - کربناتی ) و بالایی(کربناتی با رخساره اورگونین) تفکیک  شده است. بخش قاعده‌ای (پی) با همبری آشکار دگرشیبی زاویه‌دار بر روی شیل و ماسه‌سنگ‌های تیره رنگ گروه شمشک قرار گرفته و فاقد هرگونه فسیل است از این رو سن آن  بر اساس موقعیت چینه‌شناسی و سن مجموعه ریززیای لایه‌های آهکی  پایین‌‌ترین  قسمت  بخش کربناتی برش‌های مورد مطالعه، کرتاسه پیشین (Neocomian ?-Barremian) پیشنهاد می‌گردد.  بخش بالایی(کربناتی) توالی رسوبی کرتاسه پیشین نیز بر اساس مجموعه‌های فسیلی  شناخته شده (Fossil assemblages)  به 4 واحد زیست‌چینه‌ای   و 9 زیست‌زون  (Biozone)قابل تقسیم بوده، سن بارمین ـ آلبین دارد . بر اساس مطالعات صورت گرفته، آغاز پیشروی دریای کرتاسه  در ناحیه مورد مطالعه Neocomian ?-Barremian در نظر گرفته می‌شود که این پیشروی دریا به‌طور پیوسته تا زمان سنومانین ادامه داشته است. دگرشیبی زاویه‌دار بخش قاعده‌ای نهشته‌های کرتاسه منطقه نیز به رویداد  زمین‌ساختی  سیمـــرین میانی (آقانباتی،1354)  نسبت داده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Stratigraphy of the Cretaceous Deposits in Haftad Gholleh(East of Arak)

نویسندگان [English]

  • P. Rezaei rouzbahani 1
  • B. Hamdi 2
1 Islamic Azad University, Khorram Abad Branch, Khorram Abad, Iran
2 Research Institute of Earth Sciences,Tehran, Iran
چکیده [English]

      Cretaceous deposits are outcropped in Haftad Gholleh area, 25 km in the east of Arak city. In this study three stratigraphic sections were measured in the northeast, southeast and center of the area. Based on detailed study of stratigraphy and paleontology, in contrast to some other geologists' opinion, it has been concluded  that  the Cretaceous deposits in this area can be divided into lower Cretaceous and upper units and distiguished well by their microfauna assemblages. The age of the Upper Cretaceous deposits is Early Cenomanian which conformably overlies the Early Cretaceous deposits. Also the Early Cretaceous succession is divided into basal part (detrial-carbonate) and upper part (carbonate with Urgonian facies). The age of basal part, a barren zone, overlies dark shale and sandstone of Shemshak group with angular unconformity is Early Cretaceous (Neocomian?-Barremian) based on stratigraphic position and microfauna assemblage of the lowermost part of the Cretaceous carbonate sediments.
The upper part of the Early Cretaceous succession based on identified fossil assemblages is devided into four biostratigraphic units and consists of  9 biozones. The age of this part is Albian-Barremian.
The beginning of transgrassive sea can be considered in Neocomian?-Barremian that lasted until Cenomanian. Tectonic occurrence of the Middle Cimmerian leads to considrable angular unconformity in the basal part of the Lower Cretaceous deposits.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Cretaceous
  • Haftad Gholleh
  • Biostratigraphic unit
  • Middle Cimmerian
  • Urgonian
  • Biozone
  • Transgrassion

آقانباتی ،ع.، 1371 -معرفی رویداد زمین ساختی سیمرین میانی، فصلنامه علوم زمین سال دوم شماره 6

 امامی ،م.، 1370- شرح نقشه‌های زمین شناسی چهارگوش قم به مقیاس 1:250000، سازمان زمین شناسی کشور

پرتوآذر .،ح.، حاجی ابوتراب، ف.، 1360- چینه شناسی مزوزوییک در ناحیه تفت ایران مرکزی، سازمان زمین شناسی کشور، گزارش داخلی

سیدامامی،ک .، 1350- کرتاسه پایینی درایران، نشریه دانشکده فنی، دوردوم،  شماره 22،  صفحات 60 تا 81

سیدامامی،ک.، 1375- چینه شناسی، دیرینه زیست جغرافیا و دیرینه ردیف سنگی کرتاسه میانی(بارمین ـ آلبین) در ایران مرکزی، فصلنامه علوم زمین،           شماره 21،22

علایی مهابادی،س. و همکاران 1379- نقشه زمین‌شناسی 1:100000 سلفچگان - خورهه، سازمان زمین‌شناسی کشور.

References

Antonietta, C., 2004 - Evolution and palaeogeraphic distribution of orbitolinids (larger foraminifera) in the urgonian carbonate platforms of SW Europe. Comparisons with Caribbean Tethyan species, Geological society of America Abstracts with programs, Vol. 36, No. 4, P. 83.

Arnaud-vanneau, A., M. Bernaus J., Caus E., 2ool - stratigraphic distribution of valanginian- Early Aptian shallow – water benthic foraminifera and algae and depositional sequences of a carbonate platform in a tectonically- controlled basini the organya Basin Pyrenees, Spain, Cretaceous Research (2002) 23, pp. 25-36

Castro, J. M. , Company. M., et al., 2000 - Biostratigraphy of the Aptian- Middle cenomanian platform to basin domain in the prebetic zone of Alicante, SE spain: Calibration between shallow water benthonic and pelagic scales. Cretaceous Research (2001) 22, 145-56

Conrad, M. A., Schroeder, R., Clavel, B., Charollais, J., Busnardo, R., Cherchi, A., Decrouez, D., 2004 - Dating the Lower Cretaceous in the organya section (Catalan Pyrenees, NE Spain): a reinterpretation, Cretaceous Research, Vol. 25, P. 35-41.

Fischer,A. G., 1984 -The two Phanerozoic supercycles in Berggren,W.A.and J.A.Van Couvering(eds),Catastrophes and Earth History – the New Uniformitarianism ,Princeton ,New jersey, Princeton University Press,pp.129-150.

Husinec, A., Veli, I., Fucck, L., Vlahovi, I., Matiec, D., Ostri, N., Korbar, T, 2000 - Mid cretaceous orbitolinid (Foraminiferida) record from the islands of Cres and Losinj(croatia) and its regional stratigraphic correlation, cretaceous Research, Vol. 21, No.1, P. 155-171

Lawton, T.F., Gonzalez-Leon, C. M., Lucas, S. G., Scott, R.W, accepted 30 september 2003 - stratigraphy and sedimentology of the upper Aptian-upper Albian Mural limestone (Bisbee Group) ,Cretaceous Research,Vol.25,Issue 1, February 2004, pp. 43-60

Lowell, E., Waite, 2002 - Global Geologic cycles, Stratigraphic sequences and petroleum systems: A framework for the Explorationist, Pioneer Natural resources, Irving, Texas.

Mancinelli, A. , Chiocchini M. , Coccia B., 2003- Orbitolinidae and Alveolinidae (Foraminiferida) from the uppermost Albian-lower cenomanian of Monti d'ocre (Abruzzi, Italy), Cretaceous Research 24 (2003)729-741

Masse, J. P., Fenerci-Masse, M., Korbar, T., Velic, I., 2004 - Lower Aptian Rudist faunas (Bivalvia, Hippuritoidea) from croatia, Geologia croatica 57/2, P. 117-137.

Misra, P. K., Rajanikanth. A., Jauhri. A. K., Kishore, S., Singh.S. K., 2004 - Albian limestone building algae of caurenj basin, south India, Current science, Vol. 87, No.11, pp. 1516-1518

Simmons, M. D., 1994 - Micropaleontological biozonation of the kahmah Group (Early cretaceous), CentralomanMountains, Micropalaeontology and Hydrocarbon Exploration in the Middle East,

Turnsek, D., Plenicar, M., Sribar, L., 1992 - Lower cretaceous fauna from slovenski vrh near kocevje (south slovenia), Razprave IV. Razreda sazu, xxxIII

Yilmaz, I. O., 1998 - Taxonomic and Paleogeographic approaches to the Dasyclad Algae in the upper Jurassic (Kimmeridgian)- Upper cretaceous (Cenomanian) peritidal carbonates of the fele (Yassibel) Area (Western Taurides, Turkey), Turk journal Earth science, 8 (1999), pp.81-101