سنگ‌نگاری، زمین‌شیمی و سنگ‌زایی گدازه‌ها و دایک‌های منطقه ابارق (استان کرمان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

       منطقة ابارق  در 40 کیلومتری شمال باختر شهرستان بم دراستان کرمان واقع است. واحدهای سنگی در منطقه، شامل واحدهای گدازه و دایک هستند که در امتداد یک سری گسل شمالی جنوبی بیرون زده است. این سنگ‌ها از نظر کانی‌شناسی از پلاژیوکلاز، اوژیت، هیپرستن و مقدار کمی الیوین تشکیل یافته‌اند. کانی‌شناسی نا‌همگن، شواهد زمین‌شیمیایی، صحرایی و بافتی همچون بافت غربالی در پلاژیوکلازها، حاشیه‌های خلیجی در تمام بلورها، زون‌بندی نوسانی در پلاژیوکلازها، بالا بودن مقدار نورم کوارتز و وجود آنکلاوهای کاملاً گرد‌شده نشان‌دهنده این مطلب است که ماگمای اولیه در حین صعود، دچار تحولات ماگمایی از جمله تفریق بخشی، آلایش و آمیختگی شده است. مدل‌های سنگ‌زایی )AFCهضم وتفریق بخشی) و نسبت Y/Rb رخداد این تحولات را در ماگمای اولیه تأیید می‌‌کند. بنابراین ماگمای اولیه در حین تبلور آلودگی و هضم پوسته‌ای را متحمل شده است. مقادیر عناصر وابسته به پتاسیم (Pb، P، Zr ،Sr، Ba، (Rbدر سنگ‌های مورد مطالعه نشان می‌دهد که سنگ‌ها در سری‌کلسیمی- قلیایی قرار می‌‌گیرند و مقایسه آندزیت‌های مورد مطالعه با انواع آندزیت‌ها‌ی ‌کلسیمی- قلیایی موجود در دنیا  نشان داد که آندزیت‌ها‌ی منطقه بیشترین شباهت را با آندزیت‌های ‌کلسیمی- قلیایی Erzurum-Kars ترکیه دارند. با توجه به این مسئله محیط زمین‌ساختی این آندزیت‌ها احتمالا ًمتعلق به یک کمان پس از برخورد می‌باشد که صعود ماگما و احتمالاً تولید آن، به وسیله گسل‌های امتدادلغز و زمین‌ساخت کششی همراه با آن کنترل می‌شود. این ماگماتیسم پس از برخورد، ممکن است در اثر برخورد پوسته عربستان با ایران مرکزی رخ داده باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography, Geochemistry, and Petrogenesis of Lava Flows and Dykes in Abaregh Area (Kerman Province)

نویسندگان [English]

  • A. Zahedi
  • H. Ahmadipour
Shahid Bahonar university of Kerman, Kerman, Iran
چکیده [English]

     The Abaregh area is located in 40 km northwest of Bam city in Kerman province. Rock units of the region consist of lava flows and dikes that crop out along a fault system trending NS. Mineralogically, the rocks contain plagioclase, augite, hypresthen, and minor olivine. Heterogenous mineralogy, field and textural evidences such as sieve texture in plagioclase, resorption rims in crystals, oscillatory zoning in plagioclase, high normative quartz and rounded enclaves suggest that the primary magma undergone magmatic evolution including fractionation, contamination, and magma mixing during ascending. The Y/Rb ratio and AFC (assimilation and fractionational crystalization) petrogenetic models confirm the occurrence of evolution in primary magma. Concentration of elements such as K, Pb, P, Zr, Sr, Ba, Rb shows that these rocks belong to the calcalkaline series. Similarity between the andesitic lava and dykes shows a considerable similarity with the calcakaline andesite from Turkey and from this point of view; these rocks belong to the post - collisional arcs. In this tectonic setting, magma ascent is controlled by strike - slip faulting and associated pull- apart extensional tectonics. This post - collisional magmatism may have been occurred due to the Arabian- Iranian collision events.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Abaregh
  • Andesite
  • Magma mixing
  • Post -collisional
  • Calcalkaline magma

زاهدی، ا.،1384-پتروگرافی، ژئوشیمی و پتروژنز گدازه‌ها و دایک‌های آندزیتی منطقه ابارق در شمال غرب شهرستان بم (استان کرمان)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید باهنر کرمان

References

Blatter, D.L. and Carmichael, I.S.E., 2001- Hydrous phase eqillibria of a Mexican high- silica andesite: A candidate for a mantle origin. Geochimica et Cosmochimica Acta, Vol. 65, No.21, 4043-4065.

Bonjour, J.L., Dabard, M P., 1991- Ti/Nb ratio of classic terrigeneous sediments used as indicator of provenance. J. Chem. Geol, 91, 257- 267.

De Paolo, D.J., 1981- Trace element and isotopic effects of combined wall- rock assimilation and fractional crystallization. Earth Planet. Sci. Lett. 53, 189-202

Dimitrijevic, M.D., 1973- Geology of Kerman Region, Geology Survey Of Iran, Report, Yu. 52p.

Gill, j., 1981, Orogenic andesites and plate tectonic., Spring Verlag. 390p

Girod, M., et Conrad, G., 1976- Les formations Volcaniques recentes du sudde Iُ  Iran (Kouh- e- Shahsavaran): donnees petrologiques preliminaries; implication structurale. Bull. Volcanol. 39(4). 493-511.

Gorgaud, A., Villemant, B., 1992- Evolution of magma mixing in an alkaline suite: the Grande Cascde sequence (monts- Dore, French Massif central).Geochemical modeling.

Harrise, N.B.W., Pearce, J.A., Tindle, A.G., 1988- Geochemical characteristics of collision- zone magmatism. In: Coward, M.P., Ries, A.c Eds), Collision tectonics. Geol. Soc. London Spec. Publ. 19,67-81.

Jackson, J., Mekenzie, D.p., 1984- Active tectonics of the Alpine Himalya Belt between Westren Turkey and Pakistan, Geophys., J.R. Astron Soc. 77,185-264.

Keskin, M., Pearce, J.A., Mitchell, J.G., 1998- Volcano-stratigraphy and geochemistry of collision-related volcanism on the Erzurum-Kars Plateau, northeastern Tuekey. Journal of Volcanology and Geothermal Research 85, 355-404.

Kuno, H., 1950- Petrology Of Hakone Volcano and the adjacent areas in Japan, Geol. Soc. Am. Bull., 61. 957-1020.

Kushiro, I., 1975- On the nature of silicate melt and its  significance in magma genesis : regularities in the shift of the liquids boundaries involving olivine, pyroxene and silica minerals,Am.J. Sci., 275(4),411-31.

Loomis, T.P., 1982- Numerical simulations of crystallization proceses of plagioclase in complex melt: the orogin of major and oscillatory zoning in plagioclase. Contrb. Min.Pet.,81,219-29.

Muller, D., Groves, DI., 1993- Direct and indirect associations between potassic igneous rocks, Shoshonites and gold- copper deposits. Ore Geol. Rev. 8:383-406.

Nelson, G.T. and Pearce, T.H., 1968- Wapiti formation and trout peak trachyandesite northwestern Wyoming. US Geol.Surv.Bul. no1254-H, 1-11

Norman, M.D., Leeman, W.P., 1990- Open system magmatic evolution of andesites and basalts from the salmon creek volcanics, south western Idaho. U.S.A. Chem. Geol 81,167-189.

Notsu, K., Fujitani, T.Ui., Matsuda, J., Ercan, T., 1995- Geochemical features of collision- related volcanic rocks in central and estern Anatolia, Turkey. Journal of volcanology and geothermal research 64, 171-192.

Pearce, J.A., 1982- Trace element characteristic of lava from destructive plate boundaries. In: R.S. Thorope (Editore), Andesites. John Wiley and Sons, Chicheter, pp. 525.548.

Pearce, J.A. and Cann, J.R., 1973- Tectonic setting of basic volcanic rocks determined using trace element analysis. Earth Planet. Sci.Lett., 19:290-300.

Pearce, J.A. Bender, J.F., De Long, S.E., Kidd, W.S.F., Low, P.J., Guner, Y., Saraghu, F., Yilmaz, Y., Moorbath, S., Mitchell, J.G., 1990- Genesis of collision volcanism in Eastern Anatolia, Turkey. J. Volcanol. Geothermal. Res. 44, 189-229.

Peccerillo, A. and Taylor, S.R., 1976- Geochemistry of Eocene Calc – alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area, northern Turkey. Contr. Mineral . Petrol. 58,63-81.

Stephen, T., Nelson, S.T. and Montana, A., 1992- Sieve- Texture plagioclase in volcanic rocks produced by rapid decompression . Am. Mineral., 77:1242-1249.

Taylor, S.R., McLennan, S.M., 1985- The Continental Crust: Its Composition and Evolution. Geoscience Texts, Blackwell Scientific Publications, London, 312p.

Wilson, M., 1989, Igneous Petrogenesis; A Global Tectonic Approach. Unwin Hyman, London, 466p.