تحلیل ساختاری گسل مشا در گستره شمال خاور تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و مطالعات محیط زیست و انرژی، تهران،‌ ایران

2 پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران،‌ ایران

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران

چکیده

      به طور عمده می‌توان مهم‌ترین عامل تکامل ساختاری البرز را وجود گسلهای رانده و معکوسی دانست که اغلب با روند کم و بیش خاوری- باختری در طول این رشته‌کوه قرار گرفته‌اند، یکی از این گسلهای اصلی، گسل مشا است. در این پژوهش گستره بین طول جغرافیایی   تا  بررسی می شود، که در برگیرنده بخش مرکزی- باختری گسل مشا است. با اندازه‌گیری 120 صفحه گسلی و خش لغزهای مربوطه در شمال خاور شهر تهران به کمک روش وارون‌سازی، جهتهای تنش بر روی گسلهای موجود مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت، دو جهت تنش بر روی گسل مشا در این منطقه شناسایی شد. یکی باعث پیدایش حرکت واژگون با مؤلفه راستالغز راستگرد و دیگری که جوان‌تر از اولی  است، پدیدآورنده حرکت واژگون با مؤلفه راستالغز چپگرد  می باشد. سامانه راستگرد، حاصل حرکت رو به شمال صفحه عربستان است که سن آن را به میوسن و به گمان پیش از آن نسبت داده‌اند و سامانه چپگرد، ناشی از تحول ساختاری رشته‌کوه البرز (دگرشکلی پیشرونده در البرز) است. نتایج حاصل، نشان‌‌دهنده بردار جا به‌جایی روی سطح رانده مشا به صورت ترکیبی از حرکت شیب‌ لغز معکوس تا رانده و امتداد‌ لغز چپگرد است. برای تعیین سن نسبی رویدادهای مختلف زمین ساختی، سن هر کدام از روندهای تنش بیشینه به کمک روابط تقدم و تأخر صفحه‌های گسلی مشخص شد.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural Analysis of Mosha Fault in the Northeast of Tehran

نویسندگان [English]

  • S. Bahiraie 1
  • M. Abbasi 2
  • M. Almasian 3
1 Center for Environment and Energy Research and Studies (CEERS)
2 International Institute of Earthquake Engineering and Seismology, Tehran, Iran.
3 Department of Geology, Islamic Azad University of North Tehran Branch, Iran.
چکیده [English]

Generally the most important factor in the structural evolution of Alborz is thrust and reverse faulting that often has an east-west trend, parallel to the mountain chain. Mosha fault, one of the main faults, in this study covers the area between longitudes 51˚, 30´ to 51˚, 45´ including central-western part of Mosha fault. The stress evolution on the available faults in northeast of Tehran city was studied by means of inversion of 120 striated fault planes and related striations. Finally, two different movement systems were identified.  One of them generated dextral reverse faulting and the other one which is younger created sinistral reverse faulting. The dextral system, known to resulted from the movement of the Arabian plate toward the north, is determined to be Miocene and probably older. The sinistral system originates from structural transition of AlborzMountain (progressive deformation in Alborz). Obtained result shows that the movement vector on the thrust Mosha is the consequence of the combination of sinistral and reverse faulting. The ages of stress changes were determined by using the cross cutting

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mosha Fault
  • inversion method
  • Progressive Deformation
  • Reverse Fault
  • Strike Slip Fault
سلیمانی، ش.،  فقهی، خ.، شبانیان، ا.،  عباسی، م. و ریتس، ژ. ف.، 1381-  بررسیهای دیرینه لرزه‌شناسی مقدماتی بر روی گسل مشا در دره مشا. برنامه ملی تحقیقات شماره 5004 پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، ص23- 49.
عباسی، م. و شبانیان بروجنی، ا.، 1384-  تعیین وضعیت تنش به روش برگشتی از صفحه‌های گسلی لبه جنوبی البرز مرکزی، فصلنامه علوم زمین ، شماره 55 ، ص2-17
عباسی، م. و فربد، ی.1383-  مقدمه‌ای بر تعیین وضعیت تنش به کمک روش برگشتی صفحه‌های گسلی و خط خشهای مربوطه فصلنامه علوم زمین، شماره 54 ، ص 2-9
نقشه زمین‌شناسی 1:100000 خاور تهران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشاف معدنی کشور،1374.
 
 
References
Allen, M. et al., 2003 - Accommodation of Late Cenozoic Oblique Shortening in the Alborz range. Journal of structural geology 25, P.659-672.
Axen, G. J. et al., 2001- Exhumation of the west- central Alborz mountain , Iran , Caspian subsidence, and collision - related tectonics. Geology; V.29; no.6; p.559-562.
 Berberian, M. and Yeats, R. S., 2001- Contribution of archaeological data to studies of earthquake history in the Iranian plateau, Journal of Structural Geology 23, P. 563-584.
Jackson, J. et al., 2002- Active tectonics of the south Caspian basin. Geophysical Journal International 148, P. 214-245. Gephart, J. W., 1990- Stress and the direction of slip on fault planes. Tectonics, V.9, No.4, P.845-858.      
Ramsay, J. G.,  Huber, M. I., 1987- The techniques of modern structural geology, Vol.2 : Folds and Fractures, p.309-  462.