تاریخچه رسوبگذاری و پس از رسوبگذاری عضو گوری در جنوب خاور حوضه رسوبی زاگرس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استادیار، پژوهشکده ازدیاد برداشت از مخازن نفت و گاز، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

در حوضه رسوبی زاگرس، بیشترین ستبرا از کربنات­های عضو گوری در رخنمون­های خاور منطقه بندرعباس قابل اندازه­گیری است. در این پژوهش، عضو گوری در پنج رخنمون در منطقه بندرعباس مورد مطالعه چینه­شناسی و رسوب­شناسی قرار گرفت. عضو گوری در رخنمون­های مورد مطالعه شامل سنگ آهک با میان‌لایه­های مارن است و ستبرای آن از 540 متر در رخنمون هندون در خاور منطقه بندرعباس تا 52 متر در رخنمون نخ در باختر منطقه بندرعباس متغیر است. مطالعات رخساره­ای و استفاده از نسبت­ 87Sr/86Sr (مقادیر 708522/0 و 708790/0)، در لایه‌های سنگ‌آهکی قاعده این عضو بیانگر شروع رسوب­گذاری این نهشته­ها در فاصله زمانی بوردیگالین و لانگین و در قالب 6 رخساره کربناته است. مطالعات صحرایی و توزیع رخساره­ها بیانگر یک سکوی کربناته از نوع شلف برای رسوب­گذاری نهشته­های کربناته عضو گوری در منطقه بندرعباس است. مطالعات سنگ­نگاری و تجزیه‌های ژئوشیمیایی عنصری (استرانسیم، منگنز و آهن) و ایزوتوپی (اکسیژن و کربن) نیز بیانگر تأثیر فرایندهای دیاژنزی دریایی و تدفین کم­ژرفا با منشأ سیال‎های بیشتر دریایی روی نمونه­های کربناته عضو گوری پس از رسوب­گذاری است. مقایسه مقادیر ایزوتوپ­های اکسیژن و کربن نمونه­های عضو گوری با محدوده ایزوتوپ­های اکسیژن و کربن متعلق به کربنات­های کلسیتی دریایی میوسن پیشین تا میانی و همچنین تغییرات بیشتر در مقادیر ایزوتوپ اکسیژن (میان 19/1- تا 39/5- بخش در هزار) و تغییرات کمتر در ایزوتوپ کربن (میان 2/2 تا 05/1- بخش در هزار)، بیانگر تأثیر سیال‌های تدفینی کم­ژرفا (فریاتیک دریایی) روی نمونه­های کربناته عضو گوری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Depositional and post-depositional history of the Guri Member in the south-east of Zagros sedimentary basin

نویسندگان [English]

  • A. Zohdi 1
  • S. A. Moallemi 2
  • M. A. Salehi 3
1 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran
2 Assistant Professor, IOR/EOR Institute for Oil and Gas Reservoirs, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

In the Zagros sedimentary basin, the maximum thickness of the Guri Member carbonates is belonging to the eastern parts of the Bandar-Abbas region. In this research, the Guri Member in five outcrops at the Bandar-Abbas region has been sedimentological and stratigraphic studied. The Guri Member mainly consists of limestone with interbedded marl with a variable thickness from 540 m at the Handun outcrop to 52 m at the Nakh outcrop. According to facies study and using the 87Sr/86 Sr isotopic ratio (amounts 0.708522 and 0.708790 values) of the basal carbonate layers of this member, the beginning sedimentation of these deposits occur during the Burdigalian and Langian times within the five carbonate facies. Fieldwork observations and facies distribution suggested a shelf carbonate platform for deposition of the Guri Member at the Bandar-Abbas region. Petrographic investigation in addition to trace elements (Sr, Mn and Fe) and isotopic (oxygen and carbon) geochemical analyses, also indicate the main influence of the marine to shallow-burial diagenetic process with the marine fluids after primary deposition of the Guri Member. The comparison of the oxygen and carbon isotope values of the Guri samples with the least-altered oxygen and carbon range for the early to middle Miocene marine calcite and also the more variations of the oxygen isotope values (between -1.19‰ to -5.39‰ PDB), and lees variations of carbon isotope values (between -1.05‰ to 2.2‰ PDB), indicate the effects of shallow-burial fluids (marine-phreatic) on the carbonate of the Guri Member.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Carbonate Facies
  • Geochemistry
  • Guri Member
  • Miocene
  • Zagros

کتابنگاری

حسینی­پور، ف.، حسنی، م. ج. و داستانپور، م.، 1393- اویسترهای سنگ‎آهک گوری (میوسن پیشین) در شمال بندرعباس، ناحیه زاده‌محمود، جنوب خاوری حوضه زاگرس، فصلنامه علوم زمین، 91، صص. 101 تا 110.

دانشیان، ج.، درخشانی، م. و معلمی، س. ع.، 1395- تعیین سن نسبی نهشته­های سازند میشان بر اساس فرامینیفرا و ایزوتوپ استرانسیم در شمال­غرب و غرب بندرعباس، جنوب ایران، پژوهش‌های چینه‌نگاری و رسوب­شناسی، 63، صص. 35 تا 54. 

فخاری، م.، 1374- نقشه زمین‌شناسی چهار گوشه بندرعباس، 1:250000، شماره 13-1، شرکت ملی نفت ایران.

کریمی­مصدق، ز.، آدابی، م. ح.، و صادقی، ع.، 1389- ژئوشیمی سازند آسماری در مقاطع سطح الارضی تنگ سپو و تنگ بن در ناحیه، استان کهگیلویه و بویراحمد، فصلنامه علوم زمین، 76، صص. 23 تا 32.

مطیعی، ه.، 1372- زمین‎شناسی ایران، چینه‎شناسی زاگرس، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور، 536 ص.

معلمی، ع.، 1388- محیط رسوبی و تأثیر عوامل دیاژنزی بر کیفیت مخزنی سازندهای جهرم- آسماری در خاور گسل قطر- کازرون (غرب فارس ساحلی)، پایان‎نامه دکترای زمین­شناسی- رسوب­شناسی و سنگ‎شناسی رسوبی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، 317 ص.

 

 

References

Adabi, M. H., Kakemem, U. and Sadeghi, A., 2016- Sedimentary facies, depositional environment and sequence stratigraphy of Oligocene-Miocene shallow water carbonate from the Rig Mountain, Zagros Basin (SW Iran). Carbonates and Evaporites 31, 69-85.

Alavi, M., 1994- Tectonics of the Zagros orogenic belt of Iran: New data and interpretations. Tectonophysics 229, 211-238.

Azmy, K., Brand, U., Sylvester, P., Gleeson, S. A., Logan, A. and Bitner, M. A., 2011- Biogenic and abiogenic low-Mg calcite (bLMC and aLMC): Evaluation of seawater-REE composition, water masses and carbonate diagenesis. Chemical Geology 280, 180-190.

Beavington-Penney, S. J., and Racey, A., 2004- Ecology of extant nummulitids and other larger benthic foraminifera: applications in palaeoenvironmental analysis. Earth Science Reviews 67, 219-265.

Blatt, H., 1992- Sedimentary Petrology. W.H. Freeman and Company, New York, 2nd edition, 514 p.

Brandano, M., Tomassetti, L., Bosellini, F. and Mazzucchi, A., 2010- Depositional model and paleodepth reconstruction of a coral-rich, mixed siliciclastic-carbonate system: the Burdigalian of Capo Testa (northern Sardinia, Italy). Facies 56, 433-444.

Conti, S., Fioroni, C. and Fontana, D., 2017- Correlating shelf carbonate evolutive phases with fluid expulsion episodes in the foredeep (Miocene, northern Apennines, Italy). Marine and Petroleum Geology 79, 351-359.

Daneshian, J., Moallemi, S. A. and Derakhshani, M., 2016- Refinement of stratigraphy according to the first finds of planktonic species of Orbulina and Praeorbulina from the Guri Limestone of the Mishan Formation in northwest of Bandar Abbas, South Iran. Stratigraphy and Geological Correlation 24, 267-275.

Dickson, J. A. D., 1965- A modified staining technique for carbonate in thin section. Nature 205, 587.

Dunham, R. J., 1962- classification of carbonate rock according to depositional texture, In: W. E. Ham (eds.), Classification of Carbonate Rocks. American Association of Petroleum Geologists Memoir 1, 108-121.

Embry, A. F. and Klovan, J. E., 1971- A late Devonian reef tract on northeastern Banks Islands, Northwest Territories. Bulletin of Canadian Petroleum Geology 19, 730-781.

Farzipour-Saein, A., Nilfouroushan, F. and Koyi, H., 2013- The effect of basement step/topography on the geometry of the Zagros fold and thrust belt (SW Iran): an analog modeling approach. International Journal of Earth Sciences 102, 2117-2135.

Flugel, E., 2010- Microfacies of Carbonate Rocks, Analysis, Interpretation and Application. Springer, Berlin Heidelberg, New York, 967 p.

Geske, A., Zorlu, J., Richter, D. K., Buhl, D., Niedermayr, A. and Immenhauser, A., 2012- Impact of diagenesis and low grade metamorphosis on isotope (δ26Mg, δ13C, δ18O and 87Sr/86Sr) and elemental (Ca, Mg, Mn, Fe and Sr) signatures of Triassic sabkha dolomites. Chemical Geology 332-333, 45-64.

Haeri-Ardakani, O., Al-Aasm, I. and Coniglio, M., 2013- Petrologic and geochemical attributes of fracture-related dolomitization in Ordovician carbonates and their spatial distribution in southwestern Ontario, Canada. Marine and Petroleum Geology 43, 409-422.

Heidari, A., Mahboubi, A., Moussavi-Harami, R., Gonzalez, L. and Moalemi, S. A., 2014- Biostratigraphy, sequence stratigraphy, and paleoecology of the Lower-Middle Miocene of Northern Bandar Abbas, Southeast Zagros basin in south of Iran. Arabian Journal of Geosciences 7 (5), 1829-1855.

James, G. A. and Wynd, J. G., 1965- Stratigraphic nomenclature of Iranian oil consortium agreement area. American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 49, 2182-2245.

Knoerich, A. C. and Mutti, M., 2006- Missing Aragonitic Biota and the Diagenetic Evolution of Heterozoan Carbonates: A Case Study from the Oligo-Miocene of the Central Mediterranean. Journal of Sedimentary Research 76, 871-888.

Madden, R. H. C. and Wilson, M. E. J., 2013- Diagenesis of a SE Asian Cenozoic carbonate platform margin and its adjacent basinal deposits. Sedimentary Geology 286-287, 20-38.

McArthur, J. M., Howarth, R. J. and Bailey, T. R., 2001- Strontium isotope stratigraphy: LOWESS Version 3: Best fit to the marine Sr-isotope curve for 0–509 Ma and accompanying look-up table for deriving numerical age. Journal of Geology 109, 155-170.

Palma, R., Lopez-Gomez, J. and Piethe, R., 2007- Oxfordian ramp system (La Manga Formation) in the Bardas Blancas area (Mendoza Province) Neuquen Basin, Argentina, Facies and depositional sequence. Sedimentary Geology 195, 113-134.

Perrin, C. and Bosellini, F. R., 2012- Paleobiogeography of scleractinian reef corals: Changing patterns during the Oligocene-Miocene climatic transition in the Mediterranean. Earth-Science Reviews 111, 1-24.

Pomar, L. and Ward, W. C., 1999- Reservoir-scale heterogeneity in depositional packages and diagenetic patterns on a reef-rimmed platform, Upper Miocene, Mallorca, Spain. American Association of Petroleum Geologists Bulletin 83, 1759-1773.

Pomar, L., Ward, W. C., and Green, D. G., 1996- Upper Miocene Reef Complex of the Llucmajor area, Mallorca, Spain. In: Franseen, E., Esteban, M., Ward, W. C., Rouchy, J. M. (Eds.), Models for Carbonate Stratigraphy from Miocene Reef Complexes of the Mediterranean regions. SEPM Concepts in Sedimentology and Paleontology Series 5, 191-225.

Rahmani, Z., Vaziri-Moghaddam, H. and Taheri, A., 2010- Facies Distribution and Palaeoecology of The Guri Member of The Mishan Formation, in Lar area, Fars Province, SW Iran. Iranian Journal of Science and Technology 34, 257-266.

Salocchi, A. C., Argentino, C. and Fontana, D., 2017- Evolution of a Miocene carbonate shelf (northern Apennines, Italy) revealed through a quantitative compositional study. Marine and Petroleum Geology 79, 340-350.

Sherkati, S., 2002- Zagros structure; 1:1000000, Exploration Direction: National Iranian Oil Company.

Stoecklin, J., 1968- Structural history and tectonics of Iran; A review. American Association of Petroleum Geologists Bulletin 52, 1229-1258.

Swart, P. K., 2015- The geochemistry of carbonate diagenesis: The past, present and future. Sedimentology 62, 1233-1304.

Veizer, J., Ala, D., Azmy, K., Bruckschen, P., Buhl, D., Bruhn, F., Carden, G. A. F., Diener, A., Ebneth, S., Goddris, Y., Jasper, T., Korte, C., Pawellek, F., Podlaha, O. G. and Strauss, H., 1999- 87Sr/86Sr, δ 13C and δ 18O evolution of Phanerozoic seawater. Chemical Geology 161, 59-88.

Wilson, J. L., 1975- Carbonate Facies in Geologic History. Springer-Verlag, 471p