بررسی تأثیر محیط رسوبی و فرایندهای دیاژنزی بر کیفیت مخزنی سازند سروک در چارچوب چینه‌نگاری سکانسی، میدان نفتی کوپال

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده زمین‎شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 استاد، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

سازند سروک، واحد کربناته ستبری است که در بخش شمال خاوری سکوی عربی در کرتاسه میانی تشکیل شده است و در حوضه زاگرس چین‎خورده گسترش زیادی دارد. پس از سازند آسماری دومین سنگ مخزن مهم میدان­های نفتی مناطق جنوبی و جنوب باختر ایران به شمار می­رود که بخش قابل توجهی از ذخایر هیدروکربنی را میزبانی می‌کند. سنگ‌نگاری مقاطع نازک میکروسکوپی این سازند در چاه­های مورد مطالعه، به شناسایی 8 ریزرخساره انجامید که در 3 زیرمحیط تالاب محدود شده، تالاب-­ دریای باز و پشته زیر­آبی، در بخش­های داخلی یک سکوی کربناته روقاره­ای نهشته شده­اند. با توجه به موقعیت چاه­ها­ی مورد مطالعه­، در میدان نفتی کوپال، از خاور به باختر، حوضه ژرف­تر شده است. همچنین بر پایه یافته‌های این مطالعه، فرایندهای دیاژنزی مهمی شامل میکریتی شدن، انحلال، دولومیتی شدن، سیمانی شدن، استیلولیتی شدن، نوشکلی و شکستگی، کربنات­های این سازند را تحت تأثیر قرار داده­اند. توالی دیاژنزی این سازند مربوط به دو بخش بالا و پایین مرز سنومانین- تورونین است. نفوذ آب­های جوی در زیر مرز سنومانین- تورونین و تأثیر فرایند انحلال سبب گسترش تخلخل حفره­ای و قالبی و در نتیجه موجب بالا رفتن پتانسیل مخزنی این بخش شده است.  بررسی‎های چینه‎نگاری سکانسی به شناسایی 3 سکانس رسوبی رده سوم انجامیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the effects of sedimentary environment and diagenetic processes on the quality of Sarvak reservoir formation within a sequence stratigraphic framework, Kupal Oil Field

نویسندگان [English]

  • Z. Alishavandi 1
  • H. Rahimpour-Bonab 2
  • A. Kadkhodaei 3
  • M. Arian 4
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Professor, School of Geology, College of Science, Tehran University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Science, University of Tabriz, Tabriz, Iran
4 Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Sarvak Formation deposited in the North to Northeastern margin of the Arabian Platform during the Mid-Cretaceous (Albian-Turonian), and is extensively encountered in the Folded Zagros of southwestern Iran. It is the most important reservoir unit after Asmari Formation in Iran. Petrography of microscopic thin sections in studied wells led to determination of nine microfacies that deposited in 3 sub-environments; restricted lagoon, lagoon-open marine and shoal in an interior part of carbonate ramp. Petrographic studies revealed that since deposition, the Sarvak Formation experienced several diagenetic realms including  marine, meteoric, burial and telogenetic diagenetic environments. Location of the studied wells shows that the relative depth of the Sarvak Formation ramp decreases from the east to the west. Also, the results show that the Sarvak reservoir quality affected by various diagenetic processes such as micritization, dissolution, dolomitization, cementation, stilolitization and fracturing. These diagenetic successions are mainly restricted to the upper and lower parts of the Cenomanian-Turonian disconformity. Meteoric water infiltration below this disconform boundary and related karstification led to development of moldic and vuggy porosity a long with reservoir quality increase. Based on the sequence stratigraphic study, three third-order sequences were recognized in the middle Cenomanian to middle Turonian part of the formation. The results of this research show that the reservoir quality distribution in this unit is primarily controlled by depositional facies so that the rudist microfacies (grainstone, floatstones and rudstones) have the best primary reservoir qualities though, it has also been drastically improved by dissolution in paleoexposure surface

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sarvak Formation
  • Kupal Oilfield
  • Diagenesis
  • Sedimentary Environment
  • Sequence Stratigraphy

کتابنگاری

آقایی، ع.، محبوبی، ا.، موسوی حرمی، ر. و نجفی، م.، 1392- سازوکار تشکیل سیلیس و دولومیت در سنگ­های کربناتی ژوراسیک فوقانی در غرب بجنورد و جاجرم. مجله بلور و کانی­شناسی ایران، 21 (4)، صص. 743 تا 756.

ذاکری، م.، 1393- تعیین گونه‎های سنگی مخزن بنگستان در میدان نفتی کوپال با استفاده از تکنیک آنالیز خوشه‎ای، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.

رحیم­پور بناب، ح.، 1389- سنگ‎شناسی کربناته با نگرشی بر کیفیت مخزنی، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 570 ص.

غلامی‎زاده، پ. و آدابی، م. ح.، 1390- مطالعه فرایند­ها­ی دیاژنیتیکی و تغییرات ژئوشیمیایی عناصر فرعی سازند سروک در جنوب ایران، پژوهش­ها­ی چینه‌نگاری و رسوب‌شناسی، شماره 42، صص. 53 تا 72.

مطیعی، ه.، 1372- زمین­شناسی نفت زاگرس، طرح تدوین­کتاب زمین­شناسی ایران، سازمان زمین­شناسی، 1009 ص.

نوریان، ی.، موسوی حرمی، ر.، محبوبی، ا.، کدخدایی، ع. و موسوی، ع.، 1393- تفکیک گروه‎های سنگی با استفاده از واحدهای جریانی و روش خوشه بندی، مخزن بنگستان میدان منصوری، مجله علوم زمین، شماره 95، صص.  199 تا 208.

 

References

Aqrawi, A. A. M., Thehni, G. A., Sherwani, G. H., and Kareem, B. M. A., 2007- Mid Cretaceous rudist – bearing carbonates of the Mishrifformation : An important reservoir sequences in the Mesopotamian basin, Iraq, Journal of petroleum Geology, 21, 57 – 82.

Bachmann, M. and Hirsch, F., 2006- Lower Cretaceous carbonate platform of the eastern Levant (Galilee and Golan heights): stratigraphy and second-order sea-level change, Cretaceous Research, 27, 487 – 512.

Dunham, R. J., 1962- Classification of carbonate rocks according to their depositional texture in w. E., Ham, ed., classification rocks –A symposium : AAPG. Bulletin, p.108-121.

Ehrenberg, S. N., 2006- Porosity destruction in carbonate platforms, Journal of Petroleum Geology, 29,41-52.

Embery, A. F. and Klovan, E. J., 1971- A Late Devonian reef tract on Northern Banks Island, NWT: Canadian Petroleum Geology Bulletin, 19, pp. 370-781 (revision of dunham classification).

Esrafili-Dizaji, B., Rahimpour-Bonab, H., Mehrabi, H., Afshin, S., Kiani Harchegani, F. and Shahverdi, N., 2015- Characterization of rudist-dominated units as potential reservoirs in the middle Cretaceous Sarvak Formation, SW Iran. Facies 61, 14, 1-25.

Flugel, E., 2010- Microfacies of Carbonate Rocks, Analysis, Interpretation and Application: Springer-Verlag, Berlin, 984 p.

Ghabeishavi, A., Vaziri-Moghaddam, H., Taheri, A. and Taati, F., 2010- Microfacies and depositional environment of the Cenomanian of theBangestan anticline, SW Iran, Journal of Asian Earth Sciences V. 37, P. 275–285.

Hajikazemi, E., Al-Aasm, I. S. and Coniglio, M., 2010- Subaerialexpsoure and meteoric diagenesis of the Cenomanian-Turonian Upper Sarvak Formation, southwestern Iran, In: Leturmy, P., Robin, C. (Ed.), Tectonics and Stratgraphic Evolution of Zagros and Makran during the Mesozoic-Cenozoic. Geological Society, London, Special Publication, 330, 253-272.

Harris, P. M., Frost, S. H., Seiglie, G. A. and Schneidermann, N., 1984- Regional unconformities and depositional cycles, Cretaceous of the Arabian Peninsula. In, J.S. Schlee (Ed.), Interregional unconformities and hydrocarbon accumulation. American Association of Petroleum Geologists Memoir, v. 36, p. 67–80.

Hood, S. D., Nelson, C. S. and Kamp, P. J. J., 2004- Burial dolomitization in a non tropical carbonate petroleum reservoir: the Oligocene Tikorangi, Taranaki Basin, New Zealand, Sedimentary Geology, 172, 117 – 138.

James, G. A. and Wynd, J. G., 1965- Biostratigraphic nomenclature of Iranian Oil consortium agreement area: American Association of Petroleum Geologists Bulletin,49 (12): p. 2182-224.

Kauffman, E. G. and Johnson, C. C., 1988- The morphological evolution of middle and upper Cretaceous reef – building rudistid: Palaois, 3, 194 – 216.

Machel, H. G., 2005- Investigations of burialdiagenesis in carbonat  hydrocarbon  reservoir rocks: Geosci. Can. 32: 103- 128.

Mehrabi, H. and Rahimpour-Bonab, H., 2013- Paleoclimate and tectonic controls on the depositional and diagenetic history of the Cenomanian- early Turonian carbonate reservoirs, Dezful Embayment, SW Iran. Facies 60,147–167.

Rahimpour–Bonab, H. Mehrabi, H.,Navidtaleb, A. and Izadi-MAzidi, E., 2012- Flow unit Distribution and Reservoir Modelling in Cretaceouse carbonates of the Sarvak Formation, Abteymour Oil Field, DezfulEmbayment, SW Iran. Journal of Petroleum Geology, V. 35(3), p.1 – 24.

Raspini, A., 1998- Microfacies analysis of shallow water carbonates and evidence of hierarchically: Aptian of Monte Tobenna, southern Apennines, Italy. Cretaceous Research, v. 19, p. 197-223.

Roger, M. S., 2006- Stratigraphic reservoir characterization for petroleum geologists, geophysicists and engineers, Elsevier, Amsterdam, 492 p.

Ruberti, D., Carannante, G., Simone, L., Sirna, G. and Sirna, M., 2007- Sedimentary processes and biofacies of Late Cretaceous low-energy carbonate ramp systems (south Italy). In: Scott, R., (Eds) Cretaceous rudist and carbonate platform: environment feedback, SEPM, Spec. Publ., 87, 257pSetudehnia, A., 1978. The Mesozoic sequence in south-west Iran and adjacent areas, Journal of Petroleum Geology, 1, 3–42.

Setudehnia, A., 1978- The Mesozoic sequence in south-west Iran and adjacent areas, Journal of Petroleum Geology, 1, 3–42.

Shakeri, A. and Parham, S., 2014- Microfacies, Depositional Environment and Diagenetic Processes of the Mauddud Member, in the Persian Gulf, Journal of Petroleum Science and Technology, 4(2), 67-87.

Sharland, P. R., Archer, R., Casey, D. M., Davies, R. B., Hall, S. H., Heward, A. P., Horbury, A. D. and Simmons, M. D., 2001- Arabian Plate Sequence Stratigraphy, GeoArabia Special Publication, 2, 371p.

Taghavi, A. A, Mork, A. and Emad, M. A., 2006- Sequence stratigraphically controlled diagenesis governs reservoir quality in the carbonate Dehluran Field, southwest Iran, Geological Society, London, 12, 115-126.

Weidlich, O., 2010- Meteoric diagenesis in carbonates below karst unconformities: heterogeneity and control factors. IN geological society, London, special publications, 329, 291-315.

Wynd, J., G., 1965- Biofacies of the Iranian consortium- agreement area, Report, 1082, Tehran, Iranian Offshore Oil Company.

Ziegler, M., 2001- Late Permian to Holocene Paleofacies Evolution of the Arabian Plate and its HydrocarbonOccurrences. GeoArabia, 6 (3), 445–504.