نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه و کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، ایران

2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

چکیده:
تاریخچه تکتونیک شکننده در کمربند زاگرس چین خورده ساده گویای رویدادهای مختلف تکتونیکی است، که نتیجه‌ی کشش مزوزوئیک همراه با بازشدگی (Rifting) و کوتاه شدگی همراه با برخورد صفحه عربی و ایران در سنوزوئیک است. به منظور بازسازی وضعیت تنش دیرینه در نهشته‌های مزوروئیک در خاور و جنوب خاوری شیراز، داده‌های صفحه‌های گسلی همزمان با رسوب گذاری مورد بررسی قرار گرفته تا با استفاده از روش برگشتی، زمان بازشدگی (Rifting) و تشکیل تتیس جوان و برخورد آن در کرتاسه و پالئوسن ارزیابی گردد. در این راستا داده های صفحه گسلی و خش لغز های 21 ایستگاه در سازندهای زمین شناسی رخنمون یافته از خانه کت تا پابده برداشت گردید و محورهای اصلی تنش(σ3, σ2 , σ1) شکل بیضی تنش یا مقدار نسبت اختلاف تنش ɸ برای دسته داده های تفکیک شده محاسبه گردید. نتایج حاصل به گونه‌ای است که از تریاس تا کرتاسه بالایی (Mastrichtian) در سازندهای خانه کت، سورمه، فهلیان، داریان، سروک، ایلام،گورپی، تاربور و قاعده عضو قربان از سازند ساچون، رژیم زمین ساخت کششی غالب بوده و راستای شمال خاور–‌‌ جنوب باختر (N052°)دارد و در سازند پابده با دیرینگی پالئوسن، رژیم زمین ساختی فشارشی شده که راستای تنش فشارشی شمال خاور – جنوب باختر (N045°) است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

کتابنگاری

آقانباتی، ع.، ۱۳۸3- زمین‏شناسی ایران، سازمان زمین‏شناسی کشور، 640 ص.

عندلیبی، م. ج. و یوسفی، ط.، 1382- نقشه زمین‏شناسی با مقیاس یک صدهزارم سروستان، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران.

عندلیبی، م. ج. و یوسفی، ط.، 1389- نقشه زمین‎شناسی با مقیاس یک صدهزارم کوار، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران.

عندلیبی، م. ج.، اویسی، ب. و یوسفی ط.، 1382- نقشه زمین‏شناسی با مقیاس یک صدهزارم شیراز، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران.

میرزایی سوزنی، م.، شهیدی، ع.، رمضانی اومالی، ر. و علیزاده صوری، ف.، 1392- تحلیل کشش در حوضه رسوبی گروه شمشک (دره بلده، البرز مرکزی). فصلنامه علوم زمین، بهار 94، سال بیست و چهارم، شماره 95، صص. 39 تا48 (زمین‌ساخت).

نبوی، م. ح.، 1355- مقدمه ای بر زمین‎شناسی ایران، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنى کشور.

نوگل‏سادات، م. ع.، 1372- نقشه تکتونیک ایران، مقیاس 1000000/1، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنى کشور.

یوسفی، ط.، 1381 - نقشه زمین‏شناسی با مقیاس یک صدهزارم رونیز، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

یوسفی، ط.، 1383- نقشه زمین‏شناسی با مقیاس یک صدهزارم ارسنجان، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

 

 

References

Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L., Whitechurch, H., Vrielynck, B., Spakman, W., Monie, P., Meyer, B. and Wortel, R., 2011- Zagros orogeny: a subduction-dominated process. Geological Magezine148, 692- 725.

Alavi, M., 1991- Sedimentary and structural characteristics of the Paleo-Tethys remnant in NE Iran, Geol.

Alavi, M., 2004- Regional stratigraphy of the Zagros Fold-Thrust Belt of Iran and its proforeland evolution. American Journal of Science  304, 1-20.

Anderson, E. M., 1951- The dynamic of faulting, 2nd edn. Edinburgh, Oliver and Boyd, p 133147

Angelier, J. and Goguel, J., 1979- Sur uneméthode simple de détermination des axes principaux des contraintes pour une population de failles. ComptesRendus de l'Académie des Sciences, Paris (D) 288, 307–310.

Angelier, J., 1984- Tectonic analyses of fault slip data sets. Journal of Geophysical Research, 89, 5835–5848.

Angelier, J., 1989- From orientation to magnitudes in paleostress determinations using fault slip data. J. Struct. Geol. 11 (1/2), 37–50.

Angelier, J., 1990- Inversion of field data in fault tectonics to obtain the regional stress III. A new rapid direct inversion method by analytical means. Geophysical Journal International, 103, 363–376.

Angelier, J., 1994- Fault-slip analysis and palaeostress reconstruction. In: Hancock, P.L. (Ed.), Continental Deformation. Pergamon Press, 53-100.

Angelier, J., 2002- Inversion of earthquake focal mechanisms to obtain the seismotectonic stress IV-a new method free of choice among nodal planes. Geophysical Journal International 150, 588- 609.

Armijo, R., Carey, E. and Cisternas, A., 1982- The inverse problem in microtectonics and the separation of tectonic phases. Tectonophysics, 82, 145- 160.

Authemayou, C., Chardon, D., Bellier, O., Malekzadeh, Z., Shabanian, E. and Abbassi, M. R., 2006- Late Cenozoic partitioning of oblique plate convergence in the Zagros fold-and-thrust belt (Iran). Tectonics, 25, TC3002, doi:10.1029/2005TC001860.

Beck, A., Burbank, D. W., Sercombe, W. J., Khan, A. M. and Lawrence, R. D., 1996- Late Cretaceous ophiolite obduction and Paleocene India–Asia collision in the westernmost Himalaya. Geodinamica Acta, 9, 114- 144.

Berberian, F., Muir, I. D., Pankhurst, R. J. and Berberian, M., 1982- Late Cretaceous and early Miocene Andean-type plutonic activity in northern Makran and Central Iran. Journal of the Geological Society, London, 139, 605- 614.

Bott, M. H. P., 1959- The mechanics of oblique slip faulting. Geological Magazine 96(2), 109-117.

Braud, J. and Ricou, L. E., 1971- L’accident du Zagros ou Main Thrust un charriage et un coulissement. Comptes Rendus de l’Acade´mie des Sciences, 272, 203- 206.

Carey, E. and Brunier, B., 1974- Analyse the´oretique et nume´rique d’un mode`le me´canique e´le´mentaire applique´ a I’e´tude d’une population de failles, Comptes Rendus de l’Acade´mie des Sciences, Paris D279, 891- 894.

Chang, C. P., Angelier, J., Lee, T. G. and Huang, C., 2003- From continental margin extension to collision orogeny: structural development and tectonic rotation of the Hengchun peninsula, southernTaiwan, Tectonophysics, 361, 61- 82.

Homke, S., Verge´s, J., Garce´s, M., Emami, H. and Karpuz, R., 2004- Magnetostratigraphy of Miocene–Pliocene Zagros foreland deposits in the front of the Push-e Kush Arc (Lurestan Province, Iran). Earth and Planetary Science Letters, 225, 3970- 410.

Hu, J. C. and Angelier, J., 2004- Stress permutations: Three-dimensional distinct element analysis accounts for a common phenomenon in brittle tectonics, J. Geophys. Res., 109, B09403, doi:10.1029/2003JB002616.

Jackson, J. A., Haines, J. and Holt, W., 1995- The accommodation of Arabian– Eurasia plate convergence in Iran. Journal of Geophysical Research, 100, 15205-15219.

Jentzer, M., Fournier, M., Agard, Ph., Omrani J., Khatib M. M. and Whitechurch, H., 2017- Neogene to Present paleostress field in Eastern Iran (Sistan belt) and implications for regional geodynamics. Tectonics DOI.1002/2016TC004275.Vol, D.36, pp. 321- 339.

Lacombe, O., Mouthereau, F., Kargar, Sh., and Meyer, B., 2006- Late Cenozoic and modern stress fields in the western Fars (Iran): implications for the tectonic and kinematic evolution of central Zagros. Tectonics 25, TC1003.

Lanphere, M. A. and Pamic, J., 1983- 40Ar/39Ar ages and tectonic setting of ophiolite from the Neyriz area, southeast Zagros range, Iran. Tectonophysics, 96, 245- 256.

McQuarrie, N., Stock, J. M., Verdel, C. and Wernicke, B. P., 2003- Cenozoic evolution of Neotethys and implications for the causes of plate motions. Geophysical Research Letters, 30, 2036, doi:10.1029/2003GL017992.

Navabpour, P. and Barrier, E., 2012- Stress states in the Zagros fold-and-thrust belt from passive margin to collisional tectonic setting. Tectonophysics 581, 76- 83.

Navabpour, P., 2009- Brittle tectonics and palaeostress reconstructions in the Zagros: passive palaeo-margin and continental collision. PhD thesis, University of Nice–Sophia Antipolis.

Navabpour, P., Angelier, J. and Barrier, E., 2007- Cenozoic post-collisional brittle tectonic history and stress reorientation in the High Zagros Belt (Iran, Fars Province). Tectonophysics 432, 101- 131.

Navabpour, P., Angelier, J. and Barrier, E., 2008- Stress state reconstruction of oblique collision and evolution of deformation partitioning in W Zagros (Iran, Kermanshah). Geophysical Journal International, 175, 755- 782.

Navabpour, P., Angelier, J. and Barrier, E., 2011- Brittle tectonic reconstruction of palaeo-extension inherited from Mesozoic rifting in West Zagros(Kermanshah, Iran). Journal of the Geological Society, London, Vol, 168. pp, 979- 994.

Otsubo, M., Sato, K. and Yamaji, A., 2006- Computerized identification of stress tensor determined from heterogeneous fault-slip data by combining the multiple inverse method and K-means clustering. Journal of Structural Geology, 28, 991- 997.

Ramsay, J. G. and Lisle, R. J., 2000- The Techniques of Modern Structural Geology. Vol. 3: Fault slip Analysis and Stress Tensor Calculations, Academic Press. PP.758-810.

Ricou, L. E., 1994- Tethys reconstructed: plates, continental fragments and their boundaries since 260 Ma from Central America to Southeastern Asia. Geodynamica Acta, 7, 169- 218.

Sato, K. and Yamaji, A., 2006- Embedding stress difference in parameter space for stress tensor inversion. Journal of Structural Geology, 28: 957- 971.

Sepehr, M. and Cosgrove, J. W., 2004- Structural framework of the Zagros Fold-Thrust Belt, Iran. Marine and Petroleum Geology 21, 829- 43.

Sherkati, S. and Letouzey, J., 2004- Variation of structural style and basin evolution in the central Zagros (Izeh zone and Dezful Embayment), Iran. Marine and Petroleum Geology, 21, 535- 554.

Talebian, M. and Jackson, J. A. 2004- A reappraisal of earthquake focal mechanisms and active shortening in the Zagros mountains of Iran. Geophysical Journal International 156, 506- 26.

Wallace, R. E., 1951- Geometry of shearing stress and relation to faulting. Journal of Geology, 59(2), 118- 130.

Yamaji, A., 2000a- Multiple inverse method applied to mesoscale faults in mid Quaternary sediments near the triple trench junction off central Japan. J Struct Geol 22:429- 440.

Yamaji, A., 2000b- The multiple inverse method: a new technique to separate stresses from heterogeneous fault-slip data. J Struct Geol 22:441- 452.

Žalohar, J. and Vrabec, M., 2007- Paleostress analysis of heterogeneous fault-slip data: the Gauss method. Journal of Structural Geology 29(11), 1798- 1810.

Žalohar, J., 2014- Explaining the physical origin of Båth's law. Journal of Structural Geology 60, 1- 16.

Zalohar, J., 2015- On a new law of faulting along tectonic wedges: Gust explanation of the preferred (paleo) stress states in the Earth's crust, Journal of Structural Geology, 77: 107- 125.