تأثیر ساختارهای تکتونیکی در اکتشاف منابع آب کارستی به کمک روش Fuzzy-AHP، مطالعه موردی گستره بسطام استان سمنان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال تهران، ایران

2 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال؛ پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 دانشیار، دانشگاه جرجیا استیت، آتلانتا، آمریکا

4 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

5 استاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

چکیده

با توجه به خشکسالی های اخیر در دنیا، اکتشاف منابع آب زیرزمینی امری بسیار ضروری است. این طرح تحقیقاتی با توجه به قرارگیری کشور ایران در محدوده خطر خشکسالی به مطالعه آب‌های کارستی می‌پردازد. محدوده مطالعاتی در این پژوهش در مرکز کشور ایران، استان سمنان، شهرستان شاهرود، بخش بسطام قرار دارد. عوامل متعددی در پدیده کارسـتی شـدن و تشکیل منابع آب در سـازندهای کربناته حائز اهمیت هستند، که از مهم‌ترین آنها می‌توان به سنگ‌شناسـی، توپوگرافی، اقلیم، ژئومورفولوژی و هیدروژئولوژی اشـاره کرد. در این پژوهش نقش عوامل ساختاری در توسعه منابع آب کارستی در استان سمنان مورد بررسی قرار گرفته است .بدین منظور ابتدا لایه‌های اطلاعاتی مربوط به هر عامل تهیه شد. برای مثال عناصر تکتونیکی، شـامل نقشه‎های تراکم خطواره‌ها، تراکم طول گسل‌ها، تراکم محل تقاطع گسل‌ها، فاصله از گسل‌ها با استفاده از نقشـه‌های زمین‌شناسی و پردازش تصاویر ماهواره‌ای است. لایه‌های اطلاعاتی در محیط سـامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، نرم‌افزار Expert Choice و روش های زمین‌آماری (geostatistics)، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در این پژوهش از روش های نوین تصمیم‌گیری‌های چندمعیاره (AHP; analytic hierarchy process) و
(Fuzzy AHP; Fuzzy analytic hierarchy process) در مطالعات منابع آب کارستی استفاده شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of tectonic structures on karstic water resources exploration Using Fuzzy-AHP Logic, case study of Semnan province renge Bastam

نویسندگان [English]

  • R. Akbari Jonosh 1
  • M. Ghorashi 2
  • Hasan. A. Babaei 3
  • M. Nakhaei 4
  • M. Pourkermani 5
1 Ph.D. Student, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Islamic Azad University, North Tehran Branch; Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Georgia State University, Atlanta, United State
4 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, Kharazmi University, Karaj, Iran
5 Professor, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Considering Iran’s situation in drought risk area, in this study karstic waters are investigated. The study area is located in central of Iran, Semnan province. Several factors are important in Karstification and formation water resources in carbonate, among them important are petrology, topography, climate, geomorphology and hydrogeology are pointed out. In this research, the role of structural factors in the development of karstic water resources in Semnan province has been studied. firstly, information layers of each factor prepared. For example, tectonic elements, includes maps: lineament density, faults length density, faults intersection density and density distance from faults making use geological maps and processing of satellite images. Information layers analyzed in the geographical information system (GIS), Expert Choice Software making use geostatistical methods. In this study, multi methods like analytic hierarchy process (AHP) and Fuzzy analytic hierarchy process (Fuzzy AHP) used in study of karstic water resources.

کلیدواژه‌ها [English]

  • karst
  • Fuzzy logic
  • Inference Network
  • Analytic Hierarchy Process
  • Carbonate Formation
  • Semnan province

بهشتی‎فر، س.، 1389- استفاده از منطق فازی در محیط GIS به منظور مکانیابی نیروگاه های گازی، نشریه مهندسی عمران و نقشه برداری، دانشکده فنی، دوره 44، شماره 4، صص. 5 تا 583.
چزگی، ج.، مرادی، ح.، خیرخواه، م.، قاسمیان، د. و روستایی، ی.، 1388- مکان‌یابی سد زیرزمینی به روش معیارهای حذفی با استفاده از GIS (مطالعه موردی غرب تهران). پنجمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران.
زهیدی‌، ر.،1380- کاربردهای صنعتی منطق و شبکه‌های عصبی فازی‌، انتشارات انستیتو ایزایران، 288ص‌.
علیزاده، ا.، 1381- اصول هیدرولوژی کاربردی، چاپ پانزدهم، دانشگاه امام رضا (ع)، 735 ص.
فرهودی، ر. حبیبی، ک. و زندی، پ.، 1384- مکان‌یابی محل دفن مواد زاید جامد شهری با استفاده از منطق فازی (Fuzzy Logic) در محیط GIS مطالعه موردی: شهر سنندج، نشریه: هنرهای زیبا .
کاظمی، ر، غیومیان، ج. و جلالی، ن.، 1385- بررسی نقش عوامل ساختاری در فراوانی منابع آب در منطقه کارستی لار با استفاده از سنجش از دور و GIS، مجله پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، شماره 73، صص. 33 تا 43.

 


References
Chang, B., Chang, C. and Wu, C., 2011- Fuzzy DEMATEL method for developing supplier selection criteria. Expert Systems with Applications, 38, 1850–1858.
Kahraman, C., Cebeci, U. and Ruan, D., 2004- Multi-attribute comparison of catering service companies using fuzzy AHP: the case of Turkey. International Journal of production economics 87.
Malczewski, J. 1999- GIS and Multi-criteria Decision Analysis, John Wiley and Sons Incorporated, PP.177-189.
Vijith, H. and Madhu, G., 2007- Application of GIS and frequency ratio model in mapping the potential surface failure sites in the Poonjar
sub-watershed of Meenachil river in Western ghats of Kerala,Journal of the Indian Society of Remote Sensing 35 (3), 275-285
Yanar, T. A. and Akyu¨rek, Z., 2006- The enhancement of the cell-based GIS analyses with fuzzy processing capabilities. Journal of Information Sciences, Vol. 176, No 8, PP. 1067-1085.