تعیین عوامل اصلی کنترل کننده کیفیت مخزنی سازند آسماری در میدان نفت سفید، فروافتادگی دزفول شمالی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی. دانشگاه ازاد واحد علوم تحقیقات تهران

2 دانشکده زمین شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه زمین شناسی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22071/gsj.2017.77997.1041

چکیده

سازند آسماری، به سن اولیگومیوسن اصلی‌ترین سنگ مخزن هیدروکربوری در ایران است که عمده‌ی تولید نفت در فروافتادگی دزفول از این سازند صورت می گیرد. در این مطالعه به منظور درک عوامل کنترل کننده کیفیت مخزنی بررسی مقاطع نازک میکروسکوپی این سازند در چاه‌های مورد مطالعه، منجر به شناسایی 8 ریزرخساره شده که در یک رمپ کربناتی هموکلینال نهشته شده‌اند. مهم‌ترین فرآیندهای دیاژنزی شامل میکریتی شدن، تجدیدتبلور، ، دولومیتی شدن، انحلال، سیمانی شدن، تراکم مکانیکی و شیمیایی و شکستگی در مراحل دیاژنزی ائوژنز، مزوژنز و تلوژنز رسوبات سازند آسماری در میدان‌ نفت سفید را تحت تأثیر قرار داده‌اند. بررسی‌های چینه‌نگاری سکانسی منجر به شناسایی 3 سکانس رسوبی رده سوم شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد سه فرایند دولومیتی شدن، انحلال، سیمانی شدن مهم ترین فاکتور‌های موثر بر کیفیت مخزن هستند. سیمانی شدن با تشکیل سیمان کلسیتی و انیدریتی با فابریک‌های مختلف موجب کاهش انواع حفرات در رخساره‌ها و در نتیجه کاهش کیفیت مخزن شده است. دولومیتی شدن از طریق تخریب فابریک‌های اولیه و ایجاد حفره‌های بین بلوری در رخساره‌های مادستونی و انحلال از طریق ایجاد حفرات ثانویه در اکثر رخساره ها موجب افزایش کیفیت مخزنی شده است. به دلیل گسترش و تاثیر بیشتر انحلال در ایجاد تخلخل نسبت به سایر فرایندها، این فرایند اصلی ترین عامل افزایش دهنده کیفیت مخزنی در میدان مورد مطالعه است. برخلاف دیگر میادین هیدرکربوری حوضه زاگرس، که در آنها شکستگی‌ها عامل اصلی بهبود خواص مخزنی اند، در میدان نفت سفید بیشتر شکستگی‌ها توسط سیمان کلسیتی پرشده و نقش چندانی در این مورد ندارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Determination of main reservoir controlling factors of Asmari Formation in Naft-Sefied oil field, Northern Dezful Embayment

نویسندگان [English]

  • ayeshah salmani 1
  • Hossain Rahimpour-Bonab 2
  • Mohsen Ranjbaran 2
  • Seyed Mohsen Aleali 3
1 1Department of Geology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Geology, Faculty of Science, University of Tehran, Tehran, Iran
3 ِepartment of Geology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Asmari Formation (Oligocene - Miocene) is the first fractured proliferous carbonate reservoir that ever known in the world and is the most important hydrocarbon reservoir in Iran. The large quantity of the produced oil in Dezful Embayment is from this formation. Thin section studies in this formation lead to identification of eight microfacies related to the homoclinal ramp with three subdivisions (inner ramp, middle ramp and outer ramp). Many diagenetic processes such as; micritization, neomorphism, bioturbation, dolomitization, dissolution, cementation, mechanical and chemical compaction, fracturing have affected the Asmari carbonates in studied oil field during eogenesis, mesogenesis and telogenesis processes. Three sequences (third order) have been identified based on sequence stratigraphy studies. Based on all results from this study it could be pointed out that; dolomitization, dissolution and cementation are the most important factors that controlled the reservoir quality in this field. Cementation (calcite and anhydrite cements with different fabrics) reduced reservoir quality in different facies. Seemingly, fabric destructive dolomitization increased reservoir quality with creating intercrystaline porosity in mudstone facies and connecting isolated pores (via dissolution) in most of facies. Dissulotion has prime importance where occurred and increased reservoir quality. Contrasting to the other Asmari hydrocarbon fields in Zagros which fracturing is the most important factor in increasing reservoir quality, in Naft-Safid oil field, most of fractures have been filled by calcite cement. Thus, diagenetic imprints (such as dissolution and dolomitization) have more effects on increasing reservoir quality than fracturing.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Asmari Formation"
  • "Naft-e sefid oil field"
  • "Diagenesis"
  • "Sedimentary Environment"
  • "Sequence Stratigraphy"

کتابنگاری

آورجانی، ش.، محبوبی، ا. و موسوی حرمی، ر.، 1390- ریزرخساره، محیط‌های رسوبی و چینه نگاری سکانسی رسوبات الیگو- میوسن (سازند آسماری) در میدان نفتی کوپال، فصلنامه زمین‏شناسی ایران، صص. 45 تا 60.

پاکدامن، ع .، 1382- زون‏بندی چاه­های 30 و 31 میدان نفت سفید آسماری گزارش پ- 5965، شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب.

نورایی‎نژاد، خ.، امیری‎بختیار، ح.، محمدیان، ر. و ساعدی، ق.، 1390- تعیین غیر مستقیم گسترش شکستگی‌ها در مخزن آسماری میدان مارون، مجلة اکتشاف و تولید، شمارة 80، صص. 52 تا 56.

 

References

Ahmad, A. H. M., Bhat, G. M. and Azim Khan, M. H., 2006- Depositional environments and diagenesis of the Kuldhar and Keera Dome Carbonates (Late Bathonian-Early Callovian) of Western India, Journal of Asian Earth Sciences, 27, 765- 778.

Al-Aasm, I. S., Ghazban, F. and Ranjbaran, M., 2009- Dolomitization and related fluid evolution in the Oligocene – Miocene Asmari Formation, Gachsaran Area, SW Iran: petrographic and isotopic evidence, Journal of Petroleum Geology, 32 (3), 287- 304.

Alsharhan, A. S., 1997- Depositional setting, diagenesis and reservoir properties of the Maastrichtian platform carbonate sequences of the Southern Arabian Gulf. Conference on Jurassic-Cretaceous Carbonate Platform - Basin Systems Middle East Models, December 7-9, Al Ain, UAE.

Amirshahkarami, M., Vaziri-Moghaddam, H. and Taheri, A., 2007- Paleoenvironmental model and sequence stratigraphy of the Asmari Formation in southwest Iran, Historical Biology, 19 (2), 173- 183.

Aqrawi, A. A. M., Keramati, M., Ehrenberg, S. N., Pickard, N., Moallemi, A., Svånå, T., Darke, G., Dickson, J. A. D. and Oxtoby, A., 2006- Origin of dolomite in the Asmari Formation (Oligocene-lower Miocene), Dezful Embayment, SW Iran, Journal of Petroleum Geology, 29, 381- 402.

Bo, Z., Ming, L., Shufu, D., Changjian, Z., Guanghui, W., Changmin, Z. and Li, G., 2012- Dolomitization mechanism of Cambrian carbonates in the Bachu area, Tarim Basin, NW China, Petroleum Exploration and Development, 39 (2): 212- 217.

Boggs, S. Jr. and Krinsley, D., 2006- Application of Cathodoluminescence Imaging to Study of Sedimentary Rocks, Cambridge University Press, Cambridge, 165 p.

Brandano, M., Frezza, V., Tomassetti, L. and Pedley, M., 2009- Facies analysis and palaeoenvironmental interpretation of the Late Oligocene Attard Member (Lower Coralline Limestone Formation), Malta: Sedimentology, 56, 1138- 1158. 

Buxton, M. W. N. and Pedley, H. M., 1989- Short paper: a standardized model for Tethyan Tertiary carbonates ramps, Journal of the Geological Society of London, 146 (5), 746- 748.

Cosovic, V., Drobne, K. and Moro, A., 2004- Paleoenvironmental model for Eocene foraminiferal limestones of the Adriatic carbonate platform (Istrian Peninsula), Facies, 50, 61- 75.

Dunham, R. J., 1962- Classification of carbonate rocks according to depositional texture. In: Ham, W. E., ed., Classification of Carbonate rocks: AAPG-Publ-Memoris 1,Tulsa, Oklahoma, pp. 108- 121.

Ehrenberg, S. N., Eberli, G. P., Keramati, M. and Moallemi, S. A., 2006- Porosity-permeability relationships in interlayered limestone-dolostone reservoirs, American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 90 (1), 91- 114.

El-Saiy, A .K. and Jordan, B. R., 2007- Diagenetic aspects of tertiary carbonates west of the Northern Oman Mountains, United Arab Emirates, Journal of Asian Earth Sciences, 31, 35- 43.

Flügel, E., 2010- Microfacies of Carbonate Rocks, Analysis, Interpretation and Application (2th edition), Springer, Heidelberg, 976 p.

Friedman, G. M., 1965- Terminology of crystallization textures and fabrics in sedimentary rocks, Journal of Sedimentary Petrology, 35, 643- 655.

Geel, T., 2000- Recognition of Stratigraphic sequence in carbonate platform and slope deposits: empirical models based on microfacies analyses of Paleogene deposits in southeastern Spain: Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 155, 211- 238.

Hakimzadeh, S. and Seyrafian, A., 2008- Late Oligocene-Early Miocene benthic foraminifera and biostratigraphy the Asmari Formation, south Yasuj, north-central Zagros basin, Iran: Carbonates and Evaporites, 23 (1), 1- 10.

Hfaiedh, R., Arnaud Vanneau, A., Godet, A., Arnaud, A., Zghal, I., Ouali, J., Latil, J.L. and Jallali, H., 2013- Biostratigraphy, palaeoenvironments and sequence stratigraphy of the Aptian sedimentary succession at Jebel Bir Oum Ali (Northern Chain of Chotts, South Tunisia): Comparison with contemporaneous Tethyan series, Cretaceous Research, 46, 177- 207.

Khalifa, M. A., Abu El-Ghar, M. S., Helal, S. A. and Hussein, A. W., 2013- Sequence stratigraphy of the Cenomanian Gualala Formation, north eastern desert, Egypt, Journal of African Earth Sciences, doi:10.1016/j.jafrearsci.2013.09.005.

Mackenzie, F. T., 2003- Carbonate Mineralogy and Geochemistry. In: Encyclopedia of Sediments and Sedimentary Rocks (Ed. Middleton, G. V.), Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, 91- 100.

Miller, C. R., James, N. P. and Bone, Y., 2012- Prolonged carbonate diagenesis under an evolving Late Cenozoic climate; Nullarbor  Plain, southern Australia, Sedimentary Geology, 261-262, 33- 49.

Pomar, L., 2001- Ecological control at sedimentary accommodation: evolution from a carbonate ramp to rimmed shelf, Upper Miocene, Balearic Island: Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 175 (1), 249- 272.

Pomar, L., Mateu-Vicens, G., Morsilli, M. and Brandano, M., 2014- Carbonate ramp evolution during Late Oligocene (Chattian), Salento Peninsula, southern Italy, Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, doi: 10.1016/j.palaeo.2014.03.023.

Ronchi, P., Jadoul, F., Ceriani, A., Giulio, A. D., Scotti, P., Ortenzi, A. and Massara, E. P., 2011- Multistage dolomitization and distribution of dolomitized bodies in Early Jurassic carbonate platforms (Southern Alps, Italy), Sedimentology, 58, 532- 565.

Seyrafian, A., Vaziri-Moghaddam, H., Arzani, N. and Taheri, A., 2011- Facies analysis of the Asmari Formation in central and north-central Zagros basin southwest Iran: Biostratigraphy, paleoecology and diagenesis, Revista Mexicana de Ciencias Geológicas, 28 (3), 439- 458.

Sharland, P. R., Archer, R., Casey, D. M., Davies, R. B., Hall, S. H., Heward, A. P., Horbury, A. D. and Simmon, M. D., 2001- Arabian Plate sequence stratigraphy, GeoArabia, Special Publication, Oriental Press, Manama Bahrain, 2, 371 p.

Shull, D. H., 2001- Transition-matrix model of bioturbation and radionuclide diagenesis, Limnology and Oceanography, 46 (4), 905- 916.

Tucker, M. E. and Wright, V. P., 1990- Carbonate Sedimentology, Blackwell Scientific Publications, Oxford, 482 p.

Tucker, M. E., 1991- Sedimentary Petrology: An introduction to the origin of sedimentary rocks, Blackwell Scientific Publication, England, 260 p.

Van-Buchem, F. S. P., Allan, T. L., Laursen, G. V., Lotfpour, M., Moallemi, A., Monibi, S., Motiei, H., Pickard, N. A. H., Tahmasbi, A. R., Vedrenne, V. and Vincent, B., 2010- Regional stratigraphic architecture and reservoir types of the Oligo-Miocene deposits in the Dezful Embayment (Asmari and Pabdeh Formations) SW Iran, Geological Society of London, Special Publications, 329, 219- 263.

Vandeginste, V., John, C. and Manning, Ch., 2013- Interplay between depositional facies, diagenesis and early fractures in the Early Cretaceous Habshan Formation, Jebel Madar, Oman, Marine and Petroleum Geology, 43, 489- 503.

Vaziri-Moghaddam, H., Kimiagari, M. and Taheri, A., 2006- Depositional environment and sequence stratigraphy of the Oligocene-Miocene Asmari Formation in SW Iran: Facies, 52, 41- 51.

Wanas, H. A. and Soliman, H. E., 2014- Calcretes and palustrine carbonates in the Oligo-Miocene clastic–carbonate unit of the Farafra Oasis, Western Desert, Egypt: Their origin and palaeoenvironmental significance, Journal of African Earth Sciences, 95, 145- 154.

Wilson, M. E. J., and Evans, M. E. J., 2002- Sedimentology and diagenesis of Tertiary carbonates on the Mangkalihat Penninsula, Boreneo: implications for subsurface reservoir quality, Marine and Petroleum Geology, 19, 873- 900.

Zinke, J., Reijmer, J. J. G. and Thomassin, B. A., 2003- Systems tracts sedimentology in the lagoon of Mayotte associated with the Holocene transgression, Sedimentary Geology, 160, 57- 79.