فرگشت ساختاری و زمین ساخت جوان گستره میانراهان، شمال خاور کرمانشاه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22071/gsj.2019.88498

چکیده

گستره مورد مطالعه در شمال خاوری استان کرمانشاه و در محل زمین­درز اصلی زاگرس قرار گرفته است. برای انجام تحلیل­های ساختاری در این بخش، شش برش ساختاری عمود بر روند ساختارها ترسیم شده است. ساختارها و گسل­های مختلف با سازوکارهای متفاوت در این برش­ها نشان می­دهد که گستره مورد مطالعه از دوره کرتاسه تاکنون، دو گامه (فاز) زمین­ساختی را پشت سر گذاشته است. گامه نخست که یک گامه فشارشی بوده که از کرتاسه شروع شده و حداقل تا میوسن ادامه داشته است. گسل­های ایجاد شده در این گامه به‌صورت راندگی­های با جابه‎جایی زیاد هستند که مهم­ترین آنها راندگی اصلی زاگرس است. گامه دوم زمین­ساختی که بسیار جوان و فعال بوده؛ به‌صورت یک سامانه ترافشارشی عمل کرده است. اصلی­ترین ساختارهای ایجاد شده در این گامه دو گسل راست­بر صحنه و میانراهان هستند. این دو گسل از تکه­های گسل جوان اصلی زاگرس هستند و عملکرد آنها باعث ایجاد ساختارهای ثانویه مانند حوضه واگشوده دینور و ساختار گل­ساخت مثبت بر روی گسل صحنه شده­ است. در نهایت با توجه به ارتباط بین ساختارها و چینه­های با سن­های مختلف مدل فرگشت ساختاری گستره در شش مرحله بیان شده است. در طی این مراحل گسل­های هم­راستا اما با سازوکار متفاوت ایجاد شده­اند که نشان‌دهنده چرخش محور تنش 1σ در خلاف جهت عقربه­های ساعت از کرتاسه تاکنون است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural evolution and active tectonic of Mianrahan area, northeast of Kermanshah

نویسندگان [English]

  • H. Javanbakht Jabarabadi 1
  • S. A. Alavi 2
1 M.Sc. Student, Faculty of Earth Sciences, University of Shahid Beheshti, Tehran, Iran
2 Professor, Faculty of Earth Sciences, University of Shahid Beheshti, Tehran, Iran
چکیده [English]

The studied area located at the main suture zone of Zagros in the northeastern of Kermanshah. To do structural analysis in this area, six structural sections have been drawn perpendicular to structures direction. Structures and faults with different mechanism show that the studied area has passed two tectonic phases from Cretaceous up to present. The first phase which is a Compression phase, started from Cretaceous and lasted until Miocene. The created faults in this phase are thrusts with vast displacements in which the Main Zagros Thrust is the most important one of them. The second tectonic phase which is very young and active acts as a Transpressional system. The main structures created in second phase are dextral faults of Mianrahan and Sahne. These tow faults are part of Main Recent Fault and created some secondary structures such as Dinevar pull apart and flower structure on Sahne fault. Finally structural evolution model of the area has been expressed in six steps according to the relation among the structures and layers with different ages. During these steps, faults with the same dirctions but different mechanism have been created which demonstrates the counterclockwise rotation of stress axis σ1 since Cretaceous.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pull apart basin
  • Transpresstion tectonic
  • Sahne fault
  • Mianrahan fault
  • Zagros suture zone

کتابنگاری

اشراقی، ص. ع.، جعفریان، م. ب. و اقلیمی، ب.، 1375- نقشه زمین­شناسی سنقر مقیاس 100000/1، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

اویسی مؤخر، م.، شاه‌نظری اول، ح. و قاسمی، و.، 1387- تشخیص گسل نهان صحنه در منطقه کرکسار با استفاده از روش مغناطیسی و VLF،  مجله فیزیک زمین و فضا، دوره 34، شماره2، صص. 65 تا 81.

چیذری، ش.، نظری، ح.، کریمی باوندپور، ع.، فتوت، م. و ملک محمودی، م.، 1393- بررسی هندسه آبخوان دشت هرسین- بیستون بر پایه مطالعات ریخت­زمین­ساختی و گسلش جنبا، سی و سومین گردهمایی ملی علوم زمین، 3 تا 5 اسفند.

رفعیا، ر. و شهیدی، ع.، 1378- نقشه زمین­شناسی میانراهان (کرکسار) مقیاس 100000/1، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

 

 

References

Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L. and  Mouthereau, F., 2005- Convergence history across Zagros (Iran): Constraints from collisional and earlier deformation. International Journal of Earth Sciences Geologische Rundschau, v. 94, p. 401- 419.

Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L., Whitechurch, H., Vrielync, B., Spakman, W., Monie, P., Meyer, B. and Wortel, R., 2011-  Zagros Orogeny: A subduction-dominated process. Geological Magazine, v. 148, p. 692- 725.

Alavi, M., 1994- Tectonics of the Zagros Orogenic belt of Iran: New data and interpretations. Tectonophysics, v. 229, p. 211–238.

Alipoor, R., Zaré, M. and Ghassemi. M. R., 2012- Inception of activity and slip rate on the Main Recent Fault of Zagros Mountains, Iran. Geomorphology, v. 175- 176, p. 86- 97.

Ambraseys, N. and Moinfar, A., 1974a- The seismicity of Iran: the Firuzabad (Nehavand) earthquake of 16th August 1958. Ann. Geophys, v. 27, p. 1-21.

Ambraseys, N. and Moinfar, A., 1974b- The seismicity of Iran: the Karkhaneh (Kangavar) earthquake of 24th March 1963. Ann. Geophys, v. 27, p. 23- 36.

Berberian, M., 1995- Master blind thrust faults hidden under the Zagros folds: active basement tectonics and surface morphotectonics. Tectonophysics, v. 241, p. 193- 224.

Braud, J., 1978- Geological map of Kermanshah quadrangle C6. Geological Survey of Iran, scale 1:250,000, 1 sheet.

Copley, A. and Jackson, J., 2006- Active tectonics of the Turkish–Iranian plateau. Tectonics, v. 25, p. 1-19.

Dooley, T. P. and Schreurs, G., 2012- Analogue modelling of intraplate strike-slip tectonics: A review and new experimental results. Tectonophysics, v.574-575, p. 1- 71.

McQuarrie, N., Stock, J. M., Verdel, C. and Wernicke, B. P., 2003- Cenozoic evolution of Neotethys and implications for the causes of plate motions. Geophys, Res. Lett, 30 (20).

Mirzaei, N. and Gheitanchi, M. R., 2002- Seismotectonics of Sahneh fault, middle segment of main recent fault, Zagros mountains, western Iran. J. Earth Space Phys, v. 28, p. 1- 8.

Mohajjel, M. and Fergusson, C. L., 2014- Jurassic to Cenozoic tectonics of the Zagros Orogen in northwestern Iran. International Geology Review, v. 56, p. 263- 287.

Mohajjel, M., Fergusson, C. L. and Sahandi, M. R., 2003- Cretaceous-Tertiary convergence and continental collision, Sanandaj-Sirjan Zone, western Iran. Journal of Asian Earth Sciences, v. 21, p. 397- 412.

Navabpour, P., Angelier, J. and Barrier, E., 2007- Cenozoic post-collisional brittle tectonic history and stress reorientation in the High Zagros Belt (Iran, Fars Province). Tectonophysics, v. 432, p. 101- 131.

Shafaii Moghadam, H. and Stern, R. J., 2011- Geodynamic evolution of Upper Cretaceous Zagros ophiolites: Formation of oceanic lithosphere above a nascent subduction zone. Geological Magazine, v. 148, p. 762- 801.

Talebian, M. and Jackson, J., 2002- Offset on the main recent fault of NW Iran and implications on the late Cenozoic tectonics of the Arabia–Eurasia collision zone. Geophys. J. Int 150, 422- 439.

Tchalenko, J. S. and Braud, J., 1974- Seismicity and structure of the Zagros: the Main Recent Fault between 33◦ and 35◦N. Phil. Trans. R. Soc. Lond., A., 277, 1- 25.

Vergés, J., Saura, E., Casciello, E., Fernàndez, M., Villaseñor, A., Jiménez-Munt, I. and García-Castellanos, D., 2011- Crustalscale cross-sections across the NW Zagros belt: Implications for the Arabian margin reconstruction. Geological Magazine, v. 148, p. 739- 761.