فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

فرگشت ساختاری و زمین ساخت جوان گستره میانراهان، شمال خاور کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حمید جوانبخت جبارآبادی 1
سید احمد علوی 2
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22071/gsj.2019.88498
چکیده
گستره مورد مطالعه در شمال خاوری استان کرمانشاه و در محل زمین­درز اصلی زاگرس قرار گرفته است. برای انجام تحلیل­های ساختاری در این بخش، شش برش ساختاری عمود بر روند ساختارها ترسیم شده است. ساختارها و گسل­های مختلف با سازوکارهای متفاوت در این برش­ها نشان می­دهد که گستره مورد مطالعه از دوره کرتاسه تاکنون، دو گامه (فاز) زمین­ساختی را پشت سر گذاشته است. گامه نخست که یک گامه فشارشی بوده که از کرتاسه شروع شده و حداقل تا میوسن ادامه داشته است. گسل­های ایجاد شده در این گامه به‌صورت راندگی­های با جابه‎جایی زیاد هستند که مهم­ترین آنها راندگی اصلی زاگرس است. گامه دوم زمین­ساختی که بسیار جوان و فعال بوده؛ به‌صورت یک سامانه ترافشارشی عمل کرده است. اصلی­ترین ساختارهای ایجاد شده در این گامه دو گسل راست­بر صحنه و میانراهان هستند. این دو گسل از تکه­های گسل جوان اصلی زاگرس هستند و عملکرد آنها باعث ایجاد ساختارهای ثانویه مانند حوضه واگشوده دینور و ساختار گل­ساخت مثبت بر روی گسل صحنه شده­ است. در نهایت با توجه به ارتباط بین ساختارها و چینه­های با سن­های مختلف مدل فرگشت ساختاری گستره در شش مرحله بیان شده است. در طی این مراحل گسل­های هم­راستا اما با سازوکار متفاوت ایجاد شده­اند که نشان‌دهنده چرخش محور تنش 1σ در خلاف جهت عقربه­های ساعت از کرتاسه تاکنون است.
کلیدواژه‌ها
حوضه واگشوده
زمین ساخت ترافشارشی
گسل صحنه
گسل میانراهان
زمین‌درز زاگرس
کتابنگاری
اشراقی، ص. ع.، جعفریان، م. ب. و اقلیمی، ب.، 1375- نقشه زمین­شناسی سنقر مقیاس 100000/1، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
اویسی مؤخر، م.، شاه‌نظری اول، ح. و قاسمی، و.، 1387- تشخیص گسل نهان صحنه در منطقه کرکسار با استفاده از روش مغناطیسی و VLF،  مجله فیزیک زمین و فضا، دوره 34، شماره2، صص. 65 تا 81.
چیذری، ش.، نظری، ح.، کریمی باوندپور، ع.، فتوت، م. و ملک محمودی، م.، 1393- بررسی هندسه آبخوان دشت هرسین- بیستون بر پایه مطالعات ریخت­زمین­ساختی و گسلش جنبا، سی و سومین گردهمایی ملی علوم زمین، 3 تا 5 اسفند.
رفعیا، ر. و شهیدی، ع.، 1378- نقشه زمین­شناسی میانراهان (کرکسار) مقیاس 100000/1، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
 
 
References
Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L. and  Mouthereau, F., 2005- Convergence history across Zagros (Iran): Constraints from collisional and earlier deformation. International Journal of Earth Sciences Geologische Rundschau, v. 94, p. 401- 419.
Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L., Whitechurch, H., Vrielync, B., Spakman, W., Monie, P., Meyer, B. and Wortel, R., 2011-  Zagros Orogeny: A subduction-dominated process. Geological Magazine, v. 148, p. 692- 725.
Alavi, M., 1994- Tectonics of the Zagros Orogenic belt of Iran: New data and interpretations. Tectonophysics, v. 229, p. 211–238.
Alipoor, R., Zaré, M. and Ghassemi. M. R., 2012- Inception of activity and slip rate on the Main Recent Fault of Zagros Mountains, Iran. Geomorphology, v. 175- 176, p. 86- 97.
Ambraseys, N. and Moinfar, A., 1974a- The seismicity of Iran: the Firuzabad (Nehavand) earthquake of 16th August 1958. Ann. Geophys, v. 27, p. 1-21.
Ambraseys, N. and Moinfar, A., 1974b- The seismicity of Iran: the Karkhaneh (Kangavar) earthquake of 24th March 1963. Ann. Geophys, v. 27, p. 23- 36.
Berberian, M., 1995- Master blind thrust faults hidden under the Zagros folds: active basement tectonics and surface morphotectonics. Tectonophysics, v. 241, p. 193- 224.
Braud, J., 1978- Geological map of Kermanshah quadrangle C6. Geological Survey of Iran, scale 1:250,000, 1 sheet.
Copley, A. and Jackson, J., 2006- Active tectonics of the Turkish–Iranian plateau. Tectonics, v. 25, p. 1-19.
Dooley, T. P. and Schreurs, G., 2012- Analogue modelling of intraplate strike-slip tectonics: A review and new experimental results. Tectonophysics, v.574-575, p. 1- 71.
McQuarrie, N., Stock, J. M., Verdel, C. and Wernicke, B. P., 2003- Cenozoic evolution of Neotethys and implications for the causes of plate motions. Geophys, Res. Lett, 30 (20).
Mirzaei, N. and Gheitanchi, M. R., 2002- Seismotectonics of Sahneh fault, middle segment of main recent fault, Zagros mountains, western Iran. J. Earth Space Phys, v. 28, p. 1- 8.
Mohajjel, M. and Fergusson, C. L., 2014- Jurassic to Cenozoic tectonics of the Zagros Orogen in northwestern Iran. International Geology Review, v. 56, p. 263- 287.
Mohajjel, M., Fergusson, C. L. and Sahandi, M. R., 2003- Cretaceous-Tertiary convergence and continental collision, Sanandaj-Sirjan Zone, western Iran. Journal of Asian Earth Sciences, v. 21, p. 397- 412.
Navabpour, P., Angelier, J. and Barrier, E., 2007- Cenozoic post-collisional brittle tectonic history and stress reorientation in the High Zagros Belt (Iran, Fars Province). Tectonophysics, v. 432, p. 101- 131.
Shafaii Moghadam, H. and Stern, R. J., 2011- Geodynamic evolution of Upper Cretaceous Zagros ophiolites: Formation of oceanic lithosphere above a nascent subduction zone. Geological Magazine, v. 148, p. 762- 801.
Talebian, M. and Jackson, J., 2002- Offset on the main recent fault of NW Iran and implications on the late Cenozoic tectonics of the Arabia–Eurasia collision zone. Geophys. J. Int 150, 422- 439.
Tchalenko, J. S. and Braud, J., 1974- Seismicity and structure of the Zagros: the Main Recent Fault between 33◦ and 35◦N. Phil. Trans. R. Soc. Lond., A., 277, 1- 25.
Vergés, J., Saura, E., Casciello, E., Fernàndez, M., Villaseñor, A., Jiménez-Munt, I. and García-Castellanos, D., 2011- Crustalscale cross-sections across the NW Zagros belt: Implications for the Arabian margin reconstruction. Geological Magazine, v. 148, p. 739- 761.
 
فصلنامه علمی علوم زمین
دوره 28، شماره 111
دوره 28، شماره 111، بهار 1398
بهار 1398
صفحه 175-184