بررسی تکتونیک فعال و شناسایی گسل های جنبا به وسیله روش های ژئوفیزیکی مطالعه موردی: گوهرتپه- بهشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، کرج، ایران

2 کارشناسی ارشد، سازمان زمین‎شناسی واکتشافات معدنی کشور؛ مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، کرج، ایران

4 دانشیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

10.22071/gsj.2019.88499

چکیده

بدون شک یکی از شواهد فعالیت­های زمین‎ساختی در هر منطقه پدیده زمین‎لرزه است که نقش اصلی را در تلفات جانی و خسارات مالی به خود اختصاص می­دهد . زمین‎لرزه معمولاً با ایجاد گسل­هایی همراه است که گاهی تا عمق پوسته زمین ادامه می­یابد. در مواردی که هیچ گونه نشانه یا عارضه‎ای از این گسل­ها در سطح زمین دیده نمی­شود لازم است تا با تلفیق دانش زمین‎شناسی و همچنین ابزارهای دورسنجی و ژئوفیزیکی شناخت دقیق‎تری از این گسل­ها و شاخه­های فرعی آن به دست آورد. گسل خزر در منطقه مورد مطالعه گسلی بنیادی و جنباست که حداقل 6 رخداد زمین‎لرز تاریخی به آن نسبت داده شده است. با توجه به فعالیت­های کواترنری این گسل شناخت آن در منطقه از اهمیت ویژه ‎ای برخوردار است به همین سبب جهت آشکارسازی بخش­های پنهان آن مطالعات زمین‎شناسی و ژئوفیزیکی در سایت تاریخی گوهرتپه از شهرستان بهشهر صورت گرفت. روش­های مقاومت ویژه با آرایش دوقطبی- دوقطبی در فواصل 10 و 20 متری به منظور تهیه مقاطع و نقشه­ها استفاده شد و با بررسی آنها و با توجه به موقعیت و عمق بی‎هنجاری­های به دست آمده در مراحل بعدی پروفیل­ها و شبکه­های جدیدی طراحی شد. به منظور دست‎یابی به نتایج دقیق‌تر، پیمایش مغناطیس‌سنجی سزیم بر روی 4 پروفیل صورت گرفت. داده­های به دست آمده از عملیات صحرایی و برداشت داده­ها و همچنین پردازش نهایی داده­ها در نرم‎افزار­های تخصصی تلفیق شده است. بر این اساس  تفسیر روشنی از ساختار­های زیر سطحی به خصوص گسلش و ناپیوستگی­ها در منطقه مورد مطالعه به دست آمد که حاکی از انطباق چشمگیر بی‌هنجاری­های به دست آمده با شواهد صحرایی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of active tectonics and identification of active faults by geophysical methods case study: Gohartapeh- Behshahr

نویسندگان [English]

  • F. Alahverdi Maygooni 1
  • M. Mohamadi Vizheh 2
  • A.R. Farrokhnia 3
  • E. Boostan 3
  • H. Nazari 4
1 M.Sc., Department of Geology, Islamic Azad University, Karaj Branch, Karaj, Iran
2 M.Sc., Geological Survey of Iran; Institute of Geophysics, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, Karaj Branch, Karaj, Iran
4 Associate Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Undoubtedly, one of the evidence of tectonic activity in each region is earthquake, which has a major role in casualties and financial losses. The earthquake is usually caused by faults that sometimes extend to the depths of the earth's crust. In cases where no signs or complications of these faults are observed on the surface of the earth, it is necessary to get a better understanding of these faults and its sub branches by combining geological knowledge as well as remote sensing and geophysical instruments. The Kazar fault in the study area is a fundamental fault that has been attributed to at least six historical earthquake events. Due to quaternary activities, recognition of this fault is very important in the region. Therefore, geological and geophysical studies were carried out on the historical site of Gohartepeh in Behshahr city to reveal its hidden parts. Specific resistive methods with bipolar bipolar arrangement at 10 and 20 meters intervals are used to provide sections and maps. By examining them and considering the position and depth of the anomalies obtained in the next stages, new profiles and networks were designed. In order to obtain more accurate results, the cesium magneto metric scanning was performed on 4 profiles. Data obtained from field operations and data acquisition as well as final processing of data in specialized software have been incorporated and clearly interpreted from sub-surface structures, especially faults and discontinuities in the study area, which indicate an impressive anomalous adaptation obtained with field evidence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ground penetrating radar (GPR)
  • Resistivity
  • Cesium magnetometry
  • Gohartapeh
  • Khazar fault
  • Joint Interpretation

کتابنگاری

افتخارنژاد، ج.، 1359- تفکیک بخش‌های مختلف ایران از نظر وضع ساختمانی در ارتباط با حوزههای رسوبی، نشریه انجمن نفت، شماره 82.

حجت، آ. و رنجبر، ح.، 1391- اصول ژئوالکتریک کاربردی، مؤسسه انتشارات ستایش.

رجایی، م. و داودی­راد، ن.، 1389- مطالعات زمین‌شناسی و مکانیک­ سنگی با استفاده از روش­های ژئوفیزیکی، مجله علوم و زمین، جلد 13، صص. 15 تا 19.

علیان­نژاد، ع.، مرادی هرسینی، ک.، قرشی، م. و خادمی، س.، 1392- ارزیابی کارایی روش‎های ژئوالکتریک و ژئورادار در شناخت گسل‎های فرعی تهران، هشتمین همایش انجمن زمین‌شناسی مهندسی و محیط زیست ایران، دانشگاه فردوسی مشهد.

فردوسی، ح. و پیروز، ا.، 1382- تهیه مدل­های ریاضی و نرم­افزارهای مربوط برای اندازه‎گیری‌های ژئوالکتریکی گسل­ها و دایک­های قائم، پایان‎نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود.

کاظم‎زاده،ع.، بیدهندی، م. و رضایی، م.، 1387- مطالعه مقاومت ویژه سازندی با استفاده از روش واحد­های جریان هیدرولیکی در مخازن کربناته، مجله علوم دانشگاه تهران، جلد 91، شماره 1، صص. 19 تا 71.

محمدی ویژه، م. و کامکار روحانی، ا. ق.، 1390- بررسی ساختارهای مدفون نزدیک سطح زمین با استفاده از روش­های  GPR و مقاومت ویژه: یک مورد مطالعاتی: فصلنامه علمی- پژوهشی علوم زمین، شماره 80، صص. 163 تا 170.

نبوی، م. ح.، 1355- دیباچه‎ای بر زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 129 ص.

 

References

Allen, M. B., Ghassemi, M. R., Shahrabi, M. and Qorashi, M., 2003- Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran. Journal of Structural Geology 25, 659- 672.

Arbogast, J. S. and Franklin, M. H., 1999- Artificial neural networks and high speed resistivity modeling software speed reservoir characterization, Petroleum engineering international, Vol. 72, No. 5, pp. 57- 61.

Berberian, M. and King, G. C. P., 1981- Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Sciences 18, 210- 265.

Berberian, M. and Yeats, R. S., 1999- Patterns of historical earthquake rupture in the Iranian plateau. Bulletin of the Seismological Society of America 89, 120- 139.

Dehghani, G. A. and Makris, J., 1983- The gravity field and crustal structure of Iran, Geol. Surv. Iran, Rep. No. 51, pp. 51-68.

Dobrin, M. B. and Savit, C. H., 1988- Introduction to geophysical prospecting, McGraw-Hill 867.

Helle, H. B., Bhatt, A. and Ursin, B., 2001- Porosity and permeability prediction from wireline logs using artificial neural networks a North Sea case study, Geophysical Prospecting, No. 49, pp. 43- 444.

Jackson, J., Priestley, K., Allen, M. and Berberian, M., 2002- Active tectonics of the South Caspian Basin. Geophysical Journal International 148, 214- 245.

Mooney, H. M. 1980- Hand book of engineering geophysics, Vol. 2, Bison Instrument, Minneapolis.

Rashed, M., Kawamura, D., Nemoto, H. and Nakagawa, K., 2004- Ground pentrating radar investigations across the Uemachi Fault, Osaka, Japan, Journal of Applied Geophysics, 53(2-3): 63-75, DOI: 10.1016/S0296-9851(03)00028-4.

Stocklin, J., 1974- Northern Iran: Alborz Mountains. In: Spencer, A.M. (Ed.), Mesozoic– Cenozoic Belts: Geological Society of London, Special Publications, 4, pp. 213- 234.

Telford, W. M., Geldart, L. P. and Sheriff, R. E., 1990- Applied geophysics, second edition.

Wong, P., Tamhane, D. and Aminzadeh, F., 2000- A soft computing Approach to Integrate Well logs and geological clusters for Petrophysical Prediction, Third conference and Exposition on petroleum Geophysics, New Delhi, 4pp.