تحلیل ساختاری گستره کوه ‌آهن بشرویه، خراسان جنوبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

10.22071/gsj.2019.88510

چکیده

"کوه‌ آهن" یک برجستگی منفرد و با ارتفاع زیاد در دشتی به نسبت مسطح در شمال بلوک طبس و در نزدیکی محل برخورد دو گسل نایبند و کلمرد واقع شده است و رخنمون­های گسترده­ای از رگه­های اکسید آهن، همخوان با گسل­ها و شکستگی های خاوری- باختری در گستره کوه آهن وجود دارد. این پژوهش تلاش کرده است با مطالعات ساختاری و دورسنجی گستره به شناخت سازوکار شکل­گیری کوه آهن و شیوه جایگیری ماده معدنی در این کوه بپردازد و نقش شکستگی‏ها و گسل‏های اصلی گستره را در این فرایند آشکار سازد. در رویکرد دورسنجی با استفاده از داده‏های DEM و تصویر ماهواره Aster و فیلترگذاری در جهت‏های اصلی، جابه‌جایی و قطع شدگی ناگهانی واحدهای سنگ‏شناختی و تغییر الگوی آبراهه‏ها بررسی شد و شکستگی‏ها و گسل‏های گستره شناسایی و به نقشه تبدیل شدند. در برداشت‏های میدانی، سازوکار گسل‏ها به ویژه در محدوده معدن کوه آهن تعیین شد. نتایج این پژوهش نشان می‏دهد که گسل‌های دارای راستای شمالی- جنوبی (روند گسل نایبند) و شمال خاوری- جنوب باختری (روند گسل کلمرد) بیشتر دارای سازوکار راستالغز راست‏بُر هستند و گسل‏های با روند خاوری-باختری، سازوکار راستالغز چپ‏بُر با مؤلفه معکوس دارند. مدل ساختاری این پژوهش پیشنهاد می‏کند جابه‌جایی راستالغز بر روی گسل‏های هم‏یوغ، فضایی مناسب برای بالاروی (ascend) و تشکیل مواد معدنی گرمابی (hydrothermal mineral) در محدوده معدن فراهم آورده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The structural analysis of Boshruyeh Kooh-e-Ahan area, South Khorasan

نویسندگان [English]

  • M. Jamali 1
  • M. R. Ghassemi 2
  • M. Lotfi 2
  • A. Solgi 3
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Research Institute for Earth Science, GSI, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Kuh-e-Ahan is a high-standing single relief within a rather flat plain, which is located in the north of the Tabas block, near the intersection of the Nayband and Kalmard faults and there are  great outcrops of  fe-oxide, along with eastern-western faults and fractures in Kooh-e-Ahan area.. The present study uses structural and remote sensing methods to discover the mechanism for evolution of the Kuh-e-Ahan, and to understand style of mineralization in the mountain, emphasizing on the role of fractures and major faults. In our remote sensing approach, we used DEM data and Aster satellite images and their filtering in main directions to detect displacements and sudden offsets of lithologic units and changes in drainage patterns. In our field studies, we studied mechanism of the faults, emphasizing on the faults within the Kuh-e-Ahan mining district. The results show N-S faults (Nayband fault trend) and NE-SW faults (Kalmard trend) have a general right-lateral mechanism, and the E-W faults are left-lateral with a reverse component. Structural model developed in this study suggest that strike-slip displacement on conjugate fault provided the space required for ascend and development of hydrothermal mineral deposits within the mine district.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kuh-e-Ahan
  • Lut block
  • Nayband fault
  • Kalmard fault
  • Strike-slip faulting
  • Iron mineralization

کتابنگاری

مومنی‏طارمسری، م.، ده‏بزرگی، م.، قربانی، ع. و نوزعیم، ر.، 1396- ارتباط پهنه‏های دگرسانی با سامانه گسلی کلمرد در گستره ازبک کوه، ایران مرکزی. نشریه علوم دانشگاه خوارزمی، جلد 3، شماره 1. صص. 113 تا 122.

نبوی، م. ح.، 1355- دیباچه‏ای بر زمین‏شناسی ایران، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور، 109 ص.

نظرقزوینیان، ن.، ملک‏زاده‏شفارودی، آ. و کریم‏پور، م. ح.، 1392- کانی‏سازی و اکتشافات ژئوشیمیایی اندیس آهن نیگنان، شمال بشرویه، استان خراسان جنوبی. خلاصه مقالات پنجمین همایش انجمن زمین‏شناسی اقتصادی ایران، 20 و 21 شهریور، دانشگاه فردوسی مشهد، صص. 31 تا 36.

 

References

Aghanabati, A., 1977- Etude geologique de la region de Kalmard (W. Tabas). G.S.I. report No: 35, 230 p.

Aghanabati, A., Ruttner, M., Nabavi, M.H., Hajian, J. and Alavi-Naini, M., 1994- Geological Sheet Map of Eshgh-Abad. Geological Survey of Iran.

Berberian, M., 1976a- Contribution to the seismotectonics of Iran (part 2). Geology Survey of Iran, Rep, No. 39, 518 p, 5 maps, 259 figures.

Berberian, M., 1976b- An explanatory note of the first seismotectonic map of Iran; a seismotectonic review of the country. In contribution to the seismotectonics of Iran, edited by M. Berberian, G.S.I.

Berger, B. R., Wanty, R. B. and Tuttle, M. L., 2001- Scale versus detail in water-rock investigations 2: Field-scale models of fracture networks in mineral deposits. Water-Rock Interaction, 137- 141.

Burg, J. P., 2016- Structural Geology and Tectonics . Free ebook.

Eftekhar-Nejad, J., Ruttner, A., Valeh, N., Nabavi, M. H., Hajian, J., Alavi, M. and Haghipour, A., 1977- Geological Quadrangle Map of Ferdows. Geological Survey of Iran.

Milton, D. J., 1976- Qal’eh Hassan Ali Maars, Central Iran. Bull. Volcanol, v. 40 (3), p. 201- 208.

Mohajer-Ashjai, A., Behzadi, H. and Berberian, M., 1975- Reflections on the rigidity of the last Blok and recent crustal deformation in eastern Iran. Tectonophysics, pp.28, 281- 301.

Park, R. G., 1993- Geological structures and moving plates. 2nd ed. Chapman & Hall, Glasgow, 337 p.

Robb, L., 2005- Introduction to Ore-Forming Processes. Blackwell Science Ltd a Blackwell Publishing company.

Ruttner, A., Nabavi M. H. and Hajian, J., 1968- Geology of the Shirgesht area (Tabas area, east Iran). G.S.I., Rep. 4, 133 p.

Stocklin, J. and Nabavi, M. H., 1973- Tectonic map of Iran, G.S.I.

Stocklin, J., Eftekhar-Nezhad, J. and Hushmand-Zadeh, A., 1965- Geology of the Shotori Range (Tabas area, East Iran), G.S.I., Rep. No.3, 69 p.

Swanson, M. T., 1988- Pseudotachylyte-bearing strike-slip duplex structures in the Fort Foster Brittle Zone of southern most Maine.J. Struct. Geol. 10, 813- 828.

Tarek, A. S., 2013- Analysis and Tectonic Implication of DEM-Derived Structural Lineaments, Sinai Peninsula, Egypt. International Journal of Geosciences, 2013, 4, 183- 201.

Varet, J., 1970- Contribution à l'étude des roches volcaniques du bassin du Lout (Iran). C. R. Somm. Soc. Géol. Fr., p. 194-195.

Walker, R. T., Gans, P., Allen, M. B., Jackson, J., Khatib, M., Marsh, N. and Zarrinkoub, M., 2009- Late Cenozoic volcanism and rates of active faulting in eastern Iran. Geophys. J. Int.177, 783- 805.