جایگاه تکتونیکی کمپلکس ولکانو- پلوتونیک ماهیرود: نگرشی متفاوت بر تاریخچه ژئودینامیکی شرق ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی، دانشگاه جامع علمی کاربردی سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

کمپلکس ولکانو- پلوتونیک ماهیرود که به عنوان گروه چشمه استاد نیز شناخته می­شود، مجموعه­ای از چندین توده نفوذی و توالی­های آتشفشانی- رسوبی است که در حاشیه شمال شرقی پهنه جوش­خورده سیستان رخنمون دارد. سنگ­های آذرین این کمپلکس شامل گدازه­های آتشفشانی و آذرآواری با ترکیب آندزی‎بازالت، دیاباز، میکروگابرو و داسیت هستند که یک استوک تونالیتی با سن کرتاسه فوقانی (Ma 2/3 ± 4/79) دیابازها را قطع کرده است. سنگ­های آتشفشانی کمپلکس ماهیرود از دیدگاه ژئوشیمی خصوصیات سری‎های ماگمایی کالک­آلکالن و توله‎ایتی دارند. نمودارهای عنکبوتی بهنجار شده عناصر فرعی و REE نسبت به MORB و کندریت، الگوهایی شبیه سنگ‎های متعلق به محیط‌های بالای منطقه فرورانش (SSZ) و خصوصاً جزایر قوسی امروزی (IAT) نشان می­دهند. مطالعات شیمی کانی­های کلیدی موجود در سنگ‌های آتشفشانی، نظیر کلینوپیروکسن، نتایج مشابهی در بر داشته است. حضور احتمالی یک رشته جزایر قوسی پیشنهاد شده در این تحقیق به نام کمپلکس ماهیرود، قابل مقایسه و احتمالاً در ادامه مجموعه جزایر قوسی پاکستان از جمله چاگی- راسکوه و کوهستان به سن کرتاسه تا ائوسن است. بر اساس این واقعیت، باید اقیانوسی بزرگ­تر و عریض­تر از آنچه قبلاً به عنوان یک آبراهه اقیانوسی فرعی برای اقیانوس سیستان در محیط ریفت درون قاره­ای پیشنهاد شده است، در نظر گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Tectonic setting of the Mahirud Volcano-plotonic Complex: Different viewpoint on the geodynamic history of East Iran

نویسندگان [English]

  • shahriar keshtgar 1
  • Sasan Bagheri 2
  • shahriar keshtgar 3
1 Instructor, University of Applied Science and Technology of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

Abstract
The Mahirud volcano-plutonic Complex (MVPC), known as Cheshmeh Ostad Group, an rock assemblage including several plutons and volcano-sedimentary successions, crops out at the northeastern part of the Sistan Suture Zone. Igneous rocks of the MVPC, consist of volcanic lavas and pyrclastic rocks, are andesitic basalt, diabase, microgabbro and dacite that were intruded by the late cretaceous granitoids. The volcanic rocks have characteristics of the calc-alkaline to tholeiitic magmatic series. The spider patterns normalized to N-MORB and Chondrite is similar to the ones belong to the supra-subduction zone (SSZ) and Islanc arcs ( IAT). The EPMA studies on the key minerals in volcanic rocks such as clinopyroxene , brought the same results. The pribable presence of an island-arc chain in the Sistan Suture Zone, which some of its parts are considered here as the MVPC, is comparable to continuation of the pakistanian Chagai-Raskoh and Kuhistan Cretaceous-Eocene island-arc/s in east. Considering this reality, we must expect to have a larger ocean much wider than what was already proposed for the Sistan Ocean as a narrow oceanic seaway in Continental rifting setting.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Island Arc
  • Cheshmeostad
  • Sistan suture zone
  • East Of Iran
کتابنگاری

کشتگر، ش.، باقری، س.، بومری، م. و گرگیج، م.، 1395الف- ژئوشیمی و خاستگاه تکتونیکی کمپلکس ولکانو- پلوتونیک ماهیرود: بقایایی از جزایر قوسی کرتاسه فوقانی در پهنه جوش خورده سیستان، مجموعه مقالات بیستمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، دانشگاه تهران، صص. 322 تا 329 .

کشتگر، ش.، باقری، س.، بومری، م. و ناکاشیما، ک.، 1395ب- تحولات ساختاری کمپلکس ولکانو- پلوتونیک ماهیرود، شرق ایران، مجموعه مقالات چهارمین همایش انجمن زمینساخت ایران و زمینشناسی ساختاری ایران، دانشگاه بیرجند، صص. 189 تا  195.

 

References

Ayalew, D. and Ishiwatari, A., 2011- Comparison of rhyolites from continental rift, continental arc and oceanic island arc: Implication for the mechanism of silicic magma generation. Island Arc, 20: 78- 93.

Beccaluva, L., Macciotta, G., Piccardo, G. B. and Zeda, O., 1989- Clinopyroxene composition of ophiolite basalts as petrogenetic indicator. Chemical Geology, 77,165- 182.

Best, M. G., 2001- Christiansen, E. H., Igneous petrology, Blackwell Science.

Boynton, W. V., 1984- Geochmistry of the Rare Earth Elements. Meteorite Studies. Rare Earth Element Geochemistry, Elsevier, Vol. 63- 114.

Camp, V. E. and Griffis, R. J., 1982- character, genesis and tectonic setting of igneous rocks in the Sistan suture zone, eastern Iran. lithous,15, 221- 239.

Condie, K. C., 1989- Geochemical changes in basalts and andesites across the Archean-Proterozoic boundary: identification and significance. Lithos, 23: 1-18.

Cox, K. G., Bell, J. D. and Pankhurst, R, J., 1979- The interpretation of igneous rocks. George Allen and Unwin, pp. 45.

Fotoohi Rad, G. R., Droop, G. T. R., Amini, S. and Moazzen, M.,  2005- Eclogites and Blueschists of the Sistan Suture Zone, eastern Iran, Lithos, 85:1- 24.

Gill, J. B., 1981- Orogenic Andesites and plate Tectonics. Springer-verlag, Berline, 389 pp.

Guillou, Y., Maurizot, P. and De la Villcon, H., 1981- Mahrud Quadrangle map, Scale: 1/100000, Geological survey of Iran, Tehran.

Heuberger, S., 2004- Kinematics of the Karakoram-Kohistan suture zone, chitral, NW Pakistan. Phd-thesis, University of Zurich, Swiss, 205 pp.

Irvin, T. N. and Barragar, W. R. A., 1971- A guide to the classification of the common volcanic rocks. Canadian journal of Earth science, 8: 523 - 548.

Le Bas, M. J., Le Maitre, R. W., Streckeisen, A. and Zanettin, B., 1986- A chemical classification of volcanic rocks based on the total alkali-silica diagram. Journal of Petrology, 27, 3, 745- 750.

Le Bas, M. J., 1962- The role of aluminum in igneous clinopyroxenes with relation to their parentage. American Journal of Science, 260, 267- 288.

Li, Sh., 1993- Ba-Nb-Th-La diagrams used to identify tectonic environments. Acta petrologica sinica, Journal of Science, 02, 46-58.

Martin, H., 1993- The mechanism of petrogenesis of the Archean continental crust comparison with modern processes. Lithos, 30: 373- 385.

Meschede, M., 1986- A method of discriminating between different types of mid-oceanic ridge basalts and continental tholeiites with the Nb–Zr–Y diagram. Chemical Geology, 56, 207- 218.

Morimoto, N., Fabrise, J., Ferguson, A., Ginzburg, I. V., Ross, M., Seifert, F. A., Zussman, J., Aoki, K. and Gottardi, G., 1988- Nomenclature of pyroxene. Mineralogical Magazine, Vol.52, pp.535- 555.

Pearce, J. A., 1983- Trace element characteristics of lavas form destructive plate boundaries. Wiley, chichester.

Rollinson, H. R., 1993- Using geochemical data: evalution, presentation, interpretation. Longman scientific and technical, 252 pp.

Saccani, E., Delavari, M., Beccaluva, L. and Amini, S., 2010- Petrological and geochemical constraints on the origin of the Nehbandan ophiolitic complex (eastern Iran): Implication for the evolution of the Sistan Ocean, Lithos, 117, 209- 228.

Shervais, J. W., 1982- Ti-V plot and the petrogenesis of modern and ophiolitic lavas., Earth and planetary science letters, 59,101- 118.

Shimoda, G., Tatsumi, Y., Nohda, S., Ishizaka, K. and Jahn, B. M., 1998- Setouchi high-Mg andesites revisited: geochemical evidence for melting of subducting sediments. Earth and Planetary Science and Letters, 160: 479- 492.

Siddiqui, R. H., Qasim Jan, M. and Asif Khan, M., 2012- Petrogenesis of Late Cretaceous lava flows from a Ceno-Tethyan island arc: The Raskoh arc, Balochistan, Pakistan, Journal of Asian Earth Sciences 59 : 24- 38.

Siddiqui, R. H., 2004- Crustal evolution of Chagai-Raskoh arc terrane, Balochestan, Pakistan; PHD-thesis, University of Peshawar, Pakistan, 389 pp.

Tirrul, R., Bell I. R., Griffis R. J. and Camp, V. E., 1983- The Sistan suture zone of eastern Iran, Geological Society of American Bulletin, 94: 134-150.

Wilson, M., 1989- Igneous petrogenesis. Springer Verlag, London, 466 pp.

Winchester, J. A. and Floyd, P.A., 1977- Geochemical discrimination of different magma series and their differentior products using immobile elements. Chemical Geology, 20, 325- 343.