بررسی بیواستراتیگرافی نانوفسیل های آهکی رسوبات پالئوسن ‒ ائوسن میانی در شمال‌شرق کازرون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

10.22071/gsj.2018.104370.1302

چکیده

چکیده
در مطالعه حاضر، جهت بررسی بیواستراتیگرافی نانوفسیل‌های آهکی رسوبات پالئوسن – ائوسن میانی، رسوبات قسمتهای فوقانی سازند گورپی و قسمتهای ابتدایی سازند پابده در شمال شرق کازرون (تاقدیس شاه‌نشین) مطالعه شد. ضخامت محدوده مورد مطالعه در برش مذکور 50 متر و ترکیب سنگ‌شناسی آن شامل سنگ‌آهک مارنی، شیل مارنی و مارن می‌باشد. بررسی نانوفسیل‌های آهکی در محدوده مورد مطالعه منجر به شناسایی تعداد 180 گونه از 31 جنس از نانوفسیل‌های آهکی گردید. بر اساس جنس و گونه‌های شاخص شناسایی شده و بر مبنای زوناسیون آگنینی و همکاران (Agnini et al., 2014) بیوزون‌هایCNP3 تا CNP11 در رسوبات پالئوسن و بیوزونهای CNE1 تا CNE8 در رسوبات ائوسن ثبت شد که منطبق بر بیوزونهایNP3 تا NP9 (در رسوبات پالئوسن) و NP10 تا NP14 (در رسوبات ائوسن) از زوناسیون مارتینی (Martini, 1971) می‌باشد. بر اساس تجمع نانوفسیل‌های آهکی و بیوزونهای نانوفسیلی ثبت شده، مرز پالئوسن ‒ ائوسن در حد فاصل زونهای CNP11/NP9 و CNE1/NP10 قرار گرفت که در محدوده آخرین حضور گروه Fasciculithus richardii و ضخامت 22 متری می‌باشد. انقراض جنس Fasciculithus نیز در ضخامت 23 متری با آخرین حضور گونه Fasciculithus tympaniformis ثبت شد که شاخص ابتدای ائوسن می‌باشد. همچنین ظهور جنس و گونه‌هایی از قبیل Rhomboaster spp.، Tribrachiatus bramlettei و گونه نامتقارن Discoaster araneus مشابه با سایر نقاط دنیا در محدوده مرز پالئوسن ‒ ائوسن ثبت گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Calcareous nannofossil biostratigraphy of Paleocene ‒ middle Eocene interval at NE Kazeroon

نویسندگان [English]

  • A. Mahanipour 1
  • Reza Afrooz 2
1 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
2 Department of geology, Faculty of science, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده [English]

In the present study, calcareous nannofossil biostratigraphy was investigated at the Paleocene ‒ middle Eocene interval at northeast Kazerun (Shahneshin anticline). A thickness of 50 m from the upper part of Gurpi ‒ lower part of Pabdeh formations is investigated and mainly consists of marly limestone, marly shale and marl. 180 species from 31 geneus of calcareous nannofossils are identified. According to the index calcareous nannofossils and based on Agnini et al. zonation, zone CNP3 to CNP11 and zone CNE1 to CNE8 are identified at the Paleocene and Eocene interval, respectively. These biozones corresponds with zone NP3 to NP9 (in Paleocene) and NP10 to NP14 (in Eocene), based on Martini zonation. Regarding calcareous nannofossil assemblages and biozones, the Paleocene ‒ Eocene boundary is located between CNP11/NP9 and CNE1/NP10 zones, where the top of Fasciculithus richardii group is recorded. The extinction of Fasciculithus is recorded at 23 m by the last occurrence of Fasciculithus tympaniformis, which is considered as an index for early Eocene. The appearance of some species, such as Rhomboaster spp., Tribrachiatus bramlettei and assymetrical species of Discoaster araneus is recorded at the Paleocene ‒ Eocene boundary similar to other parts of the world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biostratigraphy
  • Pabdeh Formation
  • Gurpi Formation
  • Calcareous Nannofossils
  • Paleocene- Eocene boundary

کتابنگاری

امین‎رسولی، ه.، لاسمی،ی.، قماشی.، م. و ظاهری.، ش.، 1391- رخسار ه‎های مرز سازندهای پابده و آسماری در برش کوه آسماری: گواهی بر ناپیوستگی مرز روپلین- شاتین در ایران، مجله علوم زمین، 21، 83، صص. 59 تا 66.

آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586 ص.

آهی‌فر، آ.،کنی، ا. و امیری بختیار، ح.، 1393- زیست‏‌چینه‌نگاری سازند پابده بر‌اساس نانوفسیل‌های آهکی در تاقدیس کوه گورپی، مجله علوم زمین. 95، صص. 107 تا 120.

بابازاده، ا.، بهاران، س.، پروانه‎نژاد شیرازی، م. و بهرامی، م.، 1389- زیست‏چینه‎نگاری سازند پابده در برش تنگ زنجیران جنوب خاور شیراز بر مبنای روزن داران پلنکتون، پژوهش‎های چینه‌نگاری و رسوب شناسی، 26، 38، صص. 145 تا 158.

بختیاری، س.، 1384- اتو اطلس ایران، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، تهران، 64 ص.

پرند‌آور، م.، ماهانی‌پور، ا.، آقانباتی، ع. و حسینی، ا.، 1392- زیست‌چینه‌نگاری نانوفسیل‌های آهکی در بخش بالایی سازند گورپی- بخش ابتدایی سازند پابده (شیل ارغوانی) در یال شمال خاوری تاقدیس کوه گورپی، مجله علوم زمین، 23، 89، صص. 187 تا 198.

چگنی، ف.، باغبانی، د.، وزیری، ح.، محتاط، ط. و کهنسال قدیم‎وند، ن.، 1395- ریززیست‌چینه شناسی سازند پابده (ائوسن میانی- بالایی) در دامنه جنوبی کوه میشان و کوه اشگر در پهنه ایذه، باختر گسل کازرون، مجله علوم زمین، 25، 99، صص. 143 تا 156.

حیدری، ا.، 1389- لیتوستراتیگرافی و نانوستراتیگرافی سازند پابده در میدان نفتی اهواز، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، 172 ص.

دانشیان، ج.، نوروزی، ن.، باغبانی، د. و آقانباتی، ع.، 1391- زیست‎چینه‎نگاری نهشته های الیگوسن و میوسن زیرین(سازندهای پابده، آسماری، گچساران و میشان) بر اساس روزن‌بران در جنوب باختر جهرم، در فارس داخلی، مجله علوم زمین، 21، 83، صص. 157 تا 166.

ربانی، ج.، قاسمی‎نژاد، ا.، عاشوری، ع. و وحیدی‎نیا، م.، 1393- دیرین‎بوم‎شناسی و محیط دیرینه شیل‌های ارغوانی قاعده سازند پابده در برش بیشه‌دراز، جنوب باختر ایران، مجله علوم زمین، 24، 94، صص. 165 تا 172.

صادقی، ع. و هداوندخانی، ن.، 1389- زیست‌چینه‎نگاری سازند پابده در برش چینه‎شناسی امامزاده سلطان ابراهیم (شمال غرب شهر ایذه)،  فصلنامه علوم زمین، 4، 15، صص. 81 تا 98.

کنی، ا. و صالحی، ف.، 1380- بیوستراتیگرافی سازند گورپی در برش نمونه با استفاده از نانوفسیل‌های آهکی، نشریه دانشکده علوم زمین، 4 و 5، صص. 40 تا 51.

نوروزی، ن.، دانشیان، ج.، باغبانی، د. و آقانباتی، ع.، 1393- چینه‏نگاری زیستی نهشته‎های الیگوسن و میوسن زیرین (سازندهای پابده، آسماری و گچساران) بر اساس روزن‎بران در جنوب غرب شهرستان قیر، استان فارس، فصلنامه زمین‎شناسی ایران، 8، 29، صص. 59 تا 74.

همتی‎نسب، م.، قاسمی‎نژاد، ا. و درویش‎زاده، ب.، 1387- تعیین عمق دیرینه سازند گورپی بر مبنای فرامینفرهای پلانکتونیک و بنتیک، مجله علوم دانشگاه تهران، 34 (1)، صص. 157 تا 173. 

 

References

Agnini, C., Fornaciari, E., Raffi, I., Catanzariti, R., Pälike, H., Backman, J. and Rio, D., 2014- Biozonation and biochronology of Paleogene calcareous nannofossils from low and middle latitudes. Newsletters on Stratigraphy 47, 131- 181. DOI: 10.1127/0078-0421/2014/0042.

Agnini, C., Fornaciari, E., Raffi, I., Rio, D., Röhl, U. and Westerhold, T., 2007- High-resolution nannofossil bio chronology of middle Paleocene to early Eocene at ODP Site1262: implications for calcareous nannoplankton evolution. Marine Micropaleontology 64, 215- 248. DOI: 10.1016/j.marmicro.2007.05.003.

Agnini, C., Muttoni, G., Kent, D. V., Rio, D., 2006- Eocene biostratigraphy and magnetic stratigraphy from Possagno, Italy: the calcareous nannofossil response to climate variability. Earth and Planetary Science Letters 241, 815- 830. DOI: 10.1016/j.epsl.2005.11.005.

Alavi, M., 1980- Tectonostratigraphic evolution of the Zagrosides of Iran. Geology 8(3), 144- 149.‏

Alavi, M., 1994- Tectonics of the Zagros orogenic belt of Iran: new data and interpretations. Tectonophysics 229, 211- 238. DOI: 10.1016/0040-1951(94)90030-2.

Alavi, M., 2004- Regional stratigraphy of the Zagros fold-thrust belt of Iran and its proforeland evolution.American journal of Science 304, 1- 20. DOI: 10.2475/ajs.304.1.1.

Aubry, M. P., Bord, D. and Rodriguez, O., 2011- New taxa of the Order Discoasterales Hay 1977.Micropaleontology 57, 269- 287. https://www.researchwithrutgers.com/en/publications/new-taxa-of-the-order-discoasterales-hay-1977.

Backman, J., 1986- Late Paleocene to middle Eocene calcareous nannofossil biochronology from the Shatsky Rise, Walvis Ridge and Italy. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 57, 43- 59.

Beiranvand, B., Ghasemi-Nejad, E., Kamali, M. R. and Ahmadi, A., 2014- Sequence stratigraphy of the Late CretaceousaPaleocene Gurpi Formation in southwest Iran, Sequence stratigraphy of the Late Cretaceous–Paleocene Gurpi Formation in southwest Iran, GeoArabia, 19, 89- 102.

Bown, P. R., 1998- Calcareous Nannofossil Biostratigraphy. Chapman and Hall, London, 314 pp.

Bown, P. R., Lees, J. A. and Young, J. R., 2004- Calcareous nannoplankton evolution and diversity through time.In Coccolithophores (pp. 481- 508).Springer Berlin Heidelberg.‏ ISO 690. DOI:10.1007/978-3-662-06278-4-18.

Bown, P., 1998- Calcareous nannofossil biostratigraphy. Chapman and Hall; Kluwer Academic, 315 pp.

Bralower, T. J., 2002- Evidence of surface water oligotrophy during the Paleocene‐Eocene thermal maximum: Nannofossil assemblage data from Ocean Drilling Program Site 690, Maud Rise, Weddell Sea. Paleoceanography, 17 (2), 1029- 1042. DOI: 10.1029/2001PA000662.

Coccioni, R., Bancalà, G., Catanzariti, R., Fornaciari, E., Frontalini, F., Giusberti, L., Jovane, L., Luciani, V., Savian, J. and Sprovieri, M., 2012- An integrated stratigraphicrecord of the Palaeocene-lower Eocene at Gubbio (Italy):New insights into the early Palaeogenehyperthermalsand carbon isotope excursions. Terra Nova 24, 380- 386. DOI: 10.1111/j.1365-3121.2012.01076.x.

Dallanave, E., Agnini, C., Muttoni, G. and Rio, D., 2012- Paleocene magnetobiostratigraphy and climate-controlled rock magnetism from the Belluno Basin, Tethys Ocean,Italy. Palaeogeography Palaeoclimatology Palaeoecology 337- 338, 130- 142. DOI: 10.1016/j.palaeo.2012.04.007

Fornaciari, E., Giusberti, L., Luciani, V., Tateo, F., Agnini,C., Backman, J., Oddone, M. and Rio, D., 2007- An expandedCretaceous–Tertiary transition in a pelagic setting ofthe Southern Alps (central-western Tethys).Palaeogeography Palaeoclimatology Palaeoecology 255, 98- 131. DOI: 10.1016/j.palaeo.2007.02.044.

Gibbs, S. J., Bralower, T. J., Bown, P. R., Zachos, J. C., Bybell, L. M., 2006- Shelf and open-ocean calcareous phytoplankton assemblages across the Paleocene  Eocene thermal maximum: implications for global productivity gradients. Geology 34 (4), 233- 236. DOI: 10.1130/G22381.1.

Kahn, A. and Aubry, M. P., 2004- Provincialism associated with the Paleocene/Eocene thermal maximum: temporal constraint. Marine Micropaleontology 52(1), 117- 131.‏ DOI: 10.1016/j.marmicro.2004.04.003.

Macleod, J. H. and Majedi, M., 1972- Kazerun Geological map 1:100000. Iranian Oil Operating Companies, Geological and Exploration Division.

Martini, E., 1971- Standard Tertiary and Quaternary Calcareous nannoplankton zonation.Procedings II Planktonic Conference, Roma, 1, 739.

Molina, E., Alegret, L., Apellaniz, E., Bernaola, G., Caballero, F., Dinarès-Turell, J., Hardenbol, J., Heilmann-Clausen, C., Larrasoaña, J. C., Luterbacher, H., Monechi,S., Ortiz, S., Orue-Etxebarria, X., Payros, A., Pujalte, V., Rodríguez-Tovar, F. J., Tori, F., Tosquella, J. and Uchman, A., 2011- The global stratotype section and point (GSSP) for the base of the Lutetian Stage at the Gorrondatxe section, Spain. Episodes 34, 86- 108. http://52.172.159.94/index.php/epi/article/view/60549.

Najafpour, A., Mahanipour, A. and Dastanpour, M., 2015- Calcareous nannofossil biostratigraphy of Late Campanian– Early Maastrichtian sediments in southwest Iran. Arabian Journal of Geosciences 8, 6037- 6046. DOI: 10.1007/s12517-014-1644-z.

Okada, H. and Bukry, D., 1980- Supplementary modification and introduction of code numbers to the low-latitude coccolithbiostratigraphic zonation (Bukry, 1973; 1975).Marine Micropaleontology 5, 321- 325. DOI: 10.1016/0377-8398(80)90016-X.

Okada, H. and Thierstein, H. R., 1979- Calcareous nannoplanktonLeg 43 Deep Sea Drilling Project. In: Tucholke, B. E.,Vogt, P. R. et al., Initial Reports DSDP 80: Washington(U.S. Govt. Printing Office) 43, 507- 543.

Perch-Nielsen, K., 1985- Cenozoic calcareous nannofossils, Plankton stratigraphy, 427- 554.

Raffi, I., Bachman, J., Zachos, J. C. and Sluijs, A., 2009- The response of calcareous nannofossil assemblages to the Paleocene Eocene Thermal Maximum at the Walvis Ridge in the South Atlantic. Marine Micropaleontology 70, 201- 212. DOI: 10.1016/j.marmicro.2008.12.005.

Raffi, I., Backman, J. and Pälike, H., 2005- Changes in calcareous nannofossil assemblage across the Paleocene/Eocene transition from the paleo-equatorial Pacific Ocean. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 226, 93- 126. DOI: 10.1016/j.palaeo.2005.05.006.

Razmjooei, M. J., Thibault, N., Kani, A., Mahanipour, A., Boussaha, M. and Korte, Ch., 2014- Coniacian–Maastrichtian calcareous nannofossil biostratigraphy and carbon-isotope stratigraphy in the Zagros Basin (Iran): consequences for the correlation of Late Cretaceous Stage Boundaries between the Tethyan and Boreal realms. Newsletters on Stratigraphy 47 (2), 183- 209. DOI: 10.1127/0078-0421/2014/0045.

Senemari, S., 2015- Calcareous Nannofossils Events of Nephrolithus Frequens Zone to Markalius Inversus Zone in Section of Kazerun, Zagros (Iran). International Journal of Geography and Geology, 4, 129- 135. DOI: 10.18488/journal.10/2015.4.7/10.7.129.135.

Shamrock, J. L. and Watkins, D. K., 2012- Eocene calcareous nannofossil biostratigraphy and community structure from Exmouth Plateau, Eastern Indian Ocean (ODP Site762). Stratigraphy 9, 1- 54. http://www.micropress.org/microaccess/check/1783.

Sissingh, W., 1977- Biostratigraphy of calcareous Nannoplankton. Geologie en Mijnbouw 56, 37- 65.

Tremolada, F. and Bralower, T. J., 2004- Nannofossil assemblage fluctuations during the Paleocene–Eocene thermal maximum at Sites 213 (Indian Ocean) and 401 (North Atlantic Ocean): palaeoceanographic implications. Marine Micropaleontology 52(1), 107- 116. DOI: 10.1016/j.marmicro.2004.04.002.

Varol, O., 1989- Paleocene calcareous nannofossilbiostratigraphy. In: Crux, J., van Heck, S. (Eds.), Nannofossils and their applications. Ellis Horwood Limited, 267- 310.